Tòa án Hình sự Quốc tế: Venezuela phải tiếp tục hợp tác một năm sau khi rút khỏi

Ngày 26/5, Tòa án Hình sự Quốc tế (CPI) tại La Haye công bố việc Venezuela quyết định rút khỏi tổ chức không có hiệu lực tức thời. Theo quy định tại Điều 127 của Hiệp ước Rome - văn kiện thành lập CPI, việc rút lui chỉ có tác dụng sau một năm kể từ khi thông báo chính thức được gửi đến Liên Hợp Quốc. Trong thời gian này, Venezuela vẫn là thành viên của CPI và phải tiếp tục thực hiện các nghĩa vụ hợp tác với các cuộc điều tra cũng như các thủ tục tố tụng đang diễn ra.

CPI cũng cho biết đến nay họ chưa nhận được văn bản thông báo chính thức về việc rút lui của Venezuela từ Văn phòng Hiệp ước Liên Hợp Quốc. Tuy vậy, CPI nhấn mạnh việc tham gia hoặc rút khỏi một hiệp ước quốc tế là quyền chủ quyền của các quốc gia theo luật pháp quốc tế, song điều đó không làm mất đi nghĩa vụ của quốc gia đối với các vụ việc đã được mở ra trước đó.

CPI bày tỏ sự tiếc nuối về quyết định của Venezuela, gọi đó là việc rút lui khỏi nỗ lực chung nhằm chấm dứt sự bất bình đẳng pháp lý đối với các tội ác nghiêm trọng nhất trên thế giới. Tòa án nhấn mạnh rằng việc rút khỏi CPI không làm ảnh hưởng đến nghĩa vụ hợp tác trong các cuộc điều tra hoặc các thủ tục hình sự đã được bắt đầu trước ngày rút lui chính thức có hiệu lực.

Vụ điều tra của CPI từ năm 2018 nhắm vào các cáo buộc tội ác chống nhân loại tại Venezuela mà nhiều quốc gia đã gửi đơn đến CPI. Dù Văn phòng Công tố CPI đã đóng cửa văn phòng kỹ thuật tại Caracas vào tháng 12 năm ngoái vì không có tiến triển đáng kể về sự hỗ trợ từ cơ quan tư pháp Venezuela, các nhà điều tra tại trụ sở ở La Haye vẫn tiếp tục theo đuổi các cuộc điều tra này.

Năm 2023, CPI đã bác bỏ những nỗ lực của chính phủ Venezuela nhằm chặn đứng cuộc điều tra, với lý do các hành động pháp lý trong nước chưa đủ để điều tra về các cáo buộc nghiêm trọng này; đồng thời cho phép Văn phòng Công tố tái khởi động nhanh chóng các hoạt động điều tra.

Chính phủ Venezuela thông báo quyết định rút khỏi Hiệp ước Rome một cách dứt khoát và không thể thay đổi, với lý do CPI có xu hướng thiên vị, tập trung quá mức vào các quốc gia châu Phi và Mỹ Latinh, cũng như phục vụ các lợi ích không liên quan đến công lý quốc tế. Quyết định này được chuyển đến Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres theo chỉ đạo từ quyền Chủ tịch Venezuela Delcy Rodríguez.

Tuần trước, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố phát động một chiến dịch ngoại giao nhằm "giải thể" CPI, đồng thời gây áp lực buộc các đồng minh của Washington phải rút khỏi tổ chức này, với cáo buộc rằng CPI can thiệp vào các vấn đề nội bộ của Mỹ.