Richard Dadd và thế giới kỳ ảo của hội họa tại Royal Academy

Bức tranh The Fairy Feller’s Master-Stroke của Richard Dadd được xem là một trong những tác phẩm hiện đại kỳ quặc nhất. Bức tranh thể hiện cảnh tượng huyễn hoặc với cấu trúc xoáy ốc nổi bật, bao quanh bởi những đóa cúc dại và các thân cây như rào chắn. Trung tâm tác phẩm là khoảnh khắc vỡ vỏ quả phỉ để tạo thành xe ngựa cho nữ hoàng tiên Mab, một hình ảnh miniatute gây ấn tượng sâu sắc.

Tranh còn chứa đựng nhiều sinh vật kỳ quái xen lẫn trong thế giới tiên nhỏ bé, như cặp đôi có đầu bị đè chặt, người đàn ông già lạ thường ngồi dưới một gờ đất quan sát cảnh vật, những nhân vật tí hon ở lớp đất trên, và một người đàn ông râu trắng nhìn xa xăm giống kẻ điên, phản ánh đúng hoàn cảnh sáng tác của Dadd tại bệnh viện tâm thần. Góc nhìn đặc biệt và chi tiết mê hoặc khiến bức tranh không thể quên.

Richard Dadd, họa sĩ đa tài nhưng bị chứng tâm thần phân liệt, đã gây chấn động khi sát hại cha mình tại Cobham Park năm 1843 với lý do giải phóng thần Osiris của Ai Cập. Sau sự kiện này, ông trải qua hơn 40 năm sống trong các bệnh viện tâm thần, bắt đầu từ Bedlam rồi chuyển đến Broadmoor, nơi ông tiếp tục sáng tác nghệ thuật.

Triển lãm tại Royal Academy, nơi Dadd từng là học trò xuất sắc vào những năm 1830, là lần đầu tiên từ những năm 1970 được tổ chức lại. Sự kiện này ghi nhận tầm quan trọng của việc nhìn nhận một cách cảm thông về bệnh tâm thần, cũng như đánh giá cao vẻ đẹp và sức sáng tạo của những người có tư duy khác biệt.

Những bức tranh về tiên của Dadd trước khi ông bị giam giữ thu hút sự quan tâm trong bối cảnh dòng tranh này rất phổ biến, vừa cho phép sự khoả thân nghệ thuật vừa thể hiện những tưởng tượng đầy sức lôi cuốn. Tác phẩm như Puck ngồi trên nấm được bao quanh bởi dàn nhạc cụ kỳ lạ hay Titania Sleeping dưới mái vòm gồm các nhạc công đặc biệt, đều toát lên một vẻ đẹp vừa dịu dàng vừa gây ám ảnh khó tả.

Bên cạnh đó, Dadd còn chứng tỏ tài năng vẽ hiện thực với chuyến đi Trung Đông năm 1842 cùng Sir Thomas Phillips – người bảo trợ ông. Những bản phác thảo tỉ mỉ về lạc đà, lăng mộ đá, người viết thư Thổ Nhĩ Kỳ, các con phố Cairo và trang phục phương Đông thể hiện con mắt quan sát sắc sảo và kỹ năng hội họa tinh xảo, đồng thời cung cấp tư liệu quý hiếm cho những tác phẩm sau này.

Tại Broadmoor, dưới sự quản lý của các giám thị nhân đạo, Dadd dần chuyển từ nhân vật gây nguy hiểm sang nghệ sĩ được hưởng sự chăm sóc đặc biệt với vật liệu vẽ, sách và đồ ngọt được cung cấp. Ông vẽ nhiều chân dung những người bảo trợ, trong đó có Sir Alexander Morison và các nhân vật như Thomas Hood, mang phong cách hiện thực cao và đồng thời có dấu ấn của trường phái Tiền Hậu Raphael, trông vừa hiện đại, vừa vượt thời gian.

Các tác phẩm như The Bacchanalian Scene (1862) chứa nhiều yếu tố hiện đại và kỳ quái, khiến Dadd trở thành nghệ sĩ được yêu thích trong những thập niên 1960-1970. Đặc biệt, ở Broadmoor, hai bức tranh tiêu biểu là Contradiction: Oberon and Titania và The Fairy Feller’s Master-Stroke hoàn thành, thu hút người xem bởi chi tiết siêu thực, như bướm đẹp trên lá với khuôn mặt tí hon bên trong, thể hiện sự kỳ diệu và ảo giác đặc trưng.

Mặc dù chịu cảnh biệt lập, Dadd vẫn cống hiến nghệ thuật xuyên suốt thời gian sống trong bệnh viện, chứng minh rằng những cây cọ có thể tạo nên thế giới kỳ diệu vượt qua cả bi kịch và điên rồ.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.