Những điểm chính
- Đại học Lagos State mở đơn tuyển Phó Hiệu trưởng thứ 10 với yêu cầu tiến sĩ và kinh nghiệm giảng dạy nhiều năm.
- Đại học Ibadan dự kiến tìm Phó Hiệu trưởng mới khi nhiệm kỳ hiện tại kết thúc vào tháng 11/2026.
- Hội đồng tuyển chọn tại Abia State University yêu cầu ứng viên có tối thiểu 5 năm kinh nghiệm giáo sư và nhiều công trình nghiên cứu.
- Đại học Jos đặt tiêu chuẩn ứng viên tối thiểu 15 năm giảng dạy, trong đó 10 năm phải là giáo sư xuất sắc.
- Quy định quốc gia Nigeria giới hạn nhiệm kỳ Phó Hiệu trưởng ở mức 5 năm và không được tái bổ nhiệm.
Cuộc đua tìm người kế vị Phó Hiệu trưởng tại các trường đại học lớn
Nhiều trường đại học danh tiếng ở Nigeria như Đại học Ibadan (UI), Đại học Lagos State (LASU), Đại học Jos (UNIJOS) và Đại học Abia State University (ABSU) đang bước vào giai đoạn ráo riết tìm kiếm ứng viên đủ năng lực đảm nhận chức vụ Phó Hiệu trưởng (Vice-Chancellor).
Việc công khai tuyển chọn diễn ra song song với việc thành lập các Hội đồng và Ban tuyển chọn chung nhằm giám sát quá trình xét duyệt chính thức. Tuy nhiên, tại một số trường đã xuất hiện tranh luận và áp lực chính trị liên quan đến tiêu chuẩn ứng viên, với các nhóm lợi ích mong muốn định hướng kết quả theo quan điểm riêng.
Tiêu chí ứng tuyển và tranh luận tại Đại học Lagos State
Tháng 6 vừa qua, LASU đã chính thức mở đơn cho vị trí Phó Hiệu trưởng thứ 10 khi chức vụ của Giáo sư Ibiyemi Olatunji-Bello chuẩn bị kết thúc. Yêu cầu đối với ứng viên nêu rõ phải có bằng tiến sĩ, am hiểu sâu sắc về hệ thống giáo dục đại học hiện đại và là giáo sư chính thức với nhiều năm kinh nghiệm. Bên cạnh đó, hồ sơ cần chứng minh khả năng hướng dẫn nghiên cứu sinh và đạt được nguồn tài trợ nghiên cứu đáng kể.
Tuy nhiên, một số nhà khoa học chỉ trích tiêu chí "nhiều năm kinh nghiệm" không đủ rõ ràng và cho rằng nên quy định cụ thể là tối thiểu 10 năm làm giáo sư mới được nộp hồ sơ. Đại diện văn phòng đăng ký LASU, ông Emmanuel Fanu, khẳng định không có luật nào bắt buộc ứng viên phải có 10 năm kinh nghiệm mà chỉ là quy định ngầm lệ. Ông cũng nhấn mạnh việc quảng cáo tuyển chọn đã được Hội đồng chung và Ban Giảng viên phê duyệt, đồng thời quyền bổ nhiệm Phó Hiệu trưởng thuộc về Thống đốc bang theo luật định.
Những tranh luận về tiêu chí ứng viên được dự báo sẽ tiếp tục khi các phe nhóm vẫn vận động để ủng hộ ứng viên của mình hoặc ngăn cản đối thủ.
Quy trình tuyển chọn tại Đại học Ibadan và tầm ảnh hưởng
Ở Đại học Ibadan, quá trình tuyển chọn Phó Hiệu trưởng thứ 14 bắt đầu từ tháng 4 với thông báo nội bộ và công khai về việc vị trí sẽ trống kể từ ngày 1/11/2026 khi Giáo sư Kayode Adebowale kết thúc nhiệm kỳ năm năm không tái nhiệm. Dù đã đóng đơn đăng ký, nhóm tuyển chọn vẫn tích cực thuyết phục các ứng viên đủ điều kiện nộp hồ sơ.
Cuộc đua ở UI dự kiến sẽ sôi động trong thời gian tới, bởi lịch sử các lần bầu chọn Phó Hiệu trưởng tại đây luôn gắn liền với tranh luận gay gắt và những vấn đề phân biệt nhóm cư dân. Nhiệm kỳ của Giáo sư Adebowale từ tháng 10/2021 đã trải qua quá trình kéo dài với nhiều mâu thuẫn, trong bối cảnh Hội đồng Quản trị phải giải thể do áp lực từ các nhóm lợi ích.
Những bước tiến tại Đại học Abia State và Đại học Jos
Tại ABSU, Hội đồng Quản trị đã thành lập đội tuyển chọn gồm nhiều giáo sư và đại diện các thành phần trong trường nhằm tìm kiếm ứng viên tiêu biểu thay thế Giáo sư Ndukwe J. Okeudo, người sẽ kết thúc nhiệm kỳ hai năm vào ngày 31/10/2026. Tiêu chuẩn ứng viên đòi hỏi người đó phải là giáo sư với tối thiểu năm năm kinh nghiệm, có nhiều công trình nghiên cứu được công nhận và năng suất học thuật cao liên tục ở cấp độ giáo sư.
Đăng ký bản tin QMVN
Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.
Phó Chủ tịch Hội đồng Quản trị, Tiến sĩ Agwu Agwu, nhấn mạnh quy trình này phù hợp với quy định pháp luật của trường, đồng thời đánh giá cao đóng góp của Phó Hiệu trưởng đương nhiệm trong giai đoạn hiện tại.
Ở UNIJOS, công tác tuyển chọn người kế vị Giáo sư Tanko Ishaya đã khởi động khi hội đồng đặc biệt nhập cuộc bầu chọn nhóm tuyển chọn sau buổi họp giáo viên đặc biệt diễn ra vào ngày 9/6/2026. Thông báo tuyển dụng thực hiện từ tháng 6 yêu cầu ứng viên phải có ít nhất 15 năm kinh nghiệm nghiên cứu và giảng dạy liên tục, trong đó tối thiểu 10 năm là giáo sư xuất sắc với khả năng lãnh đạo học thuật và quản lý hiệu quả. Đơn đăng ký đóng vào ngày 13/7/2026.
Quy định và chuẩn mực quốc gia về nhiệm kỳ Phó Hiệu trưởng
Việc bổ nhiệm Phó Hiệu trưởng các trường đại học liên bang tại Nigeria cũng phải tuân thủ quy định của Ủy ban Đại học Quốc gia và Bộ Giáo dục Liên bang, theo đó mỗi nhiệm kỳ chỉ kéo dài năm năm và không được tái bổ nhiệm hay gia hạn. Điều này được áp dụng nhằm tạo điều kiện luân chuyển lãnh đạo minh bạch, tránh lợi ích cục bộ.
Hiện chưa có thông báo công khai nào về việc tuyển chọn Phó Hiệu trưởng tại Đại học Ignatius Ajuru (Rumuolumeni), dù Giáo sư Okechukwu Onuchuku, do cựu Thống đốc Rivers State bổ nhiệm từ tháng 11/2021, dự kiến sẽ hoàn tất nhiệm kỳ năm năm trong năm nay.
Kết luận
Ngoài chuyên môn và kinh nghiệm, cuộc đua tìm người lãnh đạo ở các đại học này vừa là bài toán pháp lý, vừa là diễn đàn chọn lọc nhân sự giữa các phe nhóm lợi ích và cộng đồng học thuật. Quá trình nhiều tranh cãi nhưng cũng minh bạch này sẽ quyết định tầm vóc và hướng đi trong giáo dục đại học Nigeria trong những năm tới.
Câu hỏi thường gặp
Tiêu chí tuyển chọn Phó Hiệu trưởng tại Đại học Lagos State là gì?
Ứng viên phải có bằng tiến sĩ, là giáo sư nhiều năm, có khả năng hướng dẫn nghiên cứu sinh và có các nguồn tài trợ nghiên cứu đáng kể.
Nhiệm kỳ Phó Hiệu trưởng các trường đại học liên bang ở Nigeria kéo dài bao lâu?
Nhiệm kỳ được xác định là 5 năm, không được tái bổ nhiệm hoặc gia hạn theo quy định của Ủy ban Đại học Quốc gia và Bộ Giáo dục Liên bang.
Cuộc tuyển chọn tại Đại học Ibadan có gì đặc biệt?
Quá trình thường đi kèm tranh luận gay gắt và có yếu tố chính trị, như những lần bầu chọn trước đây với nhiều áp lực từ các nhóm lợi ích.
Khi nào các Đại học Ibadan và Abia State University dự kiến có Phó Hiệu trưởng mới?
Phó Hiệu trưởng Đại học Ibadan sẽ hết nhiệm kỳ vào tháng 11/2026, còn tại Abia State University là tháng 10/2026.
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.