Mỹ áp thuế mới dựa trên cáo buộc lao động cưỡng bức gây bối rối cho đối tác quốc tế

Bộ máy chính quyền của Donald Trump đã ban hành một loạt mức thuế mới áp lên hơn 80 quốc gia nhằm thay thế cho các biện pháp thuế quan toàn cầu 10% từng được áp dụng hồi đầu năm. Mức thuế cũ này đã bị Tòa án tối cao Mỹ tuyên là bất hợp pháp. Đợt áp thuế mới với tỷ lệ từ 10% đến 12,5% được đưa ra dưới căn cứ Điều 301 của Đạo luật Thương mại Mỹ năm 1974, với lý do chính thức là các quốc gia bị cáo buộc không thực thi các lệnh cấm đối với hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức.

Các nước bị ảnh hưởng bao gồm Anh, Mexico, Canada, Australia, Ấn Độ, Trung Quốc, và 27 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu. Mức thuế áp dụng cho từng quốc gia được phân loại theo cam kết và thực tế của họ trong việc cấm nhập khẩu hàng hóa làm từ lao động cưỡng bức. Các quốc gia như Canada, EU, Anh được áp mức thấp hơn 10%, trong khi Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc bị áp 12,5%.

Nhiều chính phủ đối tác cùng các tổ chức quốc tế đã tỏ rõ sự bất bình và nghi ngờ về cơ sở pháp lý của đợt thuế mới. Bà Kaja Kallas, Quan chức chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu, nhận định lập luận của Mỹ khó thuyết phục, nhấn mạnh các quy định lao động tại EU tốt hơn đáng kể so với Mỹ và khẳng định khối này sẽ yêu cầu Washington làm rõ.

Australia và Brazil cũng đánh giá các biện pháp thuế là không hợp lý và cho biết sẽ tìm cách phản đối để loại bỏ thuế. Bộ trưởng Ngoại giao Na Uy nhấn mạnh nước này có quy định rõ ràng nhằm ngăn chặn thương mại hàng hóa từ lao động cưỡng bức, do đó không có cơ sở áp thuế với Na Uy.

Trung Quốc và New Zealand bày tỏ phản đối các mức thuế đơn phương này, cho rằng đây không phải cách giải quyết hiệu quả mà có thể gia tăng căng thẳng thương mại toàn cầu. Thị trường chứng khoán châu Á đã phản ứng tiêu cực ngay sau khi tin tức được công bố, với chỉ số Nikkei 225 giảm 3,1%, SSE Composite của Trung Quốc giảm 1,4%. Chỉ số Hang Seng của Hong Kong giảm sâu 11,4%, trong khi Kospi của Hàn Quốc mất tới 6,2%.

Đại diện thương mại Mỹ, Jamieson Greer, khẳng định chính quyền đã nghiêm ngặt thực thi việc cấm nhập khẩu hàng hóa từ lao động cưỡng bức gần một thế kỷ qua và yêu cầu các đối tác cũng phải như vậy. Tuy nhiên, các nhà phê bình cho rằng đây là chiêu thức để chính quyền Trump tái thiết lập hàng rào thuế sau khi nhiều mức thuế bị Tòa án tối cao bác bỏ hồi tháng 2.

Richard Neal, thành viên hàng đầu của ủy ban Thuế và Tài chính thuộc Hạ viện Mỹ, cảnh báo vấn đề lao động cưỡng bức là thực trạng nghiêm trọng cần được xử lý nghiêm túc, không nên bị lợi dụng làm cái cớ cho chính sách thuế dựa trên những cơ sở pháp lý mơ hồ và động cơ chính trị cá nhân.

Phát ngôn viên Chính phủ Anh nhấn mạnh mức thuế hiện đối với các doanh nghiệp Anh không đổi, tiếp tục duy trì mức 10% và các cam kết ưu đãi trong hiệp định thương mại xuyên Đại Tây Dương vẫn được giữ nguyên. Về phần mình, Nhật Bản phản đối các mức thuế mới, khẳng định hoạt động thương mại và công nghiệp của nước này tuân thủ các quy định quốc tế.

Tại Canada, chính quyền tỉnh Ontario đang chuẩn bị khai trương cây cầu mới bắc qua sông Detroit nhằm mở rộng giao thương với Mỹ. Tuy nhiên, lễ khánh thành sự kiện sẽ được tổ chức riêng biệt do bất đồng về thuế quan sau khi Mỹ áp mức thuế 50% lên hàng hóa Canada trong tuần trước.

Mỹ cũng đang điều tra 16 nền kinh tế khác về khả năng tồn kho công nghiệp vượt mức, dự kiến sẽ tiếp tục áp thêm các hình thức thuế quan nhằm bảo vệ thị trường trong nước.

Theo giới phân tích, đợt thuế mới có thể gây thêm căng thẳng đối với quan hệ thương mại toàn cầu vốn đã mong manh, đồng thời tạo ra những thách thức lớn cho các chuỗi cung ứng đa quốc gia.

Động thái được đưa ra trong bối cảnh nhiều đối tác kinh tế chính của Mỹ hoài nghi về tính hợp pháp và động cơ thực sự của chính sách này, làm dấy lên lo ngại về một kỷ nguyên mới của xung đột thương mại giữa các siêu cường thế giới.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.