Những điểm chính
- El Nino siêu cấp dự kiến giảm sản lượng lúa Philippines hơn 30%, tác động nặng đến nguồn cung và giá lương thực.
- Sản lượng lúa quý I/2026 giảm 6,3% so với năm trước, thấp nhất từ 2020, Central Luzon chiếm 18,8%.
- Thiếu hụt phân bón urea khoảng 141.000 tấn do xung đột Iran làm gián đoạn chuỗi cung ứng.
- Kế hoạch El Nino của chính phủ chưa thấy tiến triển thực chất, nhu cầu cấp thiết các công trình dự trữ nước.
- Nguy cơ hạn hán nghiêm trọng từ tháng 11/2026 kèm theo tăng giá thực phẩm và tiềm ẩn bất ổn xã hội.
Nguy cơ giảm mạnh sản lượng lúa tại Philippines trước El Nino 'siêu cấp'
Tại các cánh đồng trung tâm Luzon, nhiều nông dân Philippines đang theo dõi thời tiết với nỗi lo lắng sâu sắc, khi hiện tượng El Nino 'siêu cấp' đang nhanh chóng gia tăng sức mạnh trên Thái Bình Dương. Được biết, El Nino sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến mùa vụ và khả năng dự trữ gạo của quốc gia này.
Tuy chính phủ Philippines đã xây dựng kế hoạch ứng phó với El Nino năm nay, nhưng nhiều người trực tiếp sản xuất nông nghiệp vẫn chưa cảm nhận được hiệu quả của các biện pháp này trên thực tế. Raul Montemayor, giám đốc tổ chức Liên đoàn nông dân tự do, đại diện cho khoảng 250.000 lao động nông thôn, cho biết nhiều người chỉ thấy các chính sách còn dừng lại ở lời nói trên giấy tờ.
Dự báo thời tiết và tác động từ El Nino
Hiện tượng El Nino được xem là cực mạnh nếu nhiệt độ nước biển trong khu vực Thái Bình Dương tăng hơn 2 độ C, điều này tương đương với mức độ của El Nino năm 1997-98, thời điểm mà sản lượng lúa gạo giảm đến 22%. Tuy nhiên lần này, trong bối cảnh giá phân bón và nhiên liệu liên tục leo thang do xung đột Mỹ-Israel với Iran, Bộ Nông nghiệp Philippines dự báo sản lượng có thể mất hơn 30%.
Áp lực lên sản xuất và thị trường lúa gạo
Theo chuyên gia kinh tế nông nghiệp Fermin Adriano, trước những cảnh báo liên tục từ tổ chức khí tượng quốc tế, người dân Philippines cần chuẩn bị cho tình trạng giá thực phẩm tăng cao và nguy cơ thiếu hụt nguồn cung. Điều này đặc biệt nghiêm trọng khi các nước sản xuất lúa lớn như Việt Nam, Thái Lan, Ấn Độ có thể hạn chế xuất khẩu để bảo vệ an ninh lương thực nội địa.
Số liệu từ Cơ quan Thống kê Philippines cho thấy, sản lượng lúa (palay) trong quý I/2026 đã giảm 6,3% so với cùng kỳ năm trước, còn 4,4 triệu tấn - mức thấp nhất kể từ năm 2020. Trung tâm Luzon, vùng sản xuất lúa chính, đóng góp gần 19% sản lượng quốc gia trong quý đầu năm, nên các gián đoạn tại đây sẽ ảnh hưởng lan rộng, đe dọa nguồn thực phẩm vốn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu.
Khó khăn về phân bón và nguồn nước làm nông
Ngoài hạn hán, việc thiếu hụt phân bón urea do cuộc xung đột tại Iran làm tắc nghẽn tuyến đường vận chuyển qua eo biển Hormuz cũng tác động nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp Philippines. Khoảng 141.000 tấn phân bón urea từ Qatar và Saudi Arabia đã bị gián đoạn, khiến chi phí sản xuất tăng cao.
