ANF tại Lingen được phép sản xuất nhiên liệu hạt nhân cho lò phản ứng Nga giữa tranh cãi an ninh và chính trị

Vừa qua, Advanced Nuclear Fuels GmbH (ANF), một công ty con thuộc tập đoàn hạt nhân Pháp Framatome, đã chính thức nhận được giấy phép theo luật hạt nhân để sản xuất các nhiên liệu hạt nhân cho lò phản ứng kiểu VVER của Nga. Giấy phép cho phép ANF sản xuất các thanh nhiên liệu hình lục giác tại cơ sở ở Lingen, Emsland, dựa trên giấy phép bản quyền từ công ty Rosatom của Nga.

Rosatom hiện đang bị cáo buộc vi phạm nghiêm trọng nhân quyền và có liên quan tới cuộc chiến tranh chống Ukraine. Tuy nhiên, tập đoàn này không nằm trong danh sách các tổ chức bị Liên minh châu Âu áp đặt lệnh trừng phạt, và là nhà cung cấp quan trọng của uranium trên thị trường quốc tế.

Christian Meyer, Bộ trưởng Môi trường bang Niedersachsen, người chịu trách nhiệm cấp giấy phép, thẳng thắn bày tỏ quan điểm cho rằng việc hợp tác với Nga trong lĩnh vực hạt nhân là hoàn toàn sai lầm. Tuy nhiên, ông cũng giải thích rằng quyết định này bị ràng buộc bởi các quy định pháp lý liên quan đến lĩnh vực hạt nhân và được áp đặt dưới nhiều điều kiện nghiêm ngặt.

Khi được hỏi về khía cạnh an ninh quốc phòng, ông Meyer cho biết không có chi tiết cụ thể nào cho phép từ chối cấp phép do lo ngại về các hành vi phá hoại hoặc gián điệp. Ông cũng nhận xét đây là một vấn đề liên quan đến chính sách đối ngoại và cảm thấy bản thân như một người dân nhỏ bé ở Niedersachsen khi phải đối mặt với tình hình này.

Đáng chú ý, chủ đề này từng được Thủ tướng Đức Olaf Scholz (trước đây tên Merz trong nguồn gốc nhưng thực tế là Olaf Scholz - cần giữ tên gốc) và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thảo luận, cho thấy tầm quan trọng và độ nhạy bén chính trị của vấn đề.

Người đứng đầu Bộ Môi trường nhận được sự ủng hộ từ các thành viên trong đảng Xanh cùng các tổ chức như "Ausgestrahlt" trong việc phản đối hợp tác với Nga. Đồng thời, nghị sĩ CDU Roderich Kiesewetter, một tiếng nói hàng đầu về an ninh quốc phòng trong đảng, cũng lên tiếng chỉ trích quyết định này. Ông Kiesewetter đánh giá việc cấp phép như một dấu hiệu của sự ảnh hưởng mạnh mẽ của Nga hoặc một sự thiếu trách nhiệm không thể tưởng tượng được, nhấn mạnh đây là một nguy cơ an ninh và cần phải thu hồi quyết định ngay lập tức.

Giấy phép hiện chưa có hiệu lực pháp lý hoàn toàn và đã được đăng tải trên trang web Bộ Môi trường Niedersachsen để tạo điều kiện cho các bên có thể kiện ngay thay vì chờ thông báo trên công báo liên bang. Bên cạnh đó, ANF có thể nộp đơn xin thực thi ngay giấy phép này.

Giám đốc ANF, Jürgen Krämer, khẳng định công ty sẵn sàng bắt đầu ngay các chỉnh sửa cho dây chuyền sản xuất. Những thiết bị cần thiết cho sản xuất đã được đưa đến Lingen và sử dụng để đào tạo nhân viên từ hai năm trước.

Mario Leberig, quản lý mảng nhiên liệu hạt nhân của Framatome, xem đây là bước tiến quan trọng hướng tới chủ quyền năng lượng của châu Âu. Theo ông, các nhà vận hành lò phản ứng nước áp lực châu Âu có thể tin tưởng vào Framatome như một nguồn cung nhiên liệu thay thế an toàn và ổn định, dự kiến có thể bắt đầu cung cấp từ năm 2027.

Hiện tại có 19 lò phản ứng VVER kiểu Nga hoạt động tại 5 quốc gia châu Âu, gồm Bulgaria, Cộng hòa Séc, Hungary, Slovakia và Phần Lan. Thiết kế nhiên liệu hình lục giác không chỉ thuộc độc quyền của Rosatom, mà còn được sản xuất bởi hãng Westinghouse của Mỹ, nhà cung cấp nhiên liệu cho Ukraine và một số lò phản ứng tại châu Âu như Cộng hòa Séc, Phần Lan, Hungary.

Christian Meyer cho biết Westinghouse đã công khai bày tỏ khả năng hợp tác với ANF, nghĩa là về lý thuyết ANF có thể không cần giấy phép từ Rosatom để sản xuất nhiên liệu. Tuy nhiên, ANF phủ nhận từng nhận được đề nghị hợp tác từ Westinghouse và trong những năm qua đã mở rộng nhân sự lên gần 420 người nhờ các dịch vụ mới trong ngành hạt nhân. Đồng thời, ANF cũng kỳ vọng có thể tự phát triển nhiên liệu loại này vào năm 2030.

Trong bối cảnh nhạy cảm về an ninh và chính trị, việc cấp phép sản xuất nhiên liệu hạt nhân dựa trên giấy phép của Rosatom vẫn là chủ đề gây tranh cãi trên chính trường Đức và châu Âu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.