Phát hiện hệ thống dung nham cổ đại rộng lớn dưới bề mặt sao Hỏa

Một nhóm các nhà khoa học quốc tế đã phát hiện ra dấu hiệu cho thấy sao Hỏa cổ đại từng sở hữu những hệ thống dung nham kết nối rộng lớn nằm sâu dưới lòng đất, tương tự những cấu trúc từng thấy trên Trái Đất. Kết quả nghiên cứu này được công bố trên tạp chí Nature Astronomy và dựa trên việc phân tích dữ liệu địa chấn thu thập từ các trận rung chấn sao Hỏa (marsquake) và va chạm thiên thạch do tàu đổ bộ NASA InSight ghi nhận.

Nghiên cứu cho thấy có một ranh giới nằm cách bề mặt sao Hỏa khoảng 24 km (15 dặm) phân chia các khối đá giàu silica ở lớp trên với các đá chứa nhiều sắt và magiê ở dưới sâu hơn. Điều này ngụ ý rằng dung nham từng tích tụ và tiến hóa trong lớp vỏ sao Hỏa ở độ sâu này, tạo thành các mảng dung nham liên kết dưới lòng đất thay vì các núi lửa đơn lẻ như trước đây người ta tưởng tượng.

Khác biệt so với Trái Đất, sao Hỏa không sở hữu kiến tạo mảng chuyển động liên tục để tạo nên lớp vỏ phức tạp và các quá trình địa chất. Tuy nhiên, phát hiện mới cho thấy các quy trình tạo dựng lớp vỏ phức tạp có thể xảy ra mà không cần có kiến tạo mảng, điều này làm thay đổi quan điểm truyền thống lâu nay về địa chất sao Hỏa.

Trên Trái Đất, các hệ thống dung nham rộng lớn được coi là liên quan đến quá trình hình thành lục địa và tái chế vật liệu lớp vỏ. Việc phát hiện hệ thống tương tự trên sao Hỏa đặt ra câu hỏi về khả năng những điều kiện có thể hỗ trợ sự sống và phát triển lớp vỏ phức tạp trên các hành tinh khác trong vũ trụ, nơi kiến tạo mảng không hoạt động.

Công trình nghiên cứu chủ yếu do Khoa Khoa học Trái Đất, Đại học Oxford thực hiện phối hợp cùng Đại học Bristol. Nhóm nghiên cứu đánh giá rằng phát hiện này không chỉ thay đổi hiểu biết về địa chất sao Hỏa mà còn mở rộng phạm vi tìm kiếm các điều kiện thuận lợi cho sự sống ngoài hệ Mặt Trời.

Việc hiểu rõ hơn về cấu trúc bên trong các hành tinh nằm trong hệ mặt trời góp phần không nhỏ vào kiến thức về sự tiến hóa hành tinh, đồng thời đưa ra các giả thuyết mới về khả năng hành tinh khác sở hữu lớp vỏ địa chất phức tạp mà không cần kiến tạo mảng như Trái Đất.

Tổng thể, kết quả này cho thấy rằng các quá trình tạo ra lớp vỏ phức tạp và duy trì hoạt động dung nham có thể phổ biến hơn trong vũ trụ, điều này làm tăng cơ hội tìm kiếm các hành tinh có khả năng ở được và sống được ngoài Trái Đất.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.