Chính phủ Philippines đã kích hoạt kế hoạch ứng phó El Nino từ tháng 5 nhằm đảm bảo an ninh lương thực, năng lượng, nước và sức khoẻ cộng đồng, tuy nhiên nhiều chuyên gia và người nông dân cho rằng các dự án thực tế vẫn chưa được triển khai hiệu quả. Raul Montemayor nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết về các công trình dự trữ nước như hồ chứa và đập thủy lợi để đối phó với hạn hán, nhưng hầu như chưa nhận thấy tiến triển rõ ràng.
Khả năng chuẩn bị và những thách thức phía trước
Đăng ký bản tin QMVN
Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.
Dự báo của Pagasa vẫn cho thấy lượng mưa sẽ kéo dài đến tháng 9, giúp nông dân Luzon kịp thu hoạch vụ gieo trồng lần đầu bắt đầu từ tháng 6. Tuy nhiên, Montemayor dự đoán tác động nghiêm trọng nhất sẽ đến vào vụ trồng kế tiếp từ tháng 11, khi hạn hán làm giảm lượng nước tưới, thậm chí khiến nhiều hộ nông dân không thể xuống giống.
Hiện tại các hồ chứa lớn ở Luzon như Pantabangan và Magat đã ở mức thấp, dự kiến chính quyền sẽ ưu tiên nước sinh hoạt trước, tiếp đến là năng lượng và cuối cùng mới đến nông nghiệp, nếu còn đủ nước. Đầu tư vào các hệ thống tưới tiêu hiện đại, sử dụng năng lượng mặt trời cũng là giải pháp được gợi ý nhưng chưa rộng rãi áp dụng do hạn chế về ngân sách.
Bên cạnh đó, ý tưởng khuyến khích chuyển đổi sang các cây trồng giá trị cao, ít tiêu tốn nước như cây khoai môn ube được giới lãnh đạo đưa ra, nhưng nhiều nông dân còn nghi ngờ về tính khả thi do thời gian trồng dài và thiếu hụt công nghệ, giống tốt.
Các loại giống lúa chịu hạn cũng được xem là biện pháp trung gian, song nguồn dự trữ và khả năng sản xuất giống hiện vẫn rất hạn chế. Theo Montemayor, chương trình hỗ trợ tài chính cho nông dân nhằm giảm thiểu chi phí nhiên liệu cũng chưa hoàn thành, khiến người dân gặp nhiều khó khăn hơn khi phải đối phó với biến động giá cả.
Tác động xã hội và cảnh báo từ chuyên gia
Fermin Adriano cảnh báo nếu tình trạng thiếu hụt thực phẩm xảy ra kèm giá cả leo thang sẽ tạo ra tình trạng khẩn cấp ảnh hưởng sâu rộng đến xã hội Philippines, dễ dẫn đến căng thẳng và bất ổn công cộng. Các cơ quan chức năng cần hành động mạnh mẽ hơn để giảm thiểu rủi ro trước những đợt thiên tai ngày càng gay gắt do biến đổi khí hậu.
Kết quả này nhấn mạnh sự cấp thiết trong việc triển khai hiệu quả các chính sách ứng phó El Nino và nâng cấp cơ sở hạ tầng nông nghiệp, bảo đảm an ninh lương thực trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm tăng tính bất ổn cho nền nông nghiệp Philippines.
Câu hỏi thường gặp
El Nino sẽ ảnh hưởng đến sản lượng lúa ở Philippines như thế nào?
El Nino dự kiến làm giảm sản lượng lúa khoảng 30%, gây gián đoạn nghiêm trọng cho nguồn cung lương thực.
Chính phủ Philippines đã triển khai những biện pháp gì để ứng phó với El Nino?
Chính phủ đã kích hoạt kế hoạch ứng phó El Nino từ tháng 5, tập trung về an ninh nước, thực phẩm và năng lượng nhưng tiến triển còn hạn chế.
Tại sao thiếu hụt phân bón lại ảnh hưởng đến nông nghiệp Philippines?
Xung đột tại Iran và tắc nghẽn tuyến vận chuyển đã làm gián đoạn nguồn cung phân bón urea, làm tăng chi phí và khó khăn trong sản xuất nông nghiệp.
Người nông dân Philippines cần những hỗ trợ gì để vượt qua khó khăn do El Nino?
Họ cần các dự án dự trữ nước như đập, hồ chứa, hệ thống tưới tiêu cải tiến và hỗ trợ tài chính để bù đắp chi phí tăng.
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.
