Cuba phát triển năng lực nội tại đối phó khó khăn kinh tế do cấm vận Mỹ

Kinh tế Cuba đang trải qua giai đoạn đầy thử thách khi nguồn cung cấp các mặt hàng chiến lược như nhiên liệu trở nên khó tiếp cận do các biện pháp cưỡng chế đơn phương và xuyên biên giới của Hoa Kỳ liên tục được gia tăng trong nửa năm qua. Những biện pháp này không chỉ bao gồm việc siết chặt nguồn cung năng lượng mà còn áp đặt thêm các lệnh trừng phạt mới, khiến tình hình kinh tế đảo quốc Caribe này càng thêm khó khăn.

Trước hoàn cảnh khắc nghiệt này, một quan điểm quan trọng đã được củng cố rằng giải pháp tốt nhất để củng cố nền kinh tế Cuba là phát triển năng lực nội tại, nhằm giảm bớt sự lệ thuộc vào nguồn cung bên ngoài. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi sự thay đổi hệ thống thể chế mà trước đây Cuba chưa có.

Các cải cách gần đây do Quốc hội Cuba phê duyệt đánh dấu bước tiến mới trong việc thiết lập những công cụ cần thiết để thúc đẩy mô hình phát triển này.

Những cải cách này không chỉ mang tính chất tạm thời mà thực chất là câu trả lời cho một thách thức lịch sử lâu dài. Các biện pháp mới nhằm mục tiêu tạo ra cơ chế để các tác nhân kinh tế trong nước, bao gồm khu vực nhà nước, hợp tác xã và tư nhân, có thể hoạt động như một mạng lưới sản xuất thống nhất, giảm thiểu sự phụ thuộc vào nhập khẩu.

Một trong hai điểm nhấn quan trọng nhất là việc thành lập Sàn Liên kết Sản xuất Quốc gia, được xây dựng để giải quyết vấn đề phân mảnh và bất đối xứng thông tin giữa các đối tác kinh tế trong nước. Đây không phải là một lời kêu gọi hợp tác tự nguyện mà là một công cụ thể chế giúp các doanh nghiệp tìm kiếm nhà cung cấp, khách hàng trong nội địa, nhằm giảm thiểu nhu cầu nhập khẩu bằng cách tận dụng tối đa thị trường nội địa.

Tham gia sàn này sẽ giúp các tác nhân kinh tế xây dựng chuỗi cung ứng sử dụng nguồn lực nội địa, từ đó hạn chế việc bị gián đoạn do các yếu tố ngoại vi và tô đậm sức mạnh kinh tế quốc gia.

Đổi mới thứ hai là việc cho phép thành lập các doanh nghiệp vừa và nhỏ hỗn hợp giữa các tác nhân kinh tế trong nước, vượt qua ranh giới truyền thống giữa khu vực nhà nước và phi nhà nước. Mô hình này mở ra khả năng hợp tác sản xuất mà trước đây không được luật pháp cho phép.

Bên cạnh đó, Cuba cũng tạo điều kiện mở rộng vai trò của người Cuba không cư trú trong những lĩnh vực trước đây bị hạn chế như tài chính và năng lượng, từ đó thu hút dòng vốn và tri thức vào các ngành chiến lược.

Tổng thể những thay đổi này có điểm chung là giảm thiểu các rào cản trong hoạt động kinh tế cho mọi đối tượng tham gia, tạo điều kiện cho môi trường kinh doanh sôi động và cạnh tranh hơn. Điều này không hề làm suy yếu khu vực nhà nước, mà ngược lại, giúp doanh nghiệp nhà nước mạnh mẽ hơn nhờ có một hệ sinh thái sản xuất đa dạng và phát triển.

Cuba đang đứng trước cơ hội lịch sử thiết lập các công cụ thể chế để giúp các giải pháp phát triển nội tại có thể biến những khó khăn do áp lực cấm vận ngoài nước thành thách thức có thể quản lý, thậm chí trong bối cảnh căng thẳng ngoại giao và kinh tế tồi tệ nhất trong nhiều thập niên.