Chạy đua giải quyết khủng hoảng giáo dục Ấn Độ: Từ tăng nhiệt biểu tình đến quyết định ra đi của Dharmendra Pradhan

Trong 48 giờ trước khi Dharmendra Pradhan đệ đơn từ chức Bộ trưởng Giáo dục Ấn Độ, sự kiện này không được nhiều người trong chính phủ và đảng Bharatiya Janata Party (BJP) dự báo trước. Theo các nguồn tin cao cấp, quyết định này xuất phát từ ba vấn đề chính. Thứ nhất, các cuộc biểu tình chống lại các đề thi đã lan rộng và tăng cường tại nhiều thành phố lớn, trong đó có Delhi và Mumbai, dù lực lượng cảnh sát đã sử dụng các biện pháp mạnh để kiểm soát.

Thứ hai, các biện pháp của chính phủ nhằm ứng phó, gồm lập hệ thống tòa án xét xử nhanh, chuyển công tác một quan chức cấp cao trong ngành giáo dục, đề xuất luật mới xử lý nghiêm các hành vi gian lận đề thi cùng việc sa thải 47 nhân viên thuộc Uỷ ban Kiểm tra Quốc gia (NTA), đều không làm giảm sức nóng của phong trào biểu tình.

Thứ ba, chính phủ lo ngại việc đối đầu kéo dài có thể khiến phiên họp mùa mưa của quốc hội Ấn Độ bị hoãn hoặc “washout” hoàn toàn. Điều này sẽ làm mất đi những lợi thế chính trị mà chính phủ đã xây dựng cho các dự luật gây tranh cãi như phân vùng bầu cử và dự luật dành quyền cho nữ giới.

Bắt đầu từ thứ Năm, Thủ tướng Narendra Modi đã trực tiếp điều phối các phản ứng và cho thấy quyết tâm lắng nghe các yêu cầu của giới trẻ. Các cuộc vận động cá nhân của ông trong những ngày qua được đánh giá liên tục để xem có phù hợp và chạm được đến tâm lý của sinh viên hay không.

Trong khi đó, các cuộc biểu tình tại Jantar Mantar tiếp tục thu hút đông người tham gia, đồng thời các điểm biểu tình nhỏ hơn cũng nổ ra tại nhiều thủ phủ các bang và thành phố lớn khác. Mumbai là ví dụ điển hình, dù nhà chức trách áp dụng lệnh cấm tụ tập và khởi tố hình sự gần 300 người biểu tình, số lượng người dự các cuộc biểu tình ngày càng tăng trong các làn sóng sau.

Mặc dù chính phủ đã đưa ra nhiều hành động như dự luật siết chặt các quy định chống gian lận đề thi, điều chuyển Bộ trưởng Giáo dục Bộ Giáo dục, và bãi nhiệm nhiều quan chức Uỷ ban Kiểm tra Quốc gia, nhưng những động thái này không làm giảm xuống áp lực từ các cuộc biểu tình.

Nguồn tin từ nội bộ BJP chia sẻ rằng phản ứng đối với Bộ trưởng Giáo dục Dharmendra Pradhan trong dư luận cũng như sinh viên ngày càng tiêu cực dù dự luật mới được họp bàn trong nội bộ chính phủ. Do đó, lựa chọn thay đổi chính sách nhân sự được xem là cần thiết để phát tín hiệu rõ ràng hơn từ chính phủ.

Điều đặc biệt là quyết định từ chức của ông Pradhan được thực hiện với tốc độ nhanh chóng đến mức dù vào chiều thứ Sáu ông vẫn tham gia phiên họp tổng hợp để chuẩn bị trả lời các câu hỏi chất vấn tại quốc hội về công việc bộ giáo dục. Các nguồn tin thân cận cho biết không có dấu hiệu nào cho thấy ông sẽ từ chức vào lúc đó.

Tuy chính phủ và BJP liên tục khẳng định việc đòi ông Pradhan từ chức mang tính chất chính trị và lo ngại đây sẽ trở thành một thắng lợi cho phe đối lập, đặc biệt là với lãnh đạo Rahul Gandhi, song dư luận trong nội bộ đảng đã bắt đầu thay đổi. Một số Bộ trưởng trong nội các và lãnh đạo cấp bang cho rằng việc ông Pradhan tiếp tục giữ chức Bộ trưởng giáo dục là "không thể chấp nhận được" trong bối cảnh hiện tại.

Mặt khác, với sự gia tăng các cuộc biểu tình và đảng Cockroach Janata Party kêu gọi tổ chức các phong trào biểu tình quy mô lớn hơn trên toàn quốc nếu các yêu sách không được đáp ứng, chính phủ càng lo ngại nguy cơ mất kiểm soát tình hình xã hội và chính trị.

Việc Dharmendra Pradhan từ chức vào ngày 25/7/2026 được coi là phát tín hiệu chính trị quan trọng nhằm làm dịu lại căng thẳng và thể hiện sự thay đổi chiến lược ứng phó của chính phủ Ấn Độ trước làn sóng biểu tình của giới trẻ và sinh viên.