Ví điện tử phát triển mạnh, dần thay thế tiền mặt trong giao dịch của tài xế xe máy tại Nigeria

Truyền thống tiền mặt với những đồng xu lẻ và tờ naira nhàu nát trong túi các tài xế xe máy chở khách nổi tiếng ở Nigeria, gọi là okada riders, đang dần biến mất. Thay vào đó, các phương thức thanh toán kỹ thuật số thông qua ví điện tử được áp dụng rộng rãi do nhiều nguyên nhân, trong đó có tình trạng thiếu tiền mặt kéo dài tại những vùng không có chi nhánh ngân hàng thương mại và sự phát triển nhanh chóng của hệ sinh thái ngân hàng số.

Hàng nghìn tài xế trên toàn quốc đã thường xuyên nhận thanh toán qua chuyển khoản ngân hàng di động cho các chuyến đi hàng ngày, biến đây thành cách thức giao dịch phổ biến mới trong lĩnh vực vận tải phi chính thức.

Trước đây, việc yêu cầu hành khách chuyển khoản điện tử cho một chuyến đi có giá khoảng 500 naira thường dẫn tới tranh cãi hoặc bị từ chối. Song hiện tại, mọi người trong chuỗi giá trị doanh nghiệp vừa và nhỏ đều ưu tiên lựa chọn thanh toán điện tử hơn so với tiền mặt.

Afeez Ajede, một tài xế okada, chia sẻ rằng việc sử dụng tiền mặt hiện nay trở nên khó khăn vì tiền mặt khan hiếm. Anh cũng cho biết các dịch vụ rút tiền qua thiết bị điểm bán hàng (Point of Sale - PoS) thường tính phí cao, gây bất lợi cho tài xế. Chính vì vậy, anh sẵn sàng chấp nhận chuyển khoản để giữ chân khách hàng và gọi điện thoại di động của mình là chiếc ví mới.

Sự thay đổi này diễn ra rõ nét tại các đô thị lớn, nơi hành khách thường sử dụng điện thoại thông minh để chuyển tiền nhanh qua ứng dụng ngân hàng hoặc mã USSD. Sau khi nhận được thông báo xác nhận giao dịch, tài xế sẽ bắt đầu chuyến đi kế tiếp.

Đối với người đi lại, việc không còn phải tìm tiền mặt hoặc máy ATM gần nhất giúp giảm bớt áp lực và tiết kiệm chi phí. Chẳng hạn, Blessing Uzor, nhân viên ngân hàng, cho biết cô từng tốn khoảng 2.000 naira mỗi tuần để trả phí cho những người cung cấp tiền mặt và giờ đây việc chuyển khoản trước khi lên xe giúp cô tiết kiệm thời gian, công sức và tiền bạc.

Tuy nhiên, quá trình này không tránh khỏi những khó khăn do hệ thống tài chính kỹ thuật số tại Nigeria vẫn chưa đủ mạnh để xử lý số lượng lớn giao dịch hàng ngày. Các lỗi mạng, thông báo giao dịch chậm và việc nhận các biên lai giao dịch giả mạo đang gây rủi ro lớn cho các tài xế phụ thuộc vào thu nhập nhanh chóng để chi trả chi phí xăng và sinh hoạt.

Charles Ogbezuode, một tài xế xe máy, cho biết đôi khi hành khách có thể cho xem biên lai chuyển tiền thành công trên điện thoại nhưng tiền lại không được chuyển vào tài khoản của tài xế trong nhiều giờ. Do vậy, tài xế chỉ cho phép hành khách khởi hành khi xác nhận được tín hiệu cộng tiền trên điện thoại của mình.

Sự chuyển đổi này đã khiến các công ty công nghệ tài chính nhanh chóng đổi mới. Nhiều công ty fintech đã cho ra mắt các ví điện tử chuyên biệt dành cho thợ thủ công và người lao động trong ngành vận tải, cung cấp các giao dịch gần như tức thời, xác minh thanh toán ngoại tuyến qua tin nhắn SMS và thu phí giao dịch thấp.

Một số chuyên gia tài chính đánh giá đây là thành công lớn nhất giúp mở rộng khả năng tài chính toàn dân tại Nigeria, dù là kết quả phát triển tự phát thay vì kế hoạch có cấu trúc. Kelechi Anyanwu, một ngân hàng viên, nhận định việc đưa các tài xế okada vào mạng lưới thanh toán điện tử sẽ tạo ra nhiều dữ liệu cho việc chấm điểm tín dụng, tăng tiền gửi cho các tổ chức tín dụng vi mô và cung cấp cái nhìn rõ nét hơn về tốc độ lưu chuyển tiền trong thị trường phi chính thức.

Dù vậy, nhiều thách thức về kiến thức tài chính và an ninh mạng vẫn còn tồn tại, đặc biệt với những tài xế kém quen thuộc với công nghệ. Các báo cáo ngày càng nhiều về việc các bọn lừa đảo sử dụng ứng dụng cảnh báo giả để đánh lừa tài xế khiến họ mất tiền, do đó nhiều nhóm tài xế đã thiết lập mạng lưới xác minh thanh toán không chính thức tại các điểm tập kết xe nhằm kiểm tra các giao dịch nghi vấn.

Ajede cho biết ban đầu các tài xế phản kháng vì việc thanh toán qua ứng dụng khó sử dụng cho các nhu cầu nhỏ lẻ như mua đồ ăn vặt hay trả tiền thợ sửa xe. Nhưng hiện nay, ngay cả các bán hàng rong và thợ cơ khí cũng đã chấp nhận chuyển khoản, minh chứng cho sự thay đổi toàn diện trong cách mua bán tại Nigeria.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.