ELIZA - Chatbot khởi đầu cho kỷ nguyên tương tác người và máy
Vào giữa thập niên 1960, ELIZA đã làm thay đổi cách người ta nhìn nhận về khả năng giao tiếp giữa con người và máy tính. Được tạo ra bởi Joseph Weizenbaum, ELIZA được nhớ đến như một chatbot đầu tiên xuất hiện với vai trò một nhà trị liệu tâm lý giả lập, giúp người dùng trải nghiệm các cuộc trò chuyện nhẹ nhàng và thu hút nhiều sự chú ý. Ngay cả chính Weizenbaum cũng ngạc nhiên trước phản hồi nhiệt tình dành cho chương trình này, đôi khi được xem như biểu tượng khởi đầu cho một kỷ nguyên trị liệu tự động hoặc bị hiểu nhầm là thể hiện tri giác của máy - hiện tượng được gọi là “hiệu ứng ELIZA”.
Khám phá mã nguồn ELIZA từ kho lưu trữ MIT
Mã nguồn gốc của ELIZA chỉ mới được phát hiện gần đây tại kho lưu trữ của Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), giúp các nhà nghiên cứu có cơ hội tiếp cận trực tiếp với phần mềm quan trọng này thay vì dựa trên các tái hiện hay bản sao trước đó. Qua phân tích mã nguồn, các chuyên gia phát hiện ELIZA không chỉ là một chatbot đơn giản nhận biết mẫu câu mà còn có kiến trúc phức tạp hơn nhiều với khả năng giả lập nhiều vai trò khác biệt gọi là “chân dung” (personas). Đáng chú ý là chân dung nổi tiếng nhất được biết đến - “Doctor” - thể hiện vai trò nhà trị liệu tâm lý, chỉ là một trong số các kịch bản đa dạng mà ELIZA có thể thực thi.
