Chiến tranh Ukraine thúc đẩy Trung Quốc siết chặt lệnh cấm bay drone dân sự trong các đô thị

Từng là nơi diễn ra nhiều hoạt động bay drone giải trí và ghi hình ngoạn mục, khu vực sông Hoàng Phố ở Thượng Hải nay đã bị hạn chế nghiêm ngặt. Điều này phản ánh xu hướng gia tăng kiểm soát toàn quốc đối với việc sử dụng drone dân sự của Trung Quốc, nhất là ở các khu vực trung tâm thành phố. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ mối lo ngại an ninh tăng cao sau các cuộc tấn công drone của Ukraine nhằm vào sâu bên trong lãnh thổ Nga.

Phân tích từ cựu sĩ quan Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, Fu Qianshao, cho biết việc sử dụng drone để tấn công có thể được thực hiện dễ dàng nhờ kết nối hai chiều giữa drone và bộ điều khiển, khiến việc phòng tránh trở nên rất khó khăn. Một sự cố gần đây tại Bắc Kinh, khi một chiếc máy bay thể thao nhẹ rơi vào tòa nhà cao nhất thành phố, làm một người chết và nhiều người khác bị thương, khiến giới chức gặp khó trong phản ứng kịp thời vì không thể xác định rõ ý định của phi công.

Tính đến cuối năm 2025, Trung Quốc có hơn 3,28 triệu drone đăng ký, với tổng số giờ bay lên đến 45,3 triệu giờ mỗi năm. Ngành kinh tế thấp tầng của nước này đạt giá trị trên 1,5 nghìn tỷ nhân dân tệ (khoảng 221,5 tỷ USD) năm 2025. Tuy nhiên, từ năm 2024, nhiều thành phố lớn đã bắt đầu áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn, ví dụ như quy định của Thượng Hải về việc phân vùng cấm bay drone hoặc hạn chế cần có giấy phép.

Bắc Kinh còn tiến xa hơn khi ban hành lệnh cấm bán, cho thuê và vận chuyển drone hoặc linh kiện drone trong thành phố nếu không được sự đồng ý của cơ quan an ninh công cộng. Điều này đồng nghĩa với việc chặn các đơn hàng giao drone qua mạng và siết chặt quản lý đăng ký cho các thiết bị hiện có. Ít nhất 15 thành phố khác trong cả nước cũng đã thắt chặt các quy định tương tự.

Từ tháng 5/2025, Trung Quốc áp dụng hai tiêu chuẩn quốc gia mới bắt buộc với tất cả drone dân sự: yêu cầu đăng ký bằng tên thật của chủ sở hữu, drone phải được kích hoạt bằng cách đăng nhập tên thật và trang bị module nhận dạng hoạt động liên tục gửi dữ liệu về trung tâm quản lý. Nếu không tuân thủ, drone sẽ bị khóa hoạt động. Cùng với đó, Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc thành lập Ban An toàn Hàng không Thấp tầng nhằm điều phối quản lý và phát triển lĩnh vực này, thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến an ninh và phát triển đồng bộ.

Chủ trương “phối hợp phát triển và an ninh” do Chủ tịch Tập Cận Bình đề xuất từ năm 2014 được thể hiện rõ ràng thông qua các chính sách vừa qua và kế hoạch năm năm mới trình Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc năm 2026-2030. Trong kế hoạch này, việc quản lý hoạt động thấp tầng và phát triển công nghệ phòng ngừa rủi ro drone là một ưu tiên hàng đầu.

Cuộc chiến tại Ukraine đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể các cuộc tấn công bằng drone sâu vào lãnh thổ Nga, đặc biệt trong chiến dịch “Spiderweb” với nhiều drone tấn công được vận chuyển bí mật và triển khai hiệu quả vào các căn cứ hàng không chiến lược của Nga. Kết quả là nhiều máy bay chiến lược của Nga bị phá hủy hoặc hư hại nghiêm trọng, cùng với các đợt tấn công kéo dài tại vùng Moscow, gây tổn thất lớn cho hệ thống lọc dầu và gián đoạn nghiêm trọng hoạt động hàng không.

Một chuyên gia radar Trung Quốc giấu tên cho biết việc phát hiện các drone bay ở độ cao thấp là thách thức lớn do tốc độ chậm và vị trí bay gần mặt đất, khiến radar khó phân biệt drone nguy hiểm với thiết bị thông thường khác. Điều này đặt ra áp lực rất lớn trong việc kiểm soát an ninh hàng không đô thị mà các quy định hiện tại vẫn chưa hoàn chỉnh.

Việc thay đổi chính sách đã gây ra sự bối rối lớn cho những người sở hữu drone dân sự khoảng 3 triệu chiếc trên toàn quốc. Các thành phố lớn như Thành Đô, Phúc Châu, Quảng Châu, Nam Kinh đã chỉ định gần như toàn bộ vùng trung tâm thành phố là khu vực cấm bay hoặc hạn chế nghiêm ngặt, yêu cầu phê duyệt trên nền tảng quản lý vận hành máy bay không người lái của Cục Hàng không Dân dụng.

Nhiều thay đổi được áp dụng từ đầu năm 2025 mà không có thông báo rộng rãi, khiến các phi công drone cá nhân gặp nhiều khó khăn trong việc xin phép và tuân thủ luật mới. Một phi công drone tại Thượng Hải chia sẻ đã mất nhiều tháng để đăng ký, thay đổi và đăng ký lại thiết bị cho phù hợp quy định. Tại Phúc Châu, một người điều khiển drone bày tỏ việc giới hạn độ cao bay còn 120 mét khiến phần lớn hiệu ứng thẩm mỹ của nhiếp ảnh trên không không thể đạt được, còn thủ tục xin phép diễn ra rất khó khăn và không rõ ràng.

Những biện pháp mới này làm gián đoạn đáng kể các hoạt động giải trí và cả các ứng dụng công nghiệp như kiểm tra lưới điện, đồng thời đặt ra nhiều thách thức cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế thấp tầng dựa trên drone.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.