Mỹ lên án hành động 'nguy hiểm và gây hấn' của Trung Quốc sau vụ thủy thủ Philippines bị thương tại bãi đá tranh chấp

Vụ việc mới nhất tại bãi đá Second Thomas xảy ra hôm thứ Hai khi một sĩ quan cảnh sát biển Trung Quốc liên tiếp đánh một thủy thủ Philippines nhiều lần vào đầu bằng gậy gỗ, gây thương tích cho người này và làm hư hại một chiếc thuyền cao su của hải quân Philippines. Philippine Coast Guard xác định chiếc tàu liên quan là một tàu nghiên cứu của Trung Quốc đang kéo theo một cấu trúc nổi tại khu vực bãi đá Scarborough, vùng biển đang có tranh chấp chủ quyền.

Hải quân Philippines cho biết khi hai tàu hải quân nước này cố gắng đẩy lùi một chiếc tàu mềm của Trung Quốc với tám nhân viên tiếp cận gần tiền đồn BRP Sierra Madre, chiếc tàu Trung Quốc đã phản ứng một cách hung hăng và bạo lực. Chiến hạm BRP Sierra Madre vốn được Manila chủ động mắc cạn tại bãi đá này gần 30 năm trước nhằm củng cố tuyên bố chủ quyền tại đây. Phía Trung Quốc phủ nhận cáo buộc này, cho rằng các xuồng cao su Philippines đã rời trái phép từ chiến hạm, không tuân thủ cảnh báo, tông thẳng vào tàu tuần tra Trung Quốc, đồng thời cáo buộc thủy thủ Philippines tấn công sĩ quan Trung Quốc bằng mái chèo và gậy dài.

Bãi đá Second Thomas là một trong những điểm nóng nhất tại Biển Đông, nơi Trung Quốc tuyên bố kiểm soát gần như toàn bộ tuyến đường thủy này dù phiên phán của Toà Trọng tài năm 2016 đã khẳng định tuyên bố chủ quyền của Bắc Kinh không có cơ sở pháp lý quốc tế. Khu vực này nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines nhưng đã xảy ra nhiều cuộc đối đầu kể từ năm 2023, khi các tàu Trung Quốc sử dụng pháo nước, laser và các biện pháp va chạm để ngăn cản các chuyến tiếp tế của Philippines.

Vụ việc diễn ra trong bối cảnh Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio chuẩn bị tới Manila để tham dự vòng họp bộ trưởng Ngoại giao Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), nơi biên giới biển tranh chấp chắc chắn sẽ là một trong những vấn đề chính được thảo luận. Đại diện Trung Quốc, Ngoại trưởng Wang Yi, cũng sẽ có mặt tại sự kiện này. Trước đó, Rubio và Wang từng có cuộc gặp bên lề hội nghị ASEAN tại Malaysia năm ngoái và trao đổi qua điện thoại sau chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Donald Trump. Chuyến đi của Rubio diễn ra trong những ngày căng thẳng còn gia tăng khi Tổng thống Trump cáo buộc Bắc Kinh can thiệp đáng kể vào cuộc bầu cử Mỹ.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ, Tommy Pigott, tuyên bố rằng Washington sát cánh cùng đồng minh Philippines và kêu gọi Trung Quốc ngay lập tức chấm dứt các hành vi gây mất ổn định. Ông cũng nhắc lại phán quyết của Toà Trọng tài năm 2016, phủ nhận mọi tuyên bố chủ quyền quá trớn của Trung Quốc ở Biển Đông.

Hiệp ước quốc phòng giữa Mỹ và Philippines ký năm 1951 cam kết hỗ trợ lẫn nhau trong trường hợp xảy ra leo thang nghiêm trọng, đồng nghĩa nếu tình hình tiếp tục căng thẳng, Mỹ có thể sẽ can thiệp trực tiếp để hỗ trợ Philippines. Vụ việc lần này càng làm phức tạp hơn kế hoạch của Manila trong tuần lễ Chủ tịch ASEAN, làm nổi bật thách thức trong việc cân bằng quan hệ khu vực và quốc tế xung quanh Biển Đông.

Trong tuần này, Ngoại trưởng Trung Quốc Wang Yi sẽ có cuộc gặp với Ngoại trưởng Philippines Theresa Lazaro bên lề Hội nghị thượng đỉnh ASEAN, là lần đầu tiên hai quan chức ngoại giao cấp cao nhất của hai nước gặp nhau kể từ năm 2024. Bên cạnh đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio dự kiến cũng sẽ gặp Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr., với trọng tâm bàn luận chắc chắn là những căng thẳng liên quan Biển Đông. Những cuộc gặp này được theo dõi chặt chẽ bởi cả khu vực và cộng đồng quốc tế nhằm tìm kiếm giải pháp giảm thiểu xung đột căng thẳng tại vùng biển giàu tài nguyên và mang tính chiến lược này.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.