Các nhà khoa học phản đối cáo buộc của Trump về việc Canada gây ô nhiễm không khí Mỹ

Ông Trump cũng từng kêu gọi các biện pháp như "cào dọn" và "làm sạch" rừng để ngăn chặn những đám cháy lớn, đồng thời cáo buộc rằng Mỹ đang bị xâm nhập bởi "không khí ô nhiễm, bẩn thỉu và độc hại" từ phía Canada.

Trước những phát biểu của Tổng thống Mỹ, nhiều nhà khoa học và chuyên gia môi trường đã bày tỏ sự kinh ngạc và phản đối mạnh mẽ. Họ cho rằng việc đổ lỗi cho Canada về các đám cháy rừng là sai lệch và thiếu hiểu biết về thực trạng. Đại diện của phe Cộng hòa tại Quốc hội Mỹ như Thượng nghị sĩ Bernie Moreno (Ohio) thậm chí còn muốn áp đặt luật trừng phạt Canada vì "không quản lý rừng đúng cách".

Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng nguyên nhân chính dẫn đến các đám cháy rừng quy mô lớn hiện nay là do biến đổi khí hậu, gây ra những đợt nắng nóng kỷ lục và khô hạn kéo dài, chứ không phải do quản lý kém về rừng ở Canada. Hơn 8,1 triệu mẫu Anh (xấp xỉ 3,3 triệu héc-ta) vùng rừng rộng lớn chưa được canh tác tại Canada đã bị thiêu rụi, nhiều khu vực bị ảnh hưởng nằm ở nơi xa xôi khó tiếp cận.

Michael Mann, nhà khoa học khí hậu tại Đại học Pennsylvania, ví von những lời cáo buộc của ông Trump giống như "đâm vào xe phía trước vì lái nhanh và đòi họ phải bồi thường cho đèn pha hỏng". Ông gọi đây là việc đổ lỗi cho nạn nhân trong khi chính sách của Tổng thống Mỹ và đảng Cộng hòa thậm chí còn làm trầm trọng thêm tình trạng này bằng cