Phó Tổng thống Shettima kêu gọi tăng cường chống thất thoát thực phẩm dinh dưỡng trẻ em ở Borno

Trong tháng này, Phó Tổng thống Nigeria, Senator Kashim Shettima, đã tiếp một phái đoàn của UNICEF và trao đổi về nhiều vấn đề, trong đó có tình trạng dinh dưỡng trẻ em tại Nigeria. Dinh dưỡng dành cho trẻ em đã trở thành chủ đề đáng chú ý trong những năm gần đây, đặc biệt khi các chính quyền cấp dưới trên toàn quốc triển khai các chương trình cho ăn tại trường học với nhiều mức độ thành công khác nhau. Trong tuần ấy, tại Abuja, nơi Phó Tổng thống làm việc, đồng thời tại bang Borno quê hương ông, một cơ quan y tế nhà nước cũng tổ chức cuộc họp với các bên liên quan về dinh dưỡng trẻ em, đồng thời cảnh báo về việc thất thoát các sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ.

Nhiều lần trước đây, các tin tức về việc thất thoát thực phẩm dinh dưỡng dành cho người dân Nigeria được đăng tải công khai. Tuy nhiên, theo quan sát, các cuộc thảo luận về vấn đề này chưa kèm theo nhiều giải pháp thực tế nhằm chấm dứt tình trạng thất thoát trên. Phó Tổng thống Shettima trong cuộc gặp với UNICEF đã đề xuất một số biện pháp cụ thể nên được nhân rộng và áp dụng cả ở Borno và các bang khác trên toàn quốc.

Phó Tổng thống nhấn mạnh, các sáng kiến nhằm hỗ trợ trẻ em thể hiện niềm tin của Chính phủ Liên bang (FG) rằng chất lượng tương lai phụ thuộc vào đầu tư dành cho trẻ hôm nay. Trong đó có các chương trình như Nutrition 774 Initiative, Renewed Hope Child Support Programme, Nigeria 2050 Child Foresight Analysis, và Generation Unlimited Nigeria. Tất cả nhằm tạo dựng một tương lai an toàn hơn cho trẻ em Nigeria.

Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là các chính quyền tiểu bang và cấp cơ sở có góp phần thực sự hay không, đặc biệt trong việc đảm bảo các thực phẩm dinh dưỡng đến tận tay trẻ cần chúng. Thực tế, nhiều bang và chính quyền địa phương không có cơ chế kiểm soát nội bộ đủ mạnh để chấm dứt việc thất thoát này, dẫn đến các chương trình trung ương khi đến tay người dân lại bị quản lý lỏng lẻo hoặc lãng phí.

UNICEF từng cảnh báo việc thất thoát các thực phẩm chữa trị suy dinh dưỡng như RUTF (Ready-to-Use Therapeutic Food) vốn rất cần thiết cho trẻ suy dinh dưỡng nặng tại các bang Borno, Yobe và Adamawa. RUTF là loại thực phẩm bổ sung giàu năng lượng và vitamin, giúp trẻ tăng cân nhanh chóng, bao gồm bột sữa, đậu phộng nghiền, dầu thực vật, đường và các vitamin.

Joseph Senesie, Trưởng văn phòng UNICEF tại Maiduguri, cảnh báo việc thất thoát các thực phẩm này đã “ngoài tầm kiểm soát”, có thể gây hậu quả nghiêm trọng như tử vong cho hơn nửa triệu trẻ em suy dinh dưỡng trong khu vực. Trớ trêu thay, nhiều sản phẩm đã bị trôi nổi ra thị trường chợ đen, hoặc thậm chí bị tuồn sang các nước láng giềng để dùng làm thức ăn cho gia súc.

Vấn đề không chỉ ở khu vực Đông Bắc Nigeria. Vào tháng 6 năm 2025, tại bang Enugu, trong sự kiện do cơ quan phát triển y tế cơ sở và Bộ Y tế bang phối hợp với UNICEF tổ chức, những cảnh báo tương tự về thất thoát sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ cũng được đưa ra. Nguyên nhân là nhiều đối tượng đã bán lại thực phẩm được tài trợ miễn phí cho người lớn và thậm chí dùng cho động vật, gây tổn thất nghiêm trọng cho các chương trình hỗ trợ trẻ suy dinh dưỡng.

Để giải quyết tình trạng này, năm 2025, Hội đồng lập pháp bang Borno đã đề xuất dự luật nhằm hình sự hóa các hành vi tích trữ, trộm cắp và buôn bán lại các thực phẩm điều trị suy dinh dưỡng. Dự luật này đưa ra các hình phạt nặng cùng án tù cho những nhân viên y tế hoặc thương lái vi phạm. Đồng thời, các ủy ban về thực phẩm và dinh dưỡng được thành lập tại 27 quận trong bang nhằm giám sát việc phân phối trực tiếp các sản phẩm dinh dưỡng.

Phó Tổng thống Shettima cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải củng cố các cơ quan tại cả ba cấp chính quyền (liên bang, tiểu bang và địa phương) để đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ, minh bạch và tính trách nhiệm trong việc phân phối thực phẩm cho trẻ. Bởi chỉ khi chính quyền địa phương trở thành trung tâm kế hoạch, phối hợp, triển khai và kiểm soát, thì mới có thể hạn chế tình trạng thất thoát tràn lan hiện nay.

Ông nhấn mạnh, “mối quan tâm quốc gia phải trở thành hành động thể chế, hành động thể chế phải thành kết quả đo lường được, và những kết quả đó phải thể hiện qua các gia đình khỏe mạnh hơn, cộng đồng mạnh mẽ hơn, và trẻ em không còn bị giới hạn bởi suy dinh dưỡng có thể phòng tránh được.”

Tác giả bài viết cũng chỉ ra rằng việc chú trọng đổ lỗi cho chính phủ liên bang cho mọi vấn đề từ an ninh, tham nhũng đến giảm nghèo là chưa đủ. Chính quyền tiểu bang và địa phương cần được cải cách để nâng cao chất lượng quản trị và thực thi các chương trình hỗ trợ tại vùng sâu vùng xa.

Nhiều bang còn thất bại trong việc đảm bảo nguồn lực đến tận cấp địa phương, khiến các chính quyền cơ sở không hoàn thành nhiệm vụ, trong khi vẫn đổ gánh nặng lên chính phủ liên bang. Do đó, tăng cường vai trò các ủy ban thực phẩm và dinh dưỡng ở cấp địa phương là bước đi thiết yếu giúp giải quyết các thách thức về phát triển và sự an toàn của trẻ em.

Giám đốc UNICEF tại Borno, ông Senesie, cũng kêu gọi người dân, thương nhân và nhân viên y tế cộng tác chống lại việc buôn bán và thất thoát sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ. Các vận chuyển không có phiếu xuất kho hay giấy tờ hợp pháp cũng cần được ngăn chặn quyết liệt.

Từ đó có thể thấy, cải thiện hệ thống kiểm soát, minh bạch hóa các khâu phân phối và tăng cường trách nhiệm ở các cấp chính quyền địa phương là giải pháp then chốt khắc phục tình trạng thất thoát thực phẩm dinh dưỡng cho trẻ em ở Nigeria.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.