So sánh luật tự vệ tại Đức, Pháp và Tây Ban Nha qua vụ án Mario Roggero

Mario Roggero, một thợ kim hoàn tại Grinzane Cavour, Ý, bị kết án cuối cùng 14 năm 9 tháng tù vì truy đuổi và sát hại hai tên cướp đang bỏ chạy. Vụ án này thu hút nhiều tranh cãi xoay quanh ranh giới giữa quyền tự vệ hợp pháp và cấm tự xử lý câu chuyện bằng chính tay mình. Theo pháp luật Ý, quyền tự vệ không được công nhận trong trường hợp này vì nguy cơ đối với bản thân và gia đình ông Roggero đã chấm dứt khi kẻ phạm tội đã ra khỏi cửa hàng, đồng thời việc sử dụng vũ lực chết người để bảo vệ tài sản được xem là không cân xứng. Mặc dù kết quả này gây nhiều phản ứng, nhưng kịch bản tương tự có thể xảy ra ở Pháp và Tây Ban Nha, trong khi Đức có thể có cách đánh giá thoáng hơn đối với thợ kim hoàn.

Pháp quy định quyền tự vệ trong các điều 122-5 và 122-6 Bộ luật Hình sự, phân biệt giữa bảo vệ an toàn cá nhân và tài sản. Quyền tự vệ chỉ được công nhận khi đối mặt với sự xâm hại trực tiếp hoặc sắp xảy ra, đồng thời yêu cầu sự cần thiết và tỷ lệ hợp lý của biện pháp phòng vệ. Với tài sản, người bị tấn công có quyền can thiệp để ngăn chặn tội phạm, nhưng tuyệt đối không được dùng mạng sống người khác để bảo vệ tài sản, như luật nói rõ "ngoại trừ giết người cố ý". Một tiền lệ tương tự từng diễn ra là vụ thợ kim hoàn Stéphane Turk tại Nice năm 2013, khi ông này bắn một tên cướp đang bỏ chạy trên xe máy. Quyền tự vệ không được chấp nhận, và ông bị kết án 5 năm tù với án treo vì gây ra cái chết bằng vũ khí mà không có ý định giết, không kháng án.

Bộ luật Hình sự Tây Ban Nha (Điều 20.4) coi quyền tự vệ là một tình tiết miễn trách nhiệm hoàn toàn, với ba điều kiện cần: phải có cuộc tấn công bất hợp pháp, phương tiện ứng phó phải có tính hợp lý và cần thiết, đồng thời người tự vệ không được kích động sự việc. Theo Tòa án Tối cao Tây Ban Nha, khi kẻ cướp đã ngừng đe dọa và bỏ chạy, hành vi tấn công không còn tồn tại. Do đó, việc sử dụng súng để ngăn chặn những người tẩu thoát nhằm mục đích bảo vệ tài sản đơn thuần bị coi là vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc phương tiện ứng phó hợp lý.

Tại Đức, luật tự vệ dựa trên nguyên tắc triết học và pháp lý "Das Recht braucht dem Unrecht nicht zu weichen" (pháp luật không phải chịu nhượng bộ trước hành vi sai trái). Điểm khác biệt lớn nhất là cách đánh giá tính cấp thiết của nguy hiểm. Đức cho rằng tình huống nguy hiểm vẫn tồn tại (gegenwärtig) nếu kẻ cướp đang bỏ chạy với tài sản còn trên người và chưa đưa đến nơi an toàn. Như vậy, trạng thái tự vệ tiếp tục được duy trì ngay cả khi kẻ phạm tội đang tìm cách tẩu thoát, mở ra khả năng hợp pháp hóa việc sử dụng vũ lực trong trường hợp tương tự vụ Mario Roggero.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.