Khủng hoảng nội bộ đe dọa vị thế Thủ tướng Đức Friedrich Merz giữa bối cảnh chính trị nhạy cảm

Trong kỳ nghỉ hè quốc hội năm 2026, khi đa số chính khách Đức mong muốn có thời gian nghỉ ngơi và giới truyền thông săn tìm những câu chuyện nhẹ nhàng, thì Thủ tướng Friedrich Merz lại đang gặp khó khăn với một cuộc khủng hoảng chính trị nghiêm trọng. Nguồn cơn của sự việc bắt đầu từ ngày 14/7, khi tờ báo BILD công bố thông tin rằng Jens Spahn, lãnh đạo nhóm nghị sĩ đảng CDU cùng chồng mình đã trở thành cha mẹ thông qua phương thức mang thai hộ tại Mỹ. Điều này tạo nên tranh cãi bởi vì mang thai hộ bị cấm hoàn toàn tại Đức, đồng thời đảng CDU và chính cả ông Spahn đều từng lên tiếng phản đối hình thức này.

Sự kiện này đã làm gia tăng những bất ổn trong nội bộ đảng CDU và làm phai mờ vị thế của Thủ tướng Merz, người vốn đã phải đối mặt với sự giảm sút tỷ lệ ủng hộ giữa bối cảnh đảng Phản đối vì Đức (AfD) cực hữu ngày càng lên mạnh trên các cuộc thăm dò ý kiến.

Để giải quyết căng thẳng nội bộ, Thủ tướng Merz đã bắt đầu giai đoạn cải tổ bằng việc yêu cầu ông Spahn từ chức. Tuy nhiên, bước đi này không đưa đến kết quả như mong đợi. Bộ trưởng Giao thông Patrick Schnieder nhận được thông báo sẽ bị cách chức và ngay lập tức báo cho nhân viên qua tin nhắn văn bản. Song người được đề nghị thay thế ông này lại không đồng ý nhận chức, tạo nên tình thế bấp bênh về nhân sự. Trong lúc đó, Thủ tướng Merz không đưa ra giải pháp rõ ràng, buộc Schnieder phải yêu cầu thôi chức để chấm dứt tình trạng "không có phẩm giá" này.

Không chỉ Schnieder, Tino Sorge, thư ký nhà nước sắp rời khỏi Bộ Y tế cũng công khai thể hiện thái độ bất bình khi thông tin về việc ông bị thay thế được công bố trước qua các kênh Đảng và truyền thông mà không qua trao đổi trực tiếp. Phản ứng này cho thấy sự suy giảm nghiêm trọng quyền lực và uy tín của Thủ tướng Merz trong nội bộ đảng.

Thorsten Alsleben, giám đốc điều hành nhóm vận động chính sách kinh tế Initiative Neue Soziale Marktwirtschaft, nhận định đây là thời điểm tồi tệ nhất trong nội bộ CDU mà ông từng chứng kiến. Ông cũng nhấn mạnh rằng để khôi phục niềm tin, Merz phải thúc đẩy các cải cách kinh tế nhằm chấm dứt "giai đoạn suy yếu kinh tế lâu nhất kể từ Thế chiến II".

Dù chưa có lời kêu gọi công khai về việc Merz từ chức, đảng CDU đang đối mặt với thử thách lớn tại ba cuộc bầu cử bang vào tháng 9 gồm bang Saxony-Anhalt vào ngày 6/9, sau đó là Berlin và Mecklenburg-Vorpommern vào giữa tháng 9. Trong khi các chính khách đang hạn chế phát ngôn công khai, thì những cuộc thảo luận nội bộ đã không còn kiêng dè đề cập đến khả năng thay thế thủ tướng—vấn đề không còn là liệu có thể thay mà là thời điểm và hình thức thế nào.

Ngày 27/7, các nghị sĩ CDU đã bầu Thorsten Frei làm người thay thế Jens Spahn làm lãnh đạo nhóm nghị sĩ CDU trong một cuộc họp đặc biệt. Ông Frei từng giữ chức đứng đầu Văn phòng Thủ tướng Merz và được đánh giá cao trong nội bộ. Cùng ngày, Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đã bổ nhiệm ba bộ trưởng mới, trong đó có Carsten Linnemann làm Bộ trưởng Y tế thay Nina Warken (được bổ nhiệm làm trưởng Văn phòng Thủ tướng), và Steffen Bilger làm Bộ trưởng Giao thông thay thế Schnieder. Dù đã được bổ nhiệm, các bộ trưởng mới sẽ chính thức tuyên thệ nhậm chức khi quốc hội họp lại sau kỳ nghỉ hè vào tháng 9.

Cuộc khủng hoảng nội bộ khó tránh sẽ tiếp tục ảnh hưởng tới sự định đoạt chính trị của Thủ tướng Merz, đặc biệt sau các cuộc bầu cử tháng 9 sắp tới.