Dự thảo sửa đổi luật giáo dục đại học Ba Lan bổ sung nhiệm vụ chống tin giả khoa học

Tháng 5 vừa qua, các cuộc biểu tình của cộng đồng học thuật Ba Lan dưới khẩu hiệu "3% cho khoa học, 100% cho Ba Lan" đã làm bùng lên cuộc tranh luận rộng rãi về những khó khăn cũng như những bất cập trong lĩnh vực khoa học nghiên cứu tại quốc gia này. Một trong những vấn đề được nêu ra là hiện tượng "punktoza" – thuật ngữ chỉ việc sản xuất các bài báo nghiên cứu có giá trị học thuật thấp nhưng được công bố trên các tạp chí có thứ hạng cao trong "danh mục tạp chí được chấm điểm" do Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Ba Lan quản lý. Các điểm số từ danh mục này ảnh hưởng đến hệ thống đánh giá các trường đại học, hệ thống đang được đề nghị sửa đổi qua dự thảo sửa luật công bố ngày 8/6/2026 đang trong giai đoạn lấy ý kiến.

Dự thảo sửa đổi bổ sung một điều khoản mới (Điều 11 Khoản 1 Khoản 11) trong luật, theo đó xác định một trong những nhiệm vụ cơ bản của các trường đại học là "tăng cường những thành tựu khoa học và văn hóa Ba Lan, hoạt động phổ biến khoa học và phòng chống tin giả khoa học". Mục tiêu của điều chỉnh này được giải trình là nhằm tăng cường vai trò xã hội của trường đại học không chỉ trong việc giảng dạy và nghiên cứu mà còn ở việc truyền bá kiến thức chính xác và xây dựng niềm tin vào khoa học, đồng thời phản ứng với những hiện tượng lan truyền thông tin trái với kiến thức khoa học hiện hành.