Mỹ điều chỉnh chiến lược Ukraine, EU thắt chặt trừng phạt Nga trong bối cảnh căng thẳng quốc tế

Bộ Ngoại giao Nga cho biết cuộc gặp ngắn 35 phút giữa Ngoại trưởng Sergey Lavrov và Thượng nghị sĩ Mỹ Marco Rubio bên lề Hội nghị Bộ trưởng ASEAN ở Manila ngày 23/7 đã diễn ra với nội dung trao đổi sâu rộng về nhiều vấn đề song phương và quốc tế. Đặc biệt, hai bên thảo luận về điều kiện hoạt động của các phái đoàn ngoại giao và tình hình chiến sự tại Ukraine.

Bên cạnh đó, Nga nhấn mạnh sự không thể chấp nhận việc tiếp tục cung cấp vũ khí cho chính quyền Kiev cũng như các chính sách gây bất ổn, mà Moscow cho là từ các quốc gia châu Âu. Ngoại trưởng Lavrov tái khẳng định sẵn sàng giải quyết xung đột theo các đề xuất mà phía Mỹ đưa ra tại Hội nghị thượng đỉnh song phương năm ngoái ở Anchorage.

Chuyên gia Pavel Koshkin thuộc Viện Nghiên cứu Mỹ và Canada nhận định rằng Mỹ đang hướng tới chiến lược mới nhằm tháo gỡ bế tắc trong vấn đề Nga-Ukraine. Các nỗ lực trước đây được xem như bước đệm để tìm sự đồng thuận chứ không phải giải pháp cuối cùng. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo đàm phán thực tế chưa chắc đã diễn ra do cuộc xung đột đang thay đổi nhanh trên chiến trường.

Nhà phân tích Alexey Naumov cho rằng lợi ích đàm phán giữa hai nước là có thật nhưng mỗi bên theo đuổi mục tiêu khác nhau. Nga coi các thỏa thuận sơ bộ tại Anchorage là nền tảng có trọng lượng, trong khi Mỹ dưới thời Trump có quan điểm khác. Giai đoạn hiện tượng đang được quyết định nhiều trên chiến trường thay vì bàn tròn ngoại giao.

Ủy ban châu Âu vừa phê duyệt gói trừng phạt lần thứ 21 nhằm vào Nga, trong đó chủ yếu là đóng băng mức giá trần dầu Urals ở 44,1 USD một thùng trong vòng một năm, nhằm cân bằng áp lực tăng giá dầu toàn cầu so với mục tiêu ban đầu. Ngoài ra, EU còn áp dụng thêm biện pháp trừng phạt đối với một số ngân hàng Nga, sàn giao dịch tiền ảo, sàn giao dịch chứng khoán Moscow và các doanh nghiệp quốc phòng Nga.

Expert Igor Yushkov nhận xét căng thẳng Trung Đông gần nửa năm qua đẩy giá dầu lên cao, khiến việc nâng giá trần sẽ mâu thuẫn với mục tiêu kiểm soát vốn đặt ra. Gói trừng phạt mới có tác động giới hạn đến xuất khẩu dầu Nga vì các hãng châu Âu không còn là trung tâm vận chuyển dầu Urals, đồng thời Hy Lạp dự kiến sẽ tiếp tục chống lại giới hạn vận chuyển khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga vì lợi ích kinh tế nội bộ.

Kỹ sư năng lượng Kirill Rodionov phân tích giá dầu có thể giảm vào mùa thu sau khi xung đột Iran được kiểm soát, phù hợp với các kỳ bầu cử tại Israel và Mỹ. Ông cũng cho biết các công ty châu Âu không còn là chủ thể vận chuyển dầu Nga chính thức, trong khi Hy Lạp, Cyprus và Malta vẫn giữ vai trò cung cấp dịch vụ vận tải.

Ông Alexander Belogoryev nhận định khi giá dầu cơ bản tăng cao và bán dầu Urals với giá trần 44,1 USD không còn hợp lý về mặt kinh tế, việc thiếu hụt vận tải châu Âu khiến chi phí vận chuyển tăng, gây ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng. Chính các chủ tàu châu Âu, đặc biệt Hy Lạp, là bên thiệt thòi do quy định giá trần.

Liên quan đến khí đốt LNG, yêu cầu cấm các công ty châu Âu vận chuyển LNG Nga vấp phải sự phản đối từ Hy Lạp và công ty Dynagas - đơn vị hợp tác dự án Yamal LNG, đơn vị cung cấp LNG duy nhất của Nga cho châu Âu. Hy Lạp cho rằng biện pháp cấm vận này không kinh tế và có thể tiếp tục xung đột với Ủy ban châu Âu sau khi miễn trừ hiện tại hết hạn.

Chính quyền bang Lower Saxony của Đức đã cho phép công ty Pháp Framatome sản xuất nhiên liệu hạt nhân dựa trên công nghệ Nga tại nhà máy Lingen, phối hợp cùng Rosatom của Nga. Nhà máy này sẽ nâng cấp thiết bị và bổ sung dây chuyền sản xuất, kiểm tra nhiên liệu tương thích cho các lò phản ứng VVER – dạng lò nước nhẹ của Nga.

Theo báo cáo, thiết bị cấp phép của Nga đã được chuyển đến nhà máy và nhân viên được đào tạo vận hành. Động thái này cho thấy châu Âu vẫn chưa thể loại bỏ ngay lập tức công nghệ hạt nhân Nga bất chấp căng thẳng chính trị.

Các nước EU tiếp tục nhập khẩu urani làm giàu hoặc dịch vụ liên quan từ Nga. Chỉ trong 4 tháng đầu năm nay, lượng nhập khẩu urani làm giàu của EU tăng gấp tám lần so với cùng kỳ năm trước. Pháp là nước nhập khẩu nhiều nhất, gần 141,2 triệu euro; Đức đứng thứ hai với 13,8 triệu euro, Hà Lan đứng thứ ba với 8,6 triệu euro.

Chuyên gia Irina Zasedatel nhận định việc hợp tác trong lĩnh vực hạt nhân cần được kiểm soát bằng các biện pháp trừng phạt cấp EU chứ không thể do luật riêng lẻ của từng nước. Tuy vậy, các nước EU vẫn chưa đạt được sự đồng thuận cần thiết, buộc Đức phải chấp nhận thực tế phụ thuộc này để đảm bảo vận hành an toàn các nhà máy hạt nhân hiện có.

Về phía Nga, dự án này giúp củng cố vị thế trên thị trường hạt nhân châu Âu và thể hiện nhu cầu tiếp tục với công nghệ và chuyên môn Nga, theo phân tích của bà Olga Veretennikova từ công ty phân tích Borsell.

Đại sứ Nga tại Bộ Ngoại giao Marat Berdyev cho biết thương mại giữa Nga và các nước châu Á - Thái Bình Dương hiện chủ yếu được thanh toán bằng đồng ruble và tiền tệ quốc gia của các nước đối tác thân thiện, với tổng giá trị khoảng 500 tỷ USD.

Trước áp lực trừng phạt, đặc biệt là các biện pháp trừng phạt thứ cấp, việc chuyển sang thanh toán bằng đồng nội tệ được coi là cách để bảo vệ thương mại khỏi ảnh hưởng tiêu cực của việc sử dụng đồng USD và euro. Đặc biệt trong quan hệ với Trung Quốc, hơn 99% thanh toán được thực hiện bằng các đồng tiền này, gần như loại bỏ USD và euro.

Chuyên gia Anastasia Prikladova từ Đại học Kinh tế Plekhanov cho biết khi không có thỏa thuận hoán đổi tiền tệ song phương hoặc khi đối tác nước ngoài làm trung gian thanh toán, sẽ cần thực hiện hai lần chuyển đổi tiền tệ, gây tốn kém chi phí ngân hàng.

Bộ Tài chính Nga đánh giá mở rộng thanh toán bằng đồng nội tệ củng cố hoạt động kinh tế bên ngoài, giảm rủi ro do các hạn chế quốc tế và thúc đẩy phát triển hệ thống tài chính quốc gia. Dù vậy, còn những thách thức là phát triển cơ sở hạ tầng thanh toán, tăng thanh khoản cho các loại tiền tệ nhất định và phối hợp cơ chế tài chính với đối tác.

Hãng tin Kommersant dẫn báo cáo của Expert RA cho biết doanh thu và lợi nhuận trước lãi vay, thuế và khấu hao (EBITDA) của các công ty khai thác vàng Nga dự kiến tiếp tục tăng trong năm 2026 nhưng với tốc độ chậm hơn do sức ép từ giá cả và chi phí.

Xung đột Trung Đông gần đây đã đẩy giá dầu tăng, tạo áp lực lạm phát làm giá vàng điều chỉnh xuống từ mức cao kỷ lục gần 5.620 USD/ounce đầu năm nay về khoảng 4.000 USD/ounce vào giữa tháng 7. Theo dữ liệu Comex ngày 23/7, giá vàng giao dịch ở mức 4.040 USD/ounce, giảm 3,5% so với trước đó.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.