Mỹ phê duyệt vệ tinh gương đầu tiên chiếu sáng khu vực ban đêm trên Trái Đất

Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đã chấp thuận cho startup Reflect Orbital tại California thực hiện dự án Eärendil-1, vệ tinh đầu tiên được thiết kế riêng để phản chiếu ánh sáng Mặt Trời chiếu xuống Trái Đất lúc ban đêm. Ý tưởng này dựa trên kế hoạch Liên Xô cũ dùng gương trong không gian để chiếu sáng Siberia vào mùa đông dài đêm.

Eärendil-1 được đặt tên theo một nhân vật huyền thoại trong tác phẩm của J.R.R. Tolkien, sở hữu gương phản chiếu làm từ màng mylar siêu mỏng có đường kính 18 mét. Vệ tinh sẽ được phóng lên quỹ đạo thấp khoảng 625 km, trang bị hệ thống gương điều khiển và cảm biến chính xác nhằm nắm bắt và điều chỉnh ánh sáng Mặt Trời hướng về các vị trí cụ thể trên bề mặt Trái Đất.

Chức năng và ý nghĩa của vệ tinh gương

Với thiết kế này, vệ tinh Eärendil-1 có khả năng tạo ra một chùm sáng trên diện tích từ 5 đến 6 km đường kính, kéo dài trong thời gian ngắn. Reflect Orbital gọi mô hình kinh doanh của mình là "ánh sáng mặt trời theo yêu cầu", cho phép khách hàng sử dụng ánh sáng nhân tạo trong đêm tùy theo nhu cầu cụ thể.

Dự kiến phóng vệ tinh thử nghiệm vào nửa cuối năm nay, giấy phép FCC có hiệu lực trong hai năm nhằm đánh giá tính khả thi cả về công nghệ lẫn ứng dụng trước khi có thể triển khai quy mô lớn hơn với hàng chục vệ tinh gương trên quỹ đạo.

Ứng dụng đa dạng và tiềm năng phát triển

Vệ tinh gương có thể tạo ra nguồn sáng di động giúp chiếu sáng các khu vực thiên tai, hỗ trợ cứu trợ ban đêm mà không cần hệ thống đèn tại chỗ. Đồng thời, thiết bị giúp các công trình xây dựng như đường bộ, cầu cống không phải gián đoạn khi trời tối, rút ngắn thời gian thi công. Ngoài ra, vệ tinh còn có thể tăng năng suất của các nhà máy điện năng lượng mặt trời vào mùa đông và ban đêm bằng cách kéo dài thời gian chiếu sáng.

Thách thức kỹ thuật và tranh cãi từ cộng đồng

Dù ý tưởng có tính cách mạng, việc điều khiển chùm sáng chính xác từ quỹ đạo 600 km lại là bài toán khó về kỹ thuật. Bên cạnh đó, Reflect Orbital dự kiến mức giá 5000 USD cho mỗi giờ chiếu sáng, đòi hỏi minh chứng rõ ràng về lợi ích kinh tế của dịch vụ.

Các nhà thiên văn học như Hiệp hội Thiên văn Mỹ và Đài quan sát Nam Âu bày tỏ lo ngại vệ tinh sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quan sát thiên văn bằng kính thiên văn mặt đất do lượng ánh sáng nhân tạo quá lớn có thể tương đương trăng tròn gấp 100 lần trong tương lai.

Mặt khác, các nhóm bảo vệ môi trường cũng cảnh báo về nguy cơ phá vỡ nhịp sinh học tự nhiên của nhiều loài, từ chim di cư đến côn trùng và động vật về đêm, gây rối loạn hệ sinh thái do thay đổi chu kỳ ánh sáng - tối. Rủi ro về ô nhiễm ánh sáng lan rộng cũng là mối lo tại thời điểm nhiều thành phố trên thế giới đang nỗ lực hạn chế ô nhiễm này.

Cam kết hợp tác và kế hoạch phát triển tương lai

Reflect Orbital cam kết phối hợp với giới khoa học để xây dựng các "vùng loại trừ" nhằm tránh ảnh hưởng đến các hoạt động nghiên cứu và bảo tồn tự nhiên. Eärendil-1 được xem là bước đầu trong kế hoạch triển khai thêm 2 vệ tinh trong năm nay và 36 vệ tinh khác vào năm 2027 nhằm tạo nên mạng lưới phản chiếu ánh sáng quy mô lớn trên quỹ đạo.

Qua đây, dự án không chỉ đánh dấu bước tiến công nghệ đột phá mà còn đặt ra nhiều vấn đề xã hội, môi trường và khoa học cần giải quyết song song với việc phát triển ứng dụng thực tiễn.