Venezuela một tháng sau trận động đất kép: Hồi phục vẫn còn xa vời

Những thiệt hại về cơ sở hạ tầng không chỉ gây hậu quả nghiêm trọng về người mà còn làm gián đoạn các dịch vụ thiết yếu như nước, điện và viễn thông trong các khu vực bị ảnh hưởng, làm phức tạp thêm quá trình cứu hộ và cứu nạn.

Trong giai đoạn đầu sau thảm họa, công tác cứu hộ chủ yếu do các nhóm cứu trợ quốc tế gồm Mexico, El Salvador, Mỹ, Tây Ban Nha, Chile và một số nước khác thực hiện, nhanh chóng có mặt tại La Guaira và các tòa nhà tại Caracas nhằm tìm kiếm người sống sót. Người dân địa phương và các tình nguyện viên thiếu kinh nghiệm cũng tham gia vào nỗ lực cứu trợ ban đầu trong bối cảnh sự hỗ trợ chính thức từ phía chính phủ đến muộn.

Antonio Rivero, cựu giám đốc Bảo vệ Dân sự, đã chỉ trích nặng nề lực lượng quân đội Venezuela vì theo ông họ hành động theo một "đường lối an ninh quốc gia" thay vì hỗ trợ người dân. Lực lượng quân đội, đóng vai trò quan trọng về mặt logistic, thiết bị hạng nặng và nhân lực, lại bị xem là vắng mặt trong các hoạt động cứu hộ, dọn dẹp đống đổ nát và hỗ trợ nạn nhân.

Vào ngày thứ 18 sau trận động đất, chính quyền Venezuela mới đạt mức huy động nguồn lực vận hành cao nhất, theo báo cáo của tổ chức Transparency Venezuela. Quá trình công tác cứu hộ bị ảnh hưởng bởi việc cắt đứt dịch vụ thiết yếu và sự chậm trễ trong triển khai lực lượng.

Đến nay, gia đình các nạn nhân còn mất tích vẫn yêu cầu tiếp tục tìm kiếm thi thể dưới đống đổ nát, trong khi việc dọn dẹp vẫn đang trong giai đoạn sơ khai và tồn tại nhiều hoài nghi về cách xử lý hơn 2 triệu tấn đống đổ nát do động đất gây ra. Chính quyền đã phủ nhận việc đổ rác thải xây dựng xuống biển, tuy nhiên một số hình ảnh lại không đồng nhất với tuyên bố của Chủ tịch Quốc hội Jorge Rodríguez.

Hiện tại, thách thức lớn nhất là hỗ trợ hơn 23.000 người mất nhà cửa với các dịch vụ cơ bản như cung cấp bữa ăn nóng và hỗ trợ tinh thần. Các trại tạm trú đang dần giảm sự giúp đỡ từ các tình nguyện viên và các đoàn viện trợ quốc tế dự kiến sẽ sớm rút lui, khiến nguồn lực hỗ trợ bớt dồi dào và việc quản lý ngày càng khó khăn.

Janeth Márquez, giám đốc điều hành của tổ chức Caritas Venezuela, cho biết tổ chức tập trung ưu tiên phân phối nguồn lực để duy trì trợ giúp trong trung và dài hạn, đặc biệt cho những người bị ảnh hưởng gián tiếp và những gia đình tá túc tạm thời.

Tác động kép của động đất đã làm thay đổi hoàn toàn ưu tiên kinh tế vĩ mô của Venezuela, buộc chính phủ phân bổ lại ngân sách cho việc khôi phục cơ sở hạ tầng thiết yếu và nhà ở. Theo dự báo của Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc (PNUD), tốc độ tăng trưởng của đất nước trong năm 2026 dự kiến đạt 7,4% với sự hỗ trợ của ngành dầu mỏ, nhưng lạm phát vẫn ở mức cao 271,6% và thu nhập tối thiểu thấp so với giá thực phẩm, điều này sẽ ảnh hưởng đến thị trường nội địa vốn đã bị tổn thương. Chi phí thiệt hại do động đất được ước tính vượt 37 tỷ USD.

Giữa tình hình ấy, một số chuyên gia cho rằng đây có thể là cơ hội để chính quyền Venezuela hợp tác với khu vực tư nhân, vượt qua rào cản ý thức hệ nhằm thúc đẩy quá trình tái thiết. Alejandro Grisanti, Giám đốc điều hành của Ecoanalítica, nhận định hiệu quả phục hồi sẽ dựa vào khả năng tổ chức và huy động tài chính để tái thiết đất nước.

Về mặt nhà ở, chính phủ đã thông báo sẽ cung cấp nhà cho 240 gia đình bị ảnh hưởng và bắt đầu đánh giá các khu đất tại La Guaira để xây dựng nhà ở mới. Dù vậy, các cam kết xây dựng dự án đô thị mới vẫn bị nghi ngờ bởi người dân do chất lượng những ngôi nhà được xây vội vã trong thập niên trước, vốn đã chịu thiệt hại trong trận động đất.

Bất chấp các nỗ lực tái thiết, rào cản lớn nhất cho phục hồi của Venezuela là sự yếu kém và thiếu tin cậy của các thể chế quốc gia, đặc biệt khi chính quyền hiện tại bị xem là không có sự ủng hộ của dân chúng mà phụ thuộc nhiều vào sự can thiệp của Mỹ.

Việc xây dựng lại không chỉ cần vốn đầu tư và máy móc mà còn đòi hỏi khả năng tạo dựng một thể chế đáng tin cậy. Ngoài ra, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Washington đang hỗ trợ đối thoại giữa Quốc hội chính phủ và phe đối lập năm 2015 để chuẩn bị cho quá trình chuyển giao chính trị dự kiến bắt đầu vào đầu tháng 8, với sự tham gia quan trọng của María Corina Machado trong nỗ lực hòa giải quốc gia.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.