Những nguy cơ khí cháy đã được ghi nhận tại hầm Thủy điện Teesta-VI trước vụ nổ thảm khốc

Tại dự án Thủy điện Teesta giai đoạn VI ở Namchi, bang Sikkim, Ấn Độ, một vụ nổ nghi do khí metan đã xảy ra vào ngày 20/7/2026, gây thiệt mạng ít nhất 15 công nhân làm việc trong hầm dẫn nước dài khoảng 13,7 km. Trước sự kiện này, một báo cáo kỹ thuật độc lập do chính các kỹ sư của Công ty quốc gia về Thuỷ điện (NHPC) soạn thảo và trình bày tại hội nghị EUROENGEO 2024 tại Croatia đã ghi nhận hiện tượng khí dễ cháy bắt lửa nhiều lần trong các hầm này, liên quan đến khí metan được phát hiện trong quá trình đào hầm.

Báo cáo do năm kỹ sư của NHPC viết mô tả những khó khăn về địa chất mà dự án thủy điện 500 MW phải đối mặt, đặc biệt là ở các đoạn hầm dẫn nước đầu vào (headrace tunnels). Báo cáo không đề cập vụ nổ gần đây nhưng đưa ra bằng chứng rằng khí dễ cháy đã từng xuất hiện tại hai vị trí đào hầm mang tên 4A và 4B, đều thuộc khu vực tiếp cận qua hầm phụ Adit-3, chính là nơi xảy ra vụ nổ ngày 20/7.

Báo cáo xác định nguồn khí dễ cháy phát hiện được là do sự tồn tại của khí metan trong các lớp đá tiếp giáp giữa đá thạch anh cứng và đá phiến mềm phong hóa tại khu vực Himalaya, thuộc vùng địa chấn cấp IV. Hầm thủy điện xuyên qua những lớp đá có carbon phong phú, dễ tích tụ khí metan, gây nguy cơ cháy nổ tiềm ẩn.

Vào tháng 11 năm 2009, thời điểm dự án do công ty Lanco Teesta Hydropower Limited thực hiện, khí dễ cháy được phát hiện và từng bùng cháy ngay tại mặt hầm đang thi công. Năm 2021, NHPC tiếp quản dự án qua quá trình phá sản và nối lại thi công, ghi nhận hiện tượng khí tiếp tục rò rỉ liên tục với nồng độ cao lên tới 30% mức cháy tối thiểu cho phép.

Bên cạnh khí dễ cháy, báo cáo cũng nêu rõ tình trạng địa chất không ổn định với nhiều đoạn hầm đã bị sạt lở hoặc ngập nước do thiếu bảo trì trong gần một thập kỷ, gây khó khăn lớn cho công tác đào mới. Các thợ đào còn đối mặt với những vùng cắt nứt, áp lực nước cao lên tới 700-1000 lít mỗi phút khiến mặt đất phía trên bị sụt lún.

Việc sử dụng các kỹ thuật thi công không phát nổ, kiểm soát chặt chẽ khí độc và khí cháy trong hầm, cùng với thông gió liên tục và phủ bê tông xi măng ngay khi lộ mặt đá được NHPC áp dụng nhằm hạn chế nguy cơ tai nạn.

Vụ nổ xảy ra cách cửa hầm khoảng 1,5 km tại công trường Samardung thuộc huyện Namchi, tỉnh Sikkim. Thời điểm đó có khoảng 25 người lao động bên trong hầm khi vụ nổ gây ra sạt lở khiến lối thoát bị bịt kín. Nhà chức trách và NHPC đang tiến hành điều tra kỹ nguyên nhân vụ việc.

Chính quyền bang Sikkim đã thành lập Đội điều tra đặc biệt để làm rõ vụ tai nạn. Công tác cứu hộ vẫn đang tiếp diễn nhằm tìm kiếm những người còn mắc kẹt. NHPC cam kết hỗ trợ 5 lakh rupee cho gia đình mỗi nạn nhân thiệt mạng.

Dự án thủy điện Teesta-VI được phê duyệt từ năm 2006, với giấy phép môi trường và các giấy phép liên quan được cấp trong khoảng thời gian từ 2008 đến 2021. Ban đầu do Lanco Group đảm trách thi công nhưng do khó khăn tài chính, họ ngừng hoạt động năm 2012. NHPC tiếp nhận và tái khởi động đào hầm từ năm 2021.

Dự án có công suất 500 MW, dự kiến đóng góp lớn vào nguồn điện của khu vực nhưng đang đối mặt với thách thức lớn về điều kiện địa chất và an toàn lao động do khí metan tiềm ẩn. Việc nắm bắt các nguy cơ sớm như trong báo cáo 2024 là cơ sở quan trọng cho quá trình điều tra và hoàn thiện quy trình thi công.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.