Nghị sĩ Peru tố cáo Tổng thống Balcázar liên quan đến an ninh và mua máy bay F-16

Ngày 26/5, nghị sĩ và Chủ tịch Ủy ban Giáo dục Quốc hội Peru, Segundo Montalvo, đã đệ đơn tố cáo hình sự lên Viện Công tố Quốc gia đối với Tổng thống José María Balcázar và một số cựu bộ trưởng. Đơn kiện liên quan đến những vi phạm nghiêm trọng trong lĩnh vực an ninh công cộng và việc mua sắm máy bay chiến đấu F-16 cho Không quân Peru.

Trong đơn tố cáo, nghị sĩ Montalvo cáo buộc Tổng thống cùng các cựu bộ trưởng có dấu hiệu phạm các tội danh như lạm quyền, xung đột lợi ích và không thực hiện nhiệm vụ được giao. Ông nhấn mạnh Viện Công tố cần tập trung điều tra hai vấn đề then chốt liên quan đến cuộc khủng hoảng an ninh và quá trình mua sắm các chiến đấu cơ.

Về mặt an ninh, báo cáo cho thấy Peru đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể các vụ giết người, tống tiền, bắt cóc cùng nhiều hình thức tội phạm khác trong nhiệm kỳ của Tổng thống Balcázar. Nghị sĩ Montalvo cáo buộc ông này có hành vi bỏ mặc trách nhiệm bảo vệ người dân, dẫn đến một tình trạng bị gọi là “bỏ rơi có hệ thống” đối với công tác an ninh.

Chỉ số tội phạm đạt mức khiến Peru đứng thứ 11 trên thế giới về mức độ mất an toàn, ảnh hưởng lên hơn 2 triệu doanh nghiệp đang hoạt động tại quốc gia Nam Mỹ. Đơn kiện cũng chỉ rõ sự thiếu quyết liệt trong việc ban hành và thực thi các quy định chống lại hoạt động tội phạm, đồng thời tố cáo việc không tuân thủ các nghĩa vụ về an ninh công cộng theo luật pháp hiện hành.

Sự kiện thứ hai được nhấn mạnh là quá trình mua 24 máy bay chiến đấu F-16 từ công ty Lockheed Martin (Mỹ), có tổng giá trị lên đến 3,5 tỷ USD. Đơn tố cáo cho rằng Tổng thống Balcázar đã lạm quyền khi ký ban hành Nghị định số 001-2026 cho phép thực hiện việc mua sắm này dưới danh nghĩa "bí mật quân sự". Tuy nhiên, ông lại liên tục phủ nhận sự tồn tại của các hợp đồng liên quan một cách công khai.

Việc phủ nhận này đã gây ra khủng hoảng nội các hồi ngày 22/4, khi Bộ trưởng Quốc phòng Carlos Díaz Dañino và Bộ trưởng Ngoại giao Hugo de Zela đột ngột từ chức, cáo buộc Tổng thống lừa dối quốc gia.

Theo Điều 117 Hiến pháp Peru, Tổng thống đang tại vị có quyền miễn trừ, tuy nhiên, quyền này chỉ là tạm thời và sẽ chấm dứt vào ngày 28/7/2026 khi kết thúc nhiệm kỳ của Balcázar. Do đó, nghị sĩ Montalvo đề nghị Viện Công tố tiến hành ngay các bước điều tra sơ bộ như lấy lời khai và thu thập chứng cứ, đồng thời để việc chính thức hóa khởi tố sau khi mandat tổng thống kết thúc.

Đối với các cựu bộ trưởng và quan chức liên quan, do không có quyền miễn trừ này, ông yêu cầu các cơ quan tư pháp khởi động điều tra ngay lập tức. Đơn kiện còn dựa trên phán quyết gần đây của Tòa án Hiến pháp (STC 152/2025), cho phép Viện Công tố điều tra và thu thập lời khai liên quan đến Tổng thống trong thời gian tại chức.

Nếu chứng cứ cho thấy vi phạm sau ngày 28/7, sẽ tiến hành khởi tố theo thủ tục đặc biệt, có thể kéo dài đến 5 năm sau khi nhiệm kỳ kết thúc.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.