Fidel Castro và tầm quan trọng của văn hóa trong sự nghiệp cách mạng Cuba

Trong lời mở đầu cuốn sách "Fidel y la cultura. Palabras a los escritores, artistas e instructores de arte" (Ocean Sur, 2024), các tác giả Elier Ramírez và Luis Morlote đã biên soạn lại quan điểm sâu sắc của Fidel Castro về văn hóa thông qua lời nhận xét của nhà trí thức Abel Prieto. Ông Prieto khẳng định văn hóa không bao giờ là thứ trang trí trong mắt Fidel, mà chính là "tấm khiên và thanh gươm của quốc gia" – bảo vệ quốc gia khỏi những ảnh hưởng tiêu cực và là công cụ để bảo vệ sự thật. Fidel xem văn hóa như một sức mạnh chuyển đổi có khả năng nâng cao đạo đức, chất lượng sống và góp phần vào sự "cải thiện con người". Trên hết, văn hóa là con đường duy nhất dẫn đến sự giải phóng xã hội.

Fidel không chỉ dừng lại ở tư duy mà còn thực hiện nhiều chính sách nâng cao vị thế văn hóa trong đời sống xã hội, từ việc thúc đẩy đối thoại với giới trí thức, nghệ sĩ trong và ngoài Cuba cho đến việc hỗ trợ thực tế cho các hoạt động sáng tạo nghệ thuật. Ông hiểu văn hóa như một hệ thống rộng lớn bao gồm di sản sáng tạo của nhân loại và sự phát triển của bản sắc dân tộc, đồng thời xem đó là biểu tượng của sự kháng cự và tự chủ dân tộc.

Trong nhiều bài phát biểu từ năm 1961 đến đầu những năm 2000, Fidel đã nhiều lần nhấn mạnh mối quan hệ giữa cách mạng và phát triển văn hóa. Vào tháng 4/1961, ông nói rõ cách mạng không ép buộc người dân tin tưởng mù quáng mà khuyến khích họ đọc, học hỏi, suy nghĩ và phân tích để tiếp cận sự thật. Ông cho rằng "chúng ta phải làm cho dân chúng biết lý luận và phân tích" để xây dựng một xã hội văn minh hơn.