Mỹ đầu tư 1,2 triệu USD bảo tồn di sản văn hóa Nigeria

Mỹ đã đầu tư 1,2 triệu USD trong vòng 5 năm qua để hỗ trợ công tác bảo tồn di sản văn hóa tại 21 bang ở Nigeria. Theo ông Keith Heffern, quyền đại diện của Đại sứ quán Mỹ, khoản đầu tư này chủ yếu được thực hiện thông qua Quỹ Đại sứ về Bảo tồn Văn hóa (Ambassadors Fund for Cultural Preservation) và không phải là viện trợ thông thường mà là sự đầu tư chiến lược nhằm thúc đẩy lợi ích chung của cả Mỹ và Nigeria.

Ông Heffern nhấn mạnh, dự án đã giúp số hóa hơn 250 hiện vật nghệ thuật Nok, nâng cấp một bảo tàng, đào tạo 50 thanh niên Nigeria thành thạo kỹ năng số tiên tiến, đồng thời tiếp cận được hơn 50.000 người trên toàn lãnh thổ. Dự án áp dụng nền tảng công nghệ chủ yếu do Mỹ phát triển, đem lại hiệu quả đầu tư rõ ràng và tác động lâu dài trong việc bảo tồn di sản văn hóa này.

Đáng chú ý, nền tảng bảo tồn còn tích hợp công nghệ theo dõi hiện vật dựa trên Non-Fungible Token (NFT) nhằm ngăn chặn nạn buôn bán trái phép các tài sản văn hóa và tăng cường hợp tác thực thi pháp luật giữa Nigeria và Mỹ. Theo ông Heffern, hệ thống này tạo thành một lá chắn kỹ thuật số bảo vệ di sản Nigeria khỏi các mạng lưới buôn bán bất hợp pháp trị giá hàng tỷ đô la.

Ông cũng cho rằng bảo vệ di sản văn hóa chính là góp phần an ninh quốc gia, bởi một Nigeria mạnh mẽ, an toàn là có lợi cho Mỹ. Việc bảo vệ di sản giúp làm suy yếu các mạng lưới tội phạm đồng thời tạo nền tảng cho sự thịnh vượng chung của hai quốc gia.

Bà Hannatu Musawa, Bộ trưởng Bộ Nghệ thuật, Văn hóa, Du lịch và Kinh tế Sáng tạo Nigeria, cho biết lễ ra mắt trải nghiệm số hóa di sản Nok là bước quan trọng trong thỏa thuận bảo tồn văn hóa ký giữa Nigeria và Mỹ năm 2025. Bà nhắc lại việc ký kết thỏa thuận tài trợ với Đại sứ quán Mỹ để ghi chép và bảo vệ các hiện vật đất nung Nok tại bang Kaduna.

Bộ trưởng Musawa đánh giá nền văn minh Nok là trung tâm nghệ thuật sớm nhất của châu Phi với các tác phẩm đất nung có từ rất lâu trước Công Nguyên. Việc số hóa và sử dụng phim tài liệu, công nghệ kỹ thuật số do Wheyham Foundation, Ủy ban Bảo tàng và Di tích Quốc gia Nigeria (NCMM) và Đại học Yale hợp tác tạo nên bước tiến lớn giúp lịch sử này đến gần hơn với công chúng toàn cầu.

Bà cũng nhấn mạnh số hóa không thay thế công tác bảo tồn vật lý mà là sự bổ sung giúp lưu giữ hồ sơ lịch sử ngay cả khi hiện vật gặp rủi ro và giúp tiếp cận rộng rãi hơn với người dân không thể đến thăm trực tiếp.

Trong khi đó, Thiếu tướng Christopher Musa (nguyên) - Bộ trưởng Quốc phòng Nigeria, cũng nhấn mạnh việc bảo tồn văn hóa đóng vai trò thiết yếu nhằm củng cố an ninh quốc gia, xây dựng nhận thức về bản sắc dân tộc và tăng cường sự đoàn kết. Theo ông, an ninh quốc gia không chỉ là sức mạnh quân sự mà còn bao gồm sự hiểu biết về lịch sử và văn hóa chung của dân tộc.

Ông Musa khẳng định nền văn minh Nok là di sản chung của toàn quốc gia và kêu gọi tăng cường bảo vệ các giá trị văn hóa trước các nguy cơ trộm cắp, buôn bán, phá hoại và lơ là.

Wheyham Foundation đã khởi động Dự án Wheyham, một sáng kiến bảo tồn ứng dụng công nghệ hiện đại, bao gồm số hóa trên 250 hiện vật Nok, cải tạo Bảo tàng Nok và ra mắt trải nghiệm thực tế ảo tăng cường và thực tế ảo để quảng bá nền văn minh cổ của Nigeria.

Ông Yahaya Maikori, Chủ tịch Wheyham Foundation, cho biết dự án kết hợp giữa bảo tồn truyền thống và công nghệ số hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả bảo tồn, mở rộng tiếp cận công chúng và thúc đẩy du lịch văn hóa. Dự án đã xây dựng hệ thống theo dõi hiện vật số, thu hút hơn 50.000 lượt khách qua các triển lãm văn hóa, đào tạo hàng trăm thanh niên cùng cộng đồng về bảo tồn và ghi chép kỹ thuật số, đồng thời đặt nền móng cho việc mở rộng số hóa và hiện đại hóa bảo tàng trên toàn quốc.

Dự án được đánh giá là dấu mốc quan trọng trong hợp tác đa phương giữa Nigeria và Mỹ nhằm bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa của đất nước châu Phi này.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.