SpaceX siết chặt chuỗi cung ứng và sức mạnh sản phẩm của Trung Quốc ngày càng tăng

Từ khi Công ty Đài Loan Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC) công bố nâng tổng mức đầu tư tại Mỹ lên 265 tỷ USD, tiểu bang Arizona trở thành điểm đến ăn khách trong giới kinh doanh và người dân Đài Loan. Những nhà đầu tư cùng cư dân đã ghi nhận sự đổi thay nhanh chóng ở vùng Tây Nam nước Mỹ, khi sự phát triển vượt xa ngành công nghiệp bán dẫn truyền thống.

Bên cạnh các nhà máy chip, động lực kinh tế tại đây được thúc đẩy bởi các dự án thương mại, trung tâm mua sắm, nhà hàng, khách sạn và hạ tầng nhà ở. Chuỗi nhà hàng dim sum nổi tiếng Din Tai Fung mở cửa tiệm đầu tiên tại khu vực Greater Phoenix hồi đầu năm, thu hút lượng lớn khách hàng và chuẩn bị khai trương cơ sở thứ hai gần khu vực sản xuất Intel ở Chandler, phản ánh cộng đồng Đài Loan và châu Á đang phát triển mạnh. Đầu tư từ các doanh nghiệp Đài Loan cũng lan rộng sang lĩnh vực năng lượng tái tạo với thương vụ mua đất trị giá 88 triệu USD của J&V Energy Technology lân cận khuôn viên TSMC, trong khi Kuan Yuan Paper đang khảo sát triển vọng phát triển tại bang này.

Theo ông Steve Hsu, Giám đốc văn phòng Thương mại Arizona tại Đài Loan, trạng thái tăng trưởng nhanh chóng của tiểu bang được thể hiện qua số người nhập cư mới lên đến 100.000 mỗi năm. Ngoài ra, vùng này sở hữu hơn 300 ngày nắng vàng mỗi năm và trên 300 sân golf, những yếu tố hấp dẫn không chỉ với giới công nghệ mà còn thay đổi hình ảnh thường gắn liền với sa mạc của Arizona.

Trong khi nhiều doanh nghiệp Mỹ từng dịch chuyển sản xuất khỏi Trung Quốc nhằm tăng cường tính bền vững chuỗi cung ứng, SpaceX đang thực hiện bước đi quyết liệt hơn bằng cách giảm tác động từ Trung Quốc xuyên suốt mạng lưới cung ứng của mình. Công ty hàng không vũ trụ Mỹ đã triển khai các nhóm kiểm tra nhà cung cấp hiện tại và tiềm năng, yêu cầu không sử dụng hoặc phân công nhân viên người Trung Quốc tại những nhà máy chế tạo linh kiện cho SpaceX.

Song song đó, SpaceX tiến hành kiểm tra hệ thống giám sát nội bộ và mạng lưới công nghệ thông tin của các đối tác, đồng thời đòi hỏi thay thế thiết bị có nguồn gốc Trung Quốc thuộc các công ty bị Mỹ liệt vào rủi ro an ninh quốc gia, tiêu biểu như Hikvision. Biện pháp này góp phần vào chiến lược tách rời kinh tế giữa Mỹ và Trung Quốc đang được thúc đẩy mạnh mẽ.

Theo Financial Times, sự xuất hiện của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) quy mô lớn từ các phòng thí nghiệm Trung Quốc như Moonshot và DeepSeek đã tạo ra áp lực cạnh tranh đáng kể lên các đối thủ Mỹ, đồng thời hạ giá thành áp dụng AI trên toàn cầu. Quỹ đầu tư quốc gia của Singapore, GIC, đặt AI làm trung tâm trong chiến lược đầu tư, với số vốn hàng tỷ USD đổ vào lĩnh vực này trong vài năm qua và dẫn đầu vòng gọi vốn 30 tỷ USD cho công ty Anthropic hồi tháng 2.

Giám đốc đầu tư Bryan Yeo của GIC nhấn mạnh việc các mô hình AI mở từ Trung Quốc sẽ thúc đẩy hệ sinh thái AI toàn cầu phát triển nhanh hơn bằng cách làm giảm chi phí, giúp AI được ứng dụng rộng rãi hơn trong nhiều ngành nghề. Dù không nhận xét trực tiếp về mức độ đe dọa đối với các công ty Mỹ như Anthropic hay OpenAI, ông đánh giá sự đa dạng nguồn cung AI là điều tích cực.

Thị trường chứng khoán ngành AI và chip nhớ trải qua tuần giao dịch đầy biến động khi nhà đầu tư lo ngại khả năng duy trì mức chi tiêu khổng lồ cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo. Trong số những cổ phiếu lớn bị ảnh hưởng nặng có Nvidia và TSMC. Riêng thị trường Hàn Quốc, nơi có hai nhà sản xuất chip nhớ lớn SK Hynix và Samsung Electronics, cũng sụt giảm mạnh, gần như xóa sạch các lợi nhuận năm nay.

Nguyên nhân phần nào đến từ việc ChangXin Memory Technologies (CXMT) - hãng chip nhớ hàng đầu Trung Quốc – hoàn tất đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng với định giá vượt Intel của Mỹ. Sự kiện này đồng thời đánh dấu một bước ngoặt cho thị trường STAR của Trung Quốc, khi CXMT là cổ phiếu đầu tiên trên sàn đại lục đạt giá trị giao dịch hơn 100 tỷ nhân dân tệ (khoảng 14,8 tỷ USD) trong một ngày.

Theo khảo sát của Nikkei về thị phần toàn cầu trong 67 ngành hàng quan trọng năm 2025, Trung Quốc gia tăng vị trí dẫn đầu trong gần 40% số ngành được xem xét. Mỹ vẫn đứng đầu toàn cầu với 23 ngành, thấp hơn con số 27 ngành năm trước, trong khi Trung Quốc giữ vị trí thứ hai với 19 ngành, tăng một ngành so với năm 2024.

Ở nhóm ngành pin và xe điện, CATL vẫn duy trì vị trí số một trong lĩnh vực pin, còn hãng xe BYD tiếp tục mở rộng thị phần, phần lớn làm suy giảm các đối thủ Hàn Quốc và Nhật Bản. Các sản phẩm khác như đồng hồ thông minh và máy tính bảng cũng chứng kiến Huawei rút ngắn khoảng cách với Apple, nhà dẫn đầu thị trường.

Qua những diễn biến trên, có thể thấy Trung Quốc không chỉ phát triển sản phẩm mà còn đang thay đổi cán cân quyền lực công nghệ toàn cầu trong lúc các công ty Mỹ và đồng minh nỗ lực tái xây dựng chuỗi cung ứng và giữ vị thế cạnh tranh.