Những thế giới khác nhau trong trận chung kết World Cup 2026 giữa Tây Ban Nha và Argentina

Trận chung kết World Cup 2026 giữa Tây Ban Nha và Argentina, diễn ra vào tối 19/7, thu hút sự quan tâm của nửa thế giới và khiến nhiều người nhớ lại phát ngôn nổi tiếng của nhà văn Argentina Jorge Luis Borges. Ông là một trong những nhân vật văn học hiếm hoi thẳng thắn chỉ trích bóng đá. Borges gọi bóng đá là môn thể thao phổ biến nhờ sự ngu dốt của số đông. Ông từng chia sẻ một câu chuyện châm biếm khi nhà cầm quân Carlos Menotti đến thăm ông sau khi Argentina vô địch World Cup 1978: Borges mỉa mai Menotti rằng ông nổi tiếng đến mức cả người giúp việc của Borges còn yêu cầu được chữ ký của Menotti. Câu nói này trở thành một phần trong những giai thoại sắc sảo về Borges.

Dù vậy, thật kỳ lạ khi một cây bút tài năng tưởng tượng những thế giới viễn tưởng lại chỉ nhìn nhận bóng đá là một hoạt động bình dân không có giá trị văn hóa sâu sắc. Thực tế, một giải đấu bóng đá lớn như World Cup tạo ra vô số thế giới đồng thời, tương tác với nhau và mỗi khía cạnh đều có giá trị và sức ảnh hưởng riêng.

Nhiều khán giả tới sân hoặc theo dõi qua truyền hình bởi tình yêu với trò chơi bóng đá. Choáng ngợp trước vẻ đẹp của đội tuyển Tây Ban Nha chơi bóng như một bản giao hưởng hoàn hảo, với sự phối hợp nhịp nhàng, những đường chuyền chính xác như máy móc tạo nên một màn trình diễn nghệ thuật đích thực. Có nhận định rằng sự đồng đều này phá vỡ truyền thống dựa vào những ngôi sao đơn lẻ, tuy nhiên thực tế không phải lúc nào cũng như vậy.

Bên cạnh đó, người hâm mộ cũng bị mê hoặc bởi những pha đi bóng xuất sắc của các danh thủ như Mbappé hay Messi với những pha bứt tốc và xử lý bóng tinh tế khiến đối phương không kịp cản phá. Sự hoàn hảo trong kỹ thuật và khả năng kiểm soát trái bóng tuyệt vời thu hút những tiếng hò reo cổ vũ nhiệt thành từ khán đài.

Bóng đá còn tồn tại trên nhiều bình diện khác ngoài sân cỏ. Một trong những thế giới phức tạp và gây tranh cãi là vấn đề quốc gia và chính trị. Ví dụ, chiến thắng của Argentina trong World Cup 1978 được coi như sự ủng hộ gián tiếp cho chính quyền độc tài của Jorge Rafael Videla, điều này làm dấy lên nhiều tranh luận và có thể hiểu vì sao Borges không mấy thiện cảm với ông Menotti và bóng đá thời đó.

Ở một góc độ khác, FIFA như tổ chức điều hành World Cup là một thể chế đặc biệt với hệ thống pháp lý riêng biệt, không bị ràng buộc bởi luật pháp của bất kỳ quốc gia nào. Điều này khiến FIFA có quyền kiểm soát hành vi của các liên đoàn thành viên và các đội tuyển, mở rộng ảnh hưởng vượt ra ngoài phạm vi của luật chơi trên sân và trở thành một chủ đề hấp dẫn cho những ai nghiên cứu về tổ chức quốc tế.

Khán giả ở các sân bóng thể hiện một thế giới văn hóa đa dạng và phong phú. Họ tạo ra những bài hát ca truyền thống, những biểu tượng mạnh mẽ, và sự bùng nổ cảm xúc qua những cử chỉ và lời ca. Văn hóa bóng đá trở thành nguồn cảm hứng cho văn học lớn, từ ngôn ngữ đời sống thường nhật đến những phép ẩn dụ và cụm từ đặc trưng.

Việc Real Academia Española (RAE) phân tích các cách gọi khác nhau trong thế giới bóng đá nói tiếng Tây Ban Nha cho thấy sự phong phú và biến đổi trong ngôn ngữ của các cộng đồng nói tiếng Tây Ban Nha. Đây cũng là giai đoạn phù hợp để nhớ đến tác phẩm của Góngora, một nhà thơ kinh điển đã từng biến tấu ý nghĩa của các từ ngữ trong văn học.

Không khí tại các trận đấu bóng đá là sự pha trộn giữa lễ hội và đấu tranh thể hiện qua những lời ca, nỗi giận dữ, sự trả thù, tình yêu và những cảm xúc cực độ. Đối với nhiều khán giả, không gian sân vận động trở thành nơi để thoả sức thể hiện bản thân, vượt qua những giới hạn xã hội thông thường. Triết gia và nhà nhân học Mikhail Bakhtin từng nhấn mạnh vai trò quan trọng của những biểu hiện này đối với văn học và văn hóa đại chúng.

World Cup từng là biểu tượng của sự đa dạng ngôn ngữ với sự hiện diện của gần như mọi thứ tiếng của thế giới tại các sân vận động. Tuy nhiên, ở giải đấu năm 2026, chỉ còn tiếng Tây Ban Nha là ngôn ngữ chủ đạo trên sân cỏ. Điều này có thể khiến người đứng đầu quốc gia chủ nhà như Calibán và Goldfinger khó chịu, nhưng đồng thời cũng phản ánh sự lan rộng mạnh mẽ của tiếng Tây Ban Nha trong lĩnh vực bóng đá và văn hóa toàn cầu.

Bên cạnh đó, cũng có thể giả định rằng các cầu thủ trong trận chung kết đều có thể giao tiếp tiếng Anh tốt, hỗ trợ cho sự giao thoa văn hóa và hiểu biết lẫn nhau giữa các nền bóng đá khác nhau.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.