Mỹ tấn công Iran và Bahrain, cảnh báo về nguy cơ đạn pháo trong bối cảnh căng thẳng quanh các tuyến đường vận tải leo thang

Ngày 24/7/2026, Bahrain đã kích hoạt hệ thống cảnh báo sớm, khuyến cáo người dân trú ẩn sau khi nhận thấy dấu hiệu có đạn pháo, trong bối cảnh lực lượng Mỹ kết thúc đợt tấn công lần thứ 13 vào ban đêm nhằm vào các mục tiêu ở Iran. Các quốc gia vùng Vịnh đã liên tục chịu đạn pháo trong tuần qua khi Mỹ và Iran leo thang các đòn tấn công đáp trả nhau, bắt nguồn từ cuộc tranh giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz, một trong những tuyến đường vận tải chiến lược quan trọng nhất thế giới.

Truyền thông nhà nước Iran đưa tin, trong một đòn tấn công bằng tên lửa của Mỹ vào vùng ngoại ô thành phố Ahvaz, gần sông Karun, đã có 4 người thiệt mạng và 5 người bị thương. Trước đó một ngày, các tay súng Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen tuyên bố tấn công hai tàu chở dầu của Saudi Arabia trên Biển Đỏ, động thái được xem là có thể mở rộng phạm vi xung đột giữa Iran và các đối thủ trong khu vực.

Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết các cuộc tấn công nhằm mục đích làm suy giảm khả năng của Iran trong việc đe dọa các tàu thương mại và dân sự đi qua các vùng biển khu vực, đặc biệt là để Mỹ kiểm soát lại eo biển Hormuz. Eo biển này là tuyến vận tải qua đó một phần năm sản lượng dầu và khí đốt của thế giới được vận chuyển trong thời bình. Các cuộc tấn công kết thúc vào khoảng 5 giờ sáng giờ địa phương ngày 24/7.

Ngoài Ahvaz, các cuộc tấn công còn nhắm vào các khu vực khác như tỉnh Lorestan ở miền Tây Iran, nơi có ít nhất 2 người bị thương, thành phố cảng Bandar Abbas, một trung tâm quan trọng cho việc chuyển vận hàng quân sự và thương mại, cũng ghi nhận 2 người bị thương vì các vụ nổ. Các trận đánh cũng xảy ra ở đảo Qeshm, nơi chứa các thiết bị hải quân của Iran gồm cả tàu drone phục vụ cho hoạt động tấn công các tàu qua eo biển Hormuz, và trong tỉnh Isfahan, nơi có căn cứ không quân lớn cùng một địa điểm liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran. Các tỉnh Khuzestan và Fars ở miền Nam Iran cũng hứng chịu các đòn tấn công.

Các nhóm Houthi đã đe dọa đóng cửa tuyến vận tải Bab el-Mandeb - một điểm nghẽn quan trọng ở mũi phía Nam bán đảo Ả Rập, kết nối Biển Đỏ với Vịnh Aden. Tuyến này chịu trách nhiệm cho khoảng 12% thương mại toàn cầu, bao gồm một phần tư lượng hàng container vận chuyển giữa châu Âu và châu Á qua kênh đào Suez ở Ai Cập. Các cuộc tấn công của Houthi tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng tới xuất khẩu dầu từ cảng Yanbu của Saudi Arabia trên Biển Đỏ, tạo ra áp lực kép với tình hình bất ổn ở eo biển Hormuz.

Theo công ty phân tích dữ liệu hàng hải Lloyd's List Intelligence, Saudi Arabia đã chuyển hàng triệu thùng dầu mỗi ngày tới cảng Yanbu qua đường ống trên đất liền do chiến tranh làm tắc nghẽn khu vực vịnh Ba Tư. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cảnh báo sẽ có “hình phạt quân sự lớn” nếu các nhóm Houthi tiếp tục các vụ tấn công vào tàu thuyền. Giá dầu Brent ngay lập tức tăng hơn 6%, lên khoảng 100 USD/thùng, mức cao nhất kể từ tháng 5, thời điểm hai bên đạt thỏa thuận hòa bình sơ bộ trước khi đổ vỡ.

Iran khẳng định nước này có quyền quản lý lưu thông và thu phí từ các tàu đi qua eo biển Hormuz, vốn trước đây được coi là tuyến biển mở miễn phí cho tất cả. Iran cũng đã tiến hành các cuộc tấn công nhắm vào tàu qua eo biển, vốn được giám sát bởi lực lượng Mỹ và theo ý định không thuộc quyền kiểm soát của Tehran.

Ngày 23/7, Tổng thống Donald Trump công bố trên mạng xã hội rằng các khoản tiền của Iran bị Mỹ phong tỏa sẽ được dùng để đền bù thiệt hại cho các tàu bị hư hại trong chiến tranh. Ông cho biết: "Thông báo này nhằm minh định rằng tất cả các thiệt hại với tàu, hàng hóa hay liên quan sẽ được trả bằng số tiền của Iran mà Mỹ đang nắm giữ và kiểm soát". Tuy nhiên, phương thức thực thi và cơ sở pháp lý để sử dụng số tiền này vẫn chưa rõ ràng, nhưng ông Trump khẳng định đây là điều “công bằng và hợp lý”.

Phản ứng lại, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi lên tiếng chỉ trích ý định này, cảnh báo rằng khi việc tịch thu tài sản được chính phủ chấp nhận, không ai có tài sản an toàn. Ông dự báo sẽ dẫn đến hỗn loạn không đẹp đẽ hay hòa bình.

Thủ tướng Iraq Ali al-Zaidi, người có quan hệ mật thiết với cả Mỹ và Iran, đã có mặt tại Tehran ngày 23/7 để kêu gọi đối thoại và hòa bình. Văn phòng của ông cho biết Ali al-Zaidi cam kết không để lãnh thổ Iraq trở thành nơi để tiến hành các cuộc tấn công nhắm vào Iran. Trước đó, ông đã gặp Tổng thống Trump tại Washington trong tháng này.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.