Phong trào La Décima Jarocha – Biểu tượng văn học sống động của thế kỷ 21

Nhà nghiên cứu Rafael Figueroa Hernández, tiến sĩ lịch sử và nghiên cứu vùng tại Đại học Veracruzana, nhận định La Décima Jarocha là một trong những phong trào văn học phong phú và sống động nhất của thế kỷ 21. Tác phẩm La Décima Jarocha, Antología general tập hợp hơn 1.200 bản sáng tác từ thế kỷ 19 đến nay, là minh chứng sống động cho sức sống này.

Tại Nhà hát Nezahualcóyotl ở Tlacotalpan, Veracruz, vào mỗi cuối tuần, hàng trăm khán giả vẫn thưởng thức các buổi gặp gỡ của những người yêu mến décima. Đó là minh chứng cho việc phong trào này vẫn tồn tại và phát triển bền bỉ, thu hút cả người sáng tác lẫn khán giả.

Theo Figueroa, giá trị văn học của La Décima Jarocha không chỉ nằm ở hình thức mà còn ở khả năng tạo ra sự đối thoại, kết nối cảm xúc với khán giả. Metaphor, các biện pháp tu từ và trò chơi ngôn ngữ được tiếp nhận tại chỗ bởi người tham dự các buổi biểu diễn. Đây chính là điểm khiến phong trào này trở nên sống động và khác biệt trong lòng công chúng.

La Décima bắt nguồn từ truyền thống thi ca Tây Ban Nha và ở Veracruz, nó hòa quyện cùng son jarocho và truyền thống truyền miệng, trở thành nét văn hóa đặc sắc của vùng này. Mặc dù vẫn gắn bó chặt chẽ với khu vực từ phía nam cảng Veracruz đến Loma Bonita ở Oaxaca và Huimanguillo tại Tabasco, phong trào đã lan rộng ra nhiều vùng khác của Mexico, thậm chí vươn ra thế giới với các cộng đồng jaranero ở New York, Paris và Tokyo.