Kịch bản chiếm đảo Kharg của Mỹ và vai trò chiến lược
Hình ảnh hàng trăm binh sĩ thủy quân lục chiến Mỹ đổ bộ lên đảo Kharg dưới sự yểm trợ của trực thăng, tàu chiến và chiến đấu cơ Mỹ được các chuyên gia quân sự mô tả là kịch bản có thể xảy ra trong chiến dịch tiềm năng nhằm kiểm soát trung tâm xuất khẩu dầu mỏ chủ chốt của Iran. Đảo Kharg, diện tích khoảng 8 dặm vuông, đảm nhiệm gần 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran, trở thành tâm điểm trong chiến dịch gây sức ép kinh tế của Washington đối với Tehran.
Trong cuộc phỏng vấn với Fox News, Tổng thống Donald Trump từ chối loại trừ khả năng sẽ chiếm giữ đảo Kharg. Ông cho biết theo kinh nghiệm trước đây, các cuộc không kích của Mỹ đã ưu tiên tránh gây hư hại cơ sở hạ tầng dầu mỏ trên đảo để không ảnh hưởng xấu tới nền kinh tế toàn cầu. Ông nhấn mạnh Mỹ có nhiều lựa chọn chiến thuật để thực hiện mục tiêu này.
Quân sự và mục tiêu bảo toàn hạ tầng dầu mỏ
Phó Đô đốc về hưu Robert Harward, nguyên phó chỉ huy Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ, nhận định một đơn vị Thủy quân Lục chiến có thể tiến hành tấn công đổ bộ trong khi lực lượng không - hải đảm bảo quyền kiểm soát tuyệt đối trên chiến trường. Iran sẽ được cảnh báo đầu hàng trước khi giao tranh bùng phát. Mục tiêu không chỉ là chiếm đảo mà còn hướng tới bảo vệ hạ tầng dầu để nó có thể phục vụ chính phủ Iran tương lai không chịu ảnh hưởng của chế độ hiện tại.
Harward nhấn mạnh mục tiêu quan trọng là giảm thiểu tối đa rủi ro cho lực lượng Mỹ cũng như dân thường, đồng thời hạn chế tối đa thiệt hại cơ sở hạ tầng để có thể bàn giao cho chính quyền hậu chế độ hiện nay. Tổng thống Trump cũng đồng tình, cho biết ông từng chỉ đạo lực lượng Mỹ không đánh vào các công trình dầu lớn trên đảo vì chúng giữ vai trò quan trọng trong kinh tế thế giới.
Thách thức giữ được đảo trước phản công của Iran
Mặc dù dễ chiếm nhưng giữ đảo Kharg mới là bài toán phức tạp. Đảo cách bờ biển Iran chỉ 16 dặm, nằm trong tầm bắn của tên lửa, thiết bị bay không người lái (drone) và vũ khí chống tàu từ đất liền Tehran. Dù Mỹ có thể chiếm trong vài giờ, việc chống chọi với các cuộc phản công liên tục từ biển và đất liền đòi hỏi một sự cam kết quân sự lâu dài, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ xung đột toàn diện giữa hai bên.
Kharg có tầm quan trọng về mặt lịch sử khi từng là cứ điểm do Anh National kiểm soát trong các cuộc chiến với Ba Tư thế kỷ 19, đồng thời được chọn làm bến cảng dầu nước sâu từ thập niên 1950 để đón tàu chở dầu lớn. Tuy nhiên, theo nhà phân tích Nicholas Carl tại Viện Kinh tế Mỹ, Iran đã dày công xây dựng hệ thống phòng thủ với tên lửa hành trình, thủy lôi và tàu nhỏ nhanh nhằm ngăn chặn mọi lực lượng đối địch gần bờ biển.
Chiến lược tiếp cận và áp lực kinh tế đa chiều
Robert Harward chia sẻ, điểm nguy hiểm nhất khi Mỹ có mặt trên đảo là nguy cơ Iran tung đòn tên lửa và drone từ đất liền nhằm chống lại lực lượng mặt đất. Đánh Kharg có thể làm Iran tự gây tổn thất lên tuyến mạch kinh tế của chính mình, khiến họ phải cân nhắc thiệt hại lớn về lâu dài.
Bên cạnh khả năng tấn công đổ bộ, Washington có những cách tác động khác nhằm gia tăng áp lực kinh tế lên Tehran như phong tỏa xuất khẩu dầu, siết chặt các tuyến bảo vận chuyển đường bộ, kiểm soát biên giới và không phận. Sự kết hợp hài hòa giữa chiến thuật quân sự, áp lực kinh tế và chính trị được coi là chìa khóa cho chiến lược tổng thể của Mỹ tại khu vực.
Thách thức chiến lược và các lựa chọn khác
Không phải ai cũng đồng ý Kharg là mục tiêu quân sự tối ưu. Ví dụ, Chuẩn Đô đốc hưu Mark Fox cho rằng những đảo nhỏ hơn như Greater Tunb, Lesser Tunb và Abu Musa gần eo biển Hormuz có thể dễ tấn công hơn trong khi vẫn tạo áp lực mạnh lên Tehran vì vị trí chiến lược trên tuyến hàng hải quan trọng toàn cầu.
Harward nhấn mạnh mục tiêu cuối cùng của Washington là tạo dựng một chính phủ Iran mới không theo đường lối Cách mạng Hồi giáo, tập trung phục vụ người dân, chấm dứt tham vọng hạt nhân, ngừng hỗ trợ các nhóm ủy nhiệm, bảo đảm tự do hàng hải qua eo biển Hormuz cùng chấm dứt đàn áp trong nước. Đây là thách thức lâu dài vượt xa một kế hoạch tấn công đảo đơn thuần.
Trong khi đó, các nhà quân sự Mỹ đều đồng ý việc chiếm đảo Kharg có thể đạt được trong thời gian ngắn, nhưng việc giữ vững và ứng phó các phản công liên tục từ đất liền, cũng như quản lý rủi ro leo thang xung đột khu vực đòi hỏi một chiến dịch phức tạp và kéo dài hơn nhiều.
Những ý kiến trên cho thấy dù khả năng chiếm đảo Kharg không bị loại trừ, Mỹ vẫn cân nhắc kỹ lưỡng toàn bộ hệ quả chiến lược và các lựa chọn khả thi nhằm đạt được mục tiêu ổn định lâu dài khu vực, cân bằng giữa sức ép quân sự và kinh tế.
Những điều rút ra từ bài viết
- Đảo Kharg giữ vai trò quan trọng khi chiếm gần 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran, nên việc kiểm soát đảo mang ý nghĩa kinh tế và chiến lược lớn.
- Chiếm đảo Kharg có thể được thực hiện nhanh chóng với lực lượng thủy quân lục chiến Mỹ và sự kiểm soát vượt trội về không - hải.
- Giữ đảo trước các đòn tên lửa và drone từ đất liền là thách thức lớn nhất, đòi hỏi một chiến dịch quân sự lâu dài và phức tạp.
- Mỹ ưu tiên bảo toàn cơ sở hạ tầng dầu mỏ để đảm bảo không làm gián đoạn thị trường dầu toàn cầu và phục vụ chính phủ Iran tương lai.
- Chiến lược tổng thể của Mỹ có thể kết hợp quân sự, áp lực kinh tế và chính trị nhằm đạt mục tiêu lâu dài về ổn định khu vực.
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.
