Bên trong khu nhà tạm ở Manhattan: Hình ảnh đối lập ngay cạnh tàu USS Intrepid mang tiếng Mỹ

Ngay trong bóng râm của tàu sân bay USS Intrepid - một biểu tượng lịch sử của sức mạnh Mỹ trong Thế chiến II và Chiến tranh Lạnh, giờ đây là bảo tàng thu hút hơn một triệu khách tham quan mỗi năm, xuất hiện một hình ảnh đối lập đầy mỉa mai. Chính là khu nhà tạm của vô gia cư New York, nơi người dân sống trong lều bạt, chất đống rác thải cùng mùi hôi thối của chất thải con người và khói thuốc phiện tràn ngập các tuyến phố gần bến tàu ở phía Tây Manhattan.

Đây không chỉ là tượng đài của sức mạnh Mỹ mà còn là biểu tượng của sự bất lực khi dịch bệnh nghiện ngập và vô gia cư kéo dài dai dẳng, khiến thành phố lớn nhất nước Mỹ bế tắc trong xử lý xã hội.

Nhậm chức từ ngày 1/1 năm nay, Thị trưởng Zohran Mamdani theo đường lối tiến bộ, ưu tiên biện pháp nhân đạo với người vô gia cư. Thay vì dùng lực lượng cảnh sát để cưỡng chế, chính quyền ông triển khai đội ngũ nhân viên xã hội tiếp cận, cung cấp nước uống, kem chống nắng, vật dụng vệ sinh và gọi người dân vào các dịch vụ hỗ trợ sức khỏe, nhà ở ổn định.

Phương châm của ông Mamdani là xây dựng niềm tin và thiết lập "đường dẫn đến chỗ ở ổn định" hơn là chỉ đơn thuần di dời người vô gia cư từ chỗ này sang chỗ khác. Cảnh sát cũng phải đợi ít nhất bảy ngày sau thông báo trước khi can thiệp vào khu vực có lều tạm, nhằm tránh gây phản ứng mạnh.

Chính sách mới mang phong cách “mềm mỏng” của Mamdani đã gây tranh luận. Nhiều người dân, doanh nghiệp và du khách than phiền về sự gia tăng rác thải, nguy cơ tội phạm và cảnh tượng gây sốc về ma túy lẩn khuất trong khu vực. Tình trạng kim tiêm sử dụng còn sót lại trên đường phố đã được đội vệ sinh thành phố dọn dẹp nhưng vẫn gây ám ảnh.

Thống đốc New York Kathy Hochul đã lên tiếng chỉ trích chính sách hiện nay, cho rằng để người vô gia cư sống ngoài phố mà không có hỗ trợ sức khỏe không phải là sự cảm thông thực sự và cảnh báo cần phải xử lý các hoạt động phạm pháp phát sinh. Bà nhấn mạnh khả năng thay đổi phương án của thị trưởng và theo dõi sát sao diễn biến.

Nhiều người vô gia cư dành lời khen cho ông Mamdani, ví ông là luồng gió mới với chính sách nhân đạo hơn so với các chính quyền trước đây. Markus C, một người sống ngoài đường gần tám năm, cho biết ông sống trong lều được trang bị khá đầy đủ điện, nước sạch, lò sưởi và hệ thống xử lý chất thải riêng, đồng thời tôn trọng quy định đổ rác để không thêm ô nhiễm cho khu vực.

Juanita, 26 tuổi, một người mới được hỗ trợ nhà ở nhưng vẫn thường xuyên giao lưu với bạn bè trên phố, đánh giá tích cực việc có nhân viên xã hội đến thăm thường xuyên và tin tưởng vào những lời hứa của chính quyền giúp họ ra khỏi cảnh vô gia cư lâu dài.

Ông Markus thẳng thắn cho rằng việc đưa người vô gia cư vào nhà ở ổn định là một nhiệm vụ khó khăn vì nhiều người không đủ khả năng sống tự lập. Họ buộc phải sống cộng đồng, học cách tự xoay sở, như sửa xe đạp hay lợi dụng các nguồn nước công cộng.

Nhiều người vô gia cư kiếm sống bằng việc bán đồ phế liệu và đồ nhặt được để tồn tại. Tuy nhiên, dễ dàng tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ, vật dụng miễn phí chỉ càng khiến vài người khó rời bỏ cuộc sống trên phố hơn.

Vấn đề vô gia cư và ma túy đã tồn tại lâu trong thành phố, với các khu lều bạt thường xuất hiện ở những khu vực công nghiệp có ít dân cư sinh sống, đặc biệt khu phía Tây Manhattan từ phố 34 đến 46 gần Thủy quân lục chiến Hudson.

Mặc dù nhiều vùng khác cũng rơi vào tình trạng tương tự và từng chính quyền áp dụng các biện pháp cứng rắn như đẩy người vô gia cư khỏi khu vực, thậm chí thu dọn đồ đạc của họ, chính sách hiện tại chủ trương hòa giải và nhân đạo hơn, dù kết quả thế nào chưa thể khẳng định.

Người vô gia cư Joe, từng làm trong ngành kinh doanh và vẫn theo dõi tin tức tài chính, đặt câu hỏi về khả năng chính quyền mới có đủ nguồn lực tài chính để giải quyết triệt để vấn đề, trong khi quyền lực của họ bị giới hạn và nhiều người vẫn bị cám dỗ bởi ma túy tràn lan.

Những khó khăn vẫn ở phía trước trong việc cân bằng giữa nhân đạo và kiểm soát tội phạm, giữa hình ảnh thành phố hấp dẫn với thực tế hiện hữu tại các khu nhà tạm đang bám rễ trong trái tim Manhattan.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.