CBN mở tài khoản ngoại tệ cho cơ quan ma PFIPC trong vụ bê bối tại Nigeria

Ngày 20/7, Ngân hàng Trung ương Nigeria (CBN) công khai việc đã mở hai tài khoản ngân hàng ngoại tệ mang tên Cơ quan Xúc tiến Đầu tư Nước ngoài Tổng thống (PFIPC) - cơ quan bị nghi là tổ chức ma - theo chỉ đạo của Văn phòng Kế toán trưởng liên bang. Tài khoản một bằng đô-la Mỹ, tài khoản hai bằng bảng Anh được mở từ ngày 30/7/2025, đại diện CBN, giám đốc Phòng Dịch vụ Ngân hàng Hamisu Ibrahim xác nhận tại buổi điều trần công khai do Ủy ban Thượng viện tổ chức tại Đại lộ Quốc hội Nigeria.

Ông Ibrahim cho biết quy trình mở tài khoản gồm tiếp nhận chương trình ủy quyền từ Văn phòng Kế toán trưởng và tiến hành xác minh tính xác thực của lệnh nhằm đảm bảo yêu cầu được gửi đúng nơi. Tuy nhiên, CBN không nhận được bất kỳ yêu cầu nào để kích hoạt hai tài khoản trên, cũng không có giao dịch ra vào, nên tài khoản vẫn duy trì số dư 0 kể từ khi mở.

Điều đáng chú ý, lời khai của CBN trái ngược với phát biểu trước đó của Kế toán trưởng Shamseldeen Ogunjimi, người khẳng định không có tài khoản nào mở dưới tên PFIPC. Sự mâu thuẫn này khiến cuộc điều tra càng trở nên căng thẳng và phức tạp hơn.

Didi Walson-Jack, Chánh Văn phòng Bộ Dịch vụ công Liên bang, trình bày trước ủy ban rằng bộ không từng cấp văn phòng cho PFIPC. Theo bà, không gian trụ sở PFIPC tại Khu Liên hiệp Chính phủ Giai đoạn III thực tế thuộc quyền sử dụng của Văn phòng Tổng Thư ký Chính phủ Liên bang.

Bà Walson-Jack cho biết dù PFIPC có nộp hồ sơ xin phê duyệt ngân sách năm 2025 thông qua nhân sự Patricia Akhigbe, bộ chỉ phê duyệt sau khi xem xét cùng 87 đơn vị khác; song bộ cũng không triển khai nhân sự hay chấp thuận tuyển dụng cho PFIPC. Patricia Akhigbe hiện đang bị triệu tập để thẩm vấn liên quan vụ việc.

Trong bối cảnh Tổng thống Bola Tinubu chỉ thị Ủy ban Độc lập Chống hành vi Tham nhũng (ICPC) khẩn trương điều tra vụ án PFIPC trong 30 ngày, Chánh Văn phòng Tổng thống Femi Gbajabiamila đã trình diện tại trụ sở ICPC ở Abuja vào chiều 20/7. Ông đến khoảng 15h và rời đi sau nửa tiếng, cung cấp lời khai và trả lời các câu hỏi liên quan vụ việc.

Luật sư của ông Gbajabiamila, Jiti Ogunye, xác nhận đây là sự xuất hiện tự nguyện nhằm hỗ trợ cuộc điều tra theo chỉ đạo của Tổng thống. Một nguồn tin trong ICPC cũng xác nhận ông Gbajabiamila đến cung cấp thông tin liên quan vụ cơ quan ma.

Đồng thời, ông Gbajabiamila khởi kiện phỉ báng trị giá 15 tỷ Naira đối với ông Adeyemi, người cáo buộc ông đòi hối lộ lên đến 48% tiền ngân sách 27,3 tỷ Naira của PFIPC. Ông Gbajabiamila phủ nhận các cáo buộc này và yêu cầu đòi lại danh dự công khai trên nhiều phương tiện truyền thông.

Adeyemi, người đã bị bắt gần đây ở bang Osun vì không trình diện tòa, từng tuyên bố đã vận động thành công cho PFIPC được ghi ngân sách 1,3 tỷ Naira trong ngân sách năm 2026, dù ông khẳng định không đưa hối lộ mà chỉ hứa về cơ hội việc làm.

Việc bắt giữ Adeyemi đã tạo sóng trong dư luận chính trị ở Nigeria. Đại diện các đảng như Phong trào Obidient, Đảng Dân chủ Xã hội và Đảng Dân chủ Quốc gia bày tỏ lo ngại về quy trình điều tra và kêu gọi công khai minh bạch. Một số nhân vật đối lập yêu cầu Chánh Văn phòng Tổng thống Gbajabiamila nên tạm rút khỏi chức vụ để đảm bảo công bằng.

Phiên tòa tiếp theo của Adeyemi cùng hai nghi phạm khác dự kiến diễn ra tại tòa Liên bang Abuja vào ngày 27/7.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.