Từ Bộ trưởng Tài chính đến Thủ tướng: Xu hướng chính trị nổi bật ở Đức và châu Âu

Sự nghiệp chính trị của nhiều nhân vật quan trọng tại Đức thường bắt đầu từ vị trí bộ trưởng tài chính trước khi họ trở thành thủ tướng hoặc lãnh đạo chính phủ tại các bang. Olaf Scholz và Helmut Schmidt là những ví dụ điển hình, tương tự với Markus Söder, Georg Milbradt, Peer Steinbrück và Heide Simonis dù họ thuộc nhiều đảng khác nhau như SPD, CSU hay CDU. Việc từng giữ vị trí quản lý tài chính ngân sách quốc gia hay địa phương cung cấp cho họ kinh nghiệm quý giá để điều hành chính phủ sau này.

Tại Berlin, Đảng CDU gần đây đã quyết định lựa chọn Stefan Evers, hiện là ngân sách senator, làm ứng viên tranh cử thủ tướng trong cuộc bầu cử sắp tới thay cho đương kim thượng tướng Kai Wegner. Đây là minh chứng mới cho xu hướng các bộ trưởng tài chính chuyển sang vị trí lãnh đạo chính phủ.

Xu hướng không chỉ giới hạn ở Đức mà còn phổ biến trong cả châu Âu. Ở Pháp, Valéry Giscard d’Estaing từng làm bộ trưởng tài chính và kinh tế trước khi đắc cử Tổng thống và giữ chức này đến năm 1981. Édouard Balladur, cũng từng bộ trưởng tài chính, trở thành Thủ tướng Pháp trong thập niên 1990. Tại Anh, Gordon Brown đã phục vụ 10 năm như Bộ trưởng Tài chính trước khi thay Tony Blair trở thành Thủ tướng năm 2007.

Cộng hòa Czech cũng có các lãnh đạo từ bộ tài chính lên làm Thủ tướng, Chủ tịch Quốc hội và thậm chí Tổng thống như Václav Klaus. Andrej Babiš cũng khởi đầu sự nghiệp tại vị trí bộ trưởng tài chính trước khi hai lần giữ chức Thủ tướng tại Prague.

Bộ trưởng tài chính thường là vị trí không dễ chịu và không được dân chúng yêu mến do phải xử lý các vấn đề như thâm hụt ngân sách lớn, khoản chi đau đớn và thuế cao khiến người dân khó khăn. Vì vậy, vị trí này thường bị xem là không thuận lợi để thăng tiến. Tuy nhiên, những trường hợp thành công cho thấy đây lại là bệ đỡ tạo ra uy tín nhờ quản lý tài chính hiệu quả và khả năng xử lý những nhiệm vụ khó khăn.

Ví dụ điển hình là Helmut Schmidt, người đã chứng minh bản thân là một chính trị gia tháo vát và sắc bén qua nhiều vị trí khác nhau trước khi trở thành Thủ tướng Đức, được nhiều người ủng hộ kể cả những người không thuộc đảng SPD. Ông trở thành hình mẫu cho Olaf Scholz, dù Scholz sau đó không giữ được sự tín nhiệm như Schmidt và phải đối mặt với thất bại trong các cuộc bầu cử sớm.

Peer Steinbrück cũng từng là Bộ trưởng Tài chính tại Nordrhein-Westfalen rồi trở thành Thủ tướng bang này, trước khi giữ chức Bộ trưởng Tài chính liên bang dưới chính phủ Angela Merkel. Tuy nhiên, khi ra tranh cử thủ tướng năm 2013, Steinbrück thất bại do áp lực truyền thông khắc nghiệt và thiếu sự linh hoạt cần thiết để đi đến vị trí cao nhất.

Lars Klingbeil, người mới nhận vị trí Bộ trưởng Tài chính của SPD vào năm ngoái, được coi là ứng viên tiềm năng cho chức thủ tướng tương lai. Tuy nhiên, với tình hình khảo sát yếu kém cho SPD và các cuộc bầu cử bang quan trọng sắp diễn ra, triển vọng của ông vẫn còn chưa rõ ràng.

Trong khi đó, Heide Simonis ở Schleswig-Holstein đã trải qua chặng đường từ Bộ trưởng Tài chính đến Thủ tướng bang, trở thành nữ lãnh đạo đầu tiên một bang Đức với thời gian cầm quyền gần 12 năm. Georg Milbradt ở Dresden cũng có trải nghiệm tương tự với hơn 6 năm tại vị trong cơ quan hành chính bang Sachsen.

Markus Söder, Thủ tướng bang Bayern 8 năm qua, từng giữ cương vị Bộ trưởng Tài chính nhưng không mấy quan tâm tới các vấn đề cụ thể của bộ ngành này, điều được đồng nghiệp trong liên minh các bang nhận xét là hiếm thấy.

Trường hợp của Stefan Evers tại Berlin đặc biệt đáng chú ý. Sinh năm 1979 tại Nordrhein-Westfalen, ông đã sinh sống tại Berlin từ năm 1999. Hiện là ngân sách senator Berlin được hơn 3 năm và thêm trách nhiệm quản lý văn hóa từ 2 tháng trước, Evers vừa trở thành ứng viên thủ tướng của CDU cho cuộc bầu cử tháng 9, sau khi Kai Wegner rút lui.

Stefan Evers đã thẳng thắn đề xuất những cải cách cơ bản trong luật thuế, khuyến khích đơn giản hóa thay vì cố gắng xử lý từng trường hợp riêng biệt. Ông cũng kêu gọi giảm gánh nặng ngân sách và các nghĩa vụ hành chính với hy vọng tạo ra sự hỗ trợ cấu trúc cho các thành phố và xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực an sinh xã hội vốn nhạy cảm và đầy thách thức tại Berlin.

Những quan điểm và lãnh đạo từ vị trí bộ trưởng tài chính lên thủ tướng như vậy chứng tỏ không phải trường hợp nào cũng giống nhau, nhưng cũng cho thấy đây là con đường được nhiều chính khách chọn lựa để đạt vị trí lãnh đạo cao nhất trong chính trường Đức cũng như châu Âu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.