Các cuộc họp ASEAN tại Manila thể hiện năng lực xây dựng đồng thuận trong bối cảnh địa chính trị phức tạp

Trong tuần vừa qua, các cuộc họp của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) diễn ra tại Manila đã thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng quốc tế. Thư ký Bộ Ngoại giao Philippines Theresa Lazaro nhấn mạnh rằng chuỗi sự kiện này không chỉ thể hiện uy lực kết nối bền bỉ của ASEAN mà còn chứng minh khả năng của khối trong việc thúc đẩy đối thoại, củng cố đối tác và xây dựng đồng thuận dù bối cảnh địa chính trị đang ngày càng phức tạp. Manila đã trở thành địa điểm quan trọng nơi các cường quốc có thể gặp gỡ và trao đổi trực tiếp trong bốn ngày diễn ra hội nghị.

Các bộ trưởng ngoại giao tham dự, trong đó có Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Wang Yi, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov, cùng đại diện từ 11 quốc gia thành viên ASEAN và các đối tác đã tổ chức khoảng 120 cuộc họp song phương, theo thông tin từ Văn phòng Truyền thông Tổng thống Philippines. Qua đó, những vấn đề trọng tâm như hòa bình và an ninh khu vực, hợp tác kinh tế cũng như xây dựng cộng đồng ASEAN được thảo luận và hướng tới phối hợp hiệu quả hơn.

Trong khuôn khổ các cuộc họp, các bộ trưởng đã thông qua tuyên bố chung và các hướng dẫn về hợp tác với các bên liên quan trong Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác Đông Nam Á (TAC). Đặc biệt, ASEAN đồng loạt kêu gọi kiềm chế trong bối cảnh căng thẳng leo thang ở Trung Đông, thể hiện lập trường thận trọng và mong muốn duy trì ổn định khu vực.

Tuyên bố chung tái khẳng định cam kết của khối đối với hòa bình, an ninh và ổn định tại châu Á – Thái Bình Dương. ASEAN bày tỏ quan ngại với các rủi ro hạt nhân tăng cao, nền tảng giải trừ quân bị và ngăn ngừa phổ biến vũ khí suy yếu, những tác động tiềm tàng của hệ thống vũ khí tự động tới ổn định toàn cầu và khu vực. Đồng thời, các vấn đề an ninh không truyền thống như các thách thức vượt biên giới được đặt lên hàng đầu trong chương trình nghị sự.

Khối cũng khẳng định duy trì một cấu trúc khu vực mở, dựa trên luật lệ với ASEAN là trung tâm, đồng thời đề xuất kiềm chế và đối thoại để giải quyết các tranh chấp tại Biển Đông, Bán đảo Triều Tiên và Ukraine.

ASEAN tái khẳng định nhóm năm điểm đồng thuận là cơ chế chủ đạo trong việc ứng phó với tình hình Myanmar, đồng thời thảo luận các cách đánh giá tiến triển cụ thể trong thực hiện cam kết này, bao gồm đề xuất bổ nhiệm đặc phái viên nhiều năm nhằm tăng cường hiệu quả theo dõi và xử lý.

Về đối tác, ASEAN chính thức chào đón Thổ Nhĩ Kỳ trở thành đối tác Đối thoại thứ 12 và trao cho Đức cùng Qatar vị trí Đối tác Đối thoại lĩnh vực. Những động thái này phản ánh chính sách đa phương hóa và tăng cường liên kết trong bối cảnh quốc tế đang có nhiều biến động.

Bên cạnh hội nghị chính, ASEAN tổ chức các cuộc họp sau hội nghị với 11 đối tác Đối thoại nhằm thúc đẩy các lĩnh vực hợp tác đa dạng như an ninh hàng hải, kết nối khu vực, thương mại, chuyển đổi số, an ninh mạng, năng lượng và an ninh lương thực, ứng phó biến đổi khí hậu và giao lưu nhân dân.

Khối cũng tiến hành các cuộc họp ba bên với Thổ Nhĩ Kỳ, Na Uy, Thụy Sĩ và Brazil để mở rộng phạm vi phối hợp chiến lược. Ngoại trưởng từ các quốc gia ASEAN Plus Three, gồm Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, cam kết tăng cường khả năng chống chịu khu vực, chuỗi cung ứng, an ninh thực phẩm và năng lượng trong bối cảnh bất ổn toàn cầu.

Anh Quốc được tiếp nhận là thành viên thứ 28 của Diễn đàn Khu vực ASEAN, nơi đã thông qua Kế hoạch Hành động Manila giai đoạn 2026-2036 nhằm thúc đẩy hợp tác nền tảng dài hạn.

Cuối cùng, tại Hội nghị Ngoại trưởng Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á lần thứ 16, các bộ trưởng nhất trí cần mở rộng hợp tác thực tế nhằm ứng phó với các căng thẳng địa chính trị, thách thức xuyên quốc gia và công nghệ mới nổi.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.