Gibraltar và Tây Ban Nha chấm dứt kiểm soát biên giới theo thỏa thuận lịch sử Anh - EU

Chấm dứt kiểm tra hải quan tại biên giới Gibraltar-Tây Ban Nha

Từ đầu ngày thứ Tư, các thủ tục kiểm soát biên giới giữa Gibraltar - lãnh thổ nhỏ thuộc Anh tại mũi phía nam bán đảo Iberia - và Tây Ban Nha chính thức được bãi bỏ. Đây là sự kiện đánh dấu một kỷ nguyên mới trong quan hệ giữa hai bên vốn tồn tại nhiều căng thẳng và phiền toái suốt nhiều thập kỷ. Vài chục người và xe cộ đã đi qua biên giới từ phía Tây Ban Nha mà không phải trải qua kiểm tra hải quan ngay sau nửa đêm, sự kiện thu hút hàng trăm người tập trung với lá cờ Tây Ban Nha và lời phát biểu lạc quan từ lãnh đạo Gibraltar.

Tác động đến người lao động và cộng đồng địa phương

Gibraltar chỉ có dân số khoảng 40.000 người nhưng lại phụ thuộc vào gần 15.500 công nhân hàng ngày đi lại từ Tây Ban Nha để làm việc tại đây. Những giờ cao điểm trước đây từng chứng kiến các hàng dài chờ kiểm tra biên giới, đặc biệt trong thời điểm căng thẳng giữa London và Madrid liên quan đến chủ quyền lãnh thổ "The Rock". Việc bãi bỏ các thủ tục kiểm tra được xem như giải quyết nút thắt này, giảm thời gian di chuyển và áp lực đối với người lao động và cư dân khu vực.

Thỏa thuận giữa Anh, EU và Tây Ban Nha

Thỏa thuận quan trọng được ký kết hôm thứ Ba tại Brussels, có sự tham dự của đại diện Anh, Tây Ban Nha cùng quan chức EU, bao gồm ủy viên thương mại EU Maros Sefcovic. Trước đó, Bộ trưởng Ngoại giao Tây Ban Nha Jose Manuel Albares đã nhận định đây là "cánh cửa mở ra kỷ nguyên mới" cho Gibraltar và khu vực lân cận, đồng thời sẽ mang lại "cơ hội to lớn" về phát triển kinh tế và hợp tác.

Gibraltar gia nhập khu vực Schengen và các quy định đi kèm

Theo thỏa thuận, Gibraltar sẽ áp dụng quy định của khu vực Schengen - nơi cho phép đi lại tự do không cần hộ chiếu trong các quốc gia thành viên. Tuy nhiên, những người đến từ ngoài khu vực Schengen vẫn phải trình giấy tờ khi nhập cảnh qua sân bay hoặc cảng Gibraltar. Đây là bước tiến quan trọng nhằm cải thiện liên kết giao thương và du lịch giữa Gibraltar với các nước châu Âu.

Phản ứng từ Chính phủ Tây Ban Nha

Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez dự kiến sẽ đến thăm khu vực biên giới, nơi hàng rào kẽm gai chia cắt hai bên trong suốt nhiều năm vừa được tháo dỡ. Ông ca ngợi sự kiện này như "bức tường cuối cùng" ở bên trong Liên minh châu Âu bị xóa bỏ, hướng tới thiết lập một "vùng thịnh vượng chung" cho cả Gibraltar và vùng Tây Nam của Tây Ban Nha.

Lịch sử căng thẳng tại biên giới Gibraltar

Biên giới Gibraltar từng bị đóng cửa từ năm 1969 suốt 13 năm dưới thời nhà độc tài Francisco Franco sau khi cư dân tại đây bỏ phiếu chọn tiếp tục thuộc Anh. Sự đóng cửa này ngăn cản các công nhân đi lại và chia cắt các gia đình. Kể từ đó, các căng thẳng chủ quyền dẫn đến việc thiết lập các trạm kiểm soát nghiêm ngặt khiến người dân thường xuyên phải xếp hàng dài chờ làm thủ tục tại cửa khẩu. Gibraltar dù diện tích chỉ dưới 7 km², nhưng với nền kinh tế dựa vào dịch vụ tài chính và trò chơi trực tuyến, đang có mức thu nhập bình quân đầu người thuộc hàng cao nhất trên thế giới.

Với vị trí chiến lược và lịch sử lâu đời, Gibraltar vẫn là điểm tranh cãi chính trị giữa London và Madrid kể từ khi lãnh thổ này bị nhượng lại cho Anh theo Hiệp ước Utrecht năm 1713. Việc loại bỏ kiểm soát biên giới không chỉ tạo thuận lợi kinh tế mà còn góp phần làm giảm căng thẳng trong quan hệ giữa Anh, Tây Ban Nha và EU sau hơn 300 năm tranh chấp.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.