Người dân Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha phản đối mỏ khoáng gần biên giới gây lo ngại môi trường

Khoảng 40 nhà hoạt động môi trường và đại diện chính quyền địa phương thuộc cả hai nước Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha đã tổ chức cuộc biểu tình hôm nay tại thị trấn A Gudiña thuộc vùng Galicia của Tây Ban Nha, nhằm phản đối việc khai thác mỏ vonfram sẽ khởi động trong thời gian tới gần biên giới với Bồ Đào Nha. Cuộc biểu tình tập trung quanh mỏ vonfram/lộm (tungsten/wolfram) ở Pentes, thuộc quyền quản lý của A Gudiña, chỉ cách Vườn quốc gia Montesinho và địa giới hành chính của Vinhais – một thị xã ở Bồ Đào Nha chừng 2 km.

Mỏ khoáng này bị xem là một mối đe dọa tiềm tàng đối với sông Rabaçal, nguồn cung cấp nước chính của 14 làng thuộc vùng Vinhais, Bồ Đào Nha. Hai đại diện chính quyền địa phương, João Vila và António Barreira, lần lượt đứng đầu các hội đồng xã Edral và Vilar Seco de Lomba – các khu vực nhận nước từ sông này – cho biết nhiều người dân đã ngừng sử dụng nước máy do lo ngại ô nhiễm và thay vào đó tìm đến các nguồn nước tự nhiên truyền thống.

Hai lãnh đạo xã trên cũng bày tỏ sự bất bình vì không hề được phía Tây Ban Nha hay các cơ quan liên quan thông báo về kế hoạch khai thác mỏ. Ông Manuel Borges, thủ quỹ liên minh các xã Quirás và Pinheiro Novo – nơi có bốn làng nhận nước từ sông Rabaçal, cho rằng việc thiếu thông báo này là điều "không bình thường" và "lạ lùng".

Phong trào Movimento Uivo của Bồ Đào Nha cũng đã lên tiếng cảnh báo về dự án mỏ và nhấn mạnh rằng hoạt động khai thác sẽ ảnh hưởng chủ yếu tới lãnh thổ Bồ Đào Nha. Một thành viên của Movimento Uivo, António Sá, cho biết điều đáng lo ngại nhất là các cơ quan chức năng Bồ Đào Nha không được thông báo trước.

Bên cạnh đó, chưa có đánh giá tác động môi trường xuyên quốc gia nào được thực hiện hay yêu cầu pháp lý, trong khi Ủy ban Châu Âu đã nhấn mạnh về nhu cầu thực hiện kiểm tra này. Chính phủ Bồ Đào Nha cũng xác nhận chưa nhận bất cứ yêu cầu xin ý kiến nào từ phía Tây Ban Nha liên quan dự án.

Ông António Barreira cho rằng phía Tây Ban Nha không chịu ảnh hưởng trực tiếp và đặt câu hỏi ngược lại nếu tình huống diễn ra theo chiều hướng khác thì Tây Ban Nha sẽ phản ứng thế nào.

Đại diện tổ chức bảo vệ môi trường "Ecoloxistas en Acción" từ Galicia cũng có mặt trong cuộc biểu tình. Juan Evans giải thích mâu thuẫn xoay quanh dự án khai thác tạo ra một sự rạn nứt về ngoại giao giữa hai nước, đồng thời gây tranh cãi giữa chính quyền trung ương Madrid và chính quyền vùng Galicia. Ông cho biết khai thác mỏ là thẩm quyền của các khu vực tự trị, trong khi Madrid yêu cầu Galicia phải tham khảo ý kiến Bồ Đào Nha nhưng điều này không được thực hiện, dẫn đến mâu thuẫn nội bộ.

Dự án khai thác mỏ do Tungsten San Juan – công ty con của Eurobattery Minerals có trụ sở tại Galicia chịu trách nhiệm thực hiện. Các công trình san lấp mặt bằng đã diễn ra trong nhiều tháng gần đây, khiến cư dân vùng biên giới Bồ Đào Nha ngày càng lo ngại về tác động môi trường tiềm tàng.

Ngày hôm nay, các nhà hoạt động môi trường và đại diện chính quyền Bồ Đào Nha đã trao tận tay bức thư gửi thị trưởng A Gudiña, trình bày đầy đủ các mối quan ngại của họ về dự án khai thác mỏ này.

Với kế hoạch triển khai khai thác trong vài tháng tới, vấn đề thiếu thông tin và đánh giá tác động môi trường xuyên biên giới đang làm dấy lên thêm những lo ngại trong cộng đồng hai nước, đồng thời tạo ra những căng thẳng về quan hệ ngoại giao và quản lý chính quyền khu vực.