WHO: Ngăn ngừa và trì hoãn 45% trường hợp sa sút trí tuệ bằng cách thay đổi lối sống

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vừa công bố các hướng dẫn mới nhằm hỗ trợ các quốc gia trong việc giảm gánh nặng ngày càng tăng của bệnh sa sút trí tuệ thông qua phòng ngừa sớm và các can thiệp chăm sóc sức khỏe cải thiện hơn. Theo WHO, gần 45% các trường hợp sa sút trí tuệ có thể được ngăn ngừa hoặc trì hoãn nếu người dân chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ liên quan đến lối sống và môi trường như hút thuốc lá, tiêu thụ rượu bia quá mức, thiếu vận động thể chất, ô nhiễm không khí cũng như các bệnh không lây nhiễm như cao huyết áp và tiểu đường.

Sa sút trí tuệ hiện là nguyên nhân gây tử vong xếp hạng thứ bảy trên toàn thế giới và tác động lớn gây tàn phế, mất khả năng tự lập cho người cao tuổi. Tính đến hiện tại, có hơn 57 triệu người mắc chứng bệnh này trên toàn cầu và mỗi năm xuất hiện gần 10 triệu ca mới.

Alzheimer chiếm đa số các ca bệnh

Alzheimer được xác định là dạng sa sút trí tuệ phổ biến nhất, chiếm khoảng 60 đến 70% tổng số trường hợp. Bệnh làm suy giảm các chức năng não bộ liên quan đến trí nhớ, tư duy cũng như khả năng thực hiện các hoạt động thường nhật. Mặc dù hiện chưa có phương pháp điều trị triệt để, WHO nhấn mạnh việc hạn chế các yếu tố nguy cơ có thể giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh.

Tác động sâu rộng và cần thiết của việc phòng chống

Devora Kestel, Giám đốc Bộ phận Bệnh không lây và Sức khỏe tâm thần của WHO, cho biết sa sút trí tuệ không chỉ ảnh hưởng đến bệnh nhân mà còn gây khổ sở cho gia đình và xã hội với những thách thức nghiêm trọng về sức khỏe, sự tự chủ và phẩm giá con người. Bà nhấn mạnh đây là vấn đề ai cũng có thể gặp phải và không thể coi thường.

Hướng dẫn mới cập nhật dựa trên những bằng chứng khoa học mới nhất, được WHO phát hành lần đầu tiên vào năm 2019. Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết những chỉ dẫn này cung cấp các bước thiết thực để bảo vệ sức khỏe nhận thức ở người dân, giúp các quốc gia có nền tảng kiến thức vững chắc để hành động ngay lập tức.

Biện pháp và khuyến nghị trong hướng dẫn mới

WHO khuyến khích thực hiện các hoạt động kích thích và rèn luyện nhận thức cho người trưởng thành có dấu hiệu suy giảm nhận thức nhẹ. Đồng thời, việc kiểm soát tốt các bệnh như tăng huyết áp, đái tháo đường và cholesterol cao cũng được coi là biện pháp quan trọng nhằm làm giảm nguy cơ phát triển sa sút trí tuệ.

Tổ chức cũng kêu gọi tăng cường tích hợp các dịch vụ y tế liên quan đến bệnh không lây, sức khỏe tâm thần và sức khỏe não bộ nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa và can thiệp. Ngoài ra, việc ngăn ngừa sa sút trí tuệ còn mang lại lợi ích kinh tế lớn khi căn bệnh này gây tổn thất lên tới 1,3 nghìn tỷ USD mỗi năm trên toàn thế giới, trong đó gần một nửa chi phí là chăm sóc không được trả công do người thân cung cấp.

Sa sút trí tuệ không phải quy luật của tuổi già

WHO nhấn mạnh sa sút trí tuệ không phải là một phần bình thường của quá trình lão hóa dù nguy cơ mắc tăng lên theo tuổi, đặc biệt sau 65 tuổi. Thuật ngữ này dùng để chỉ nhóm bệnh lý gây tổn thương tiến triển chức năng não bộ, ảnh hưởng đến trí nhớ, suy luận, hành vi và khả năng thực hiện các sinh hoạt hàng ngày. Việc chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn khiến công tác phòng ngừa và phát hiện sớm trở nên quan trọng hơn bao giờ hết trong việc giảm thiểu tác hại bệnh gây ra trên toàn cầu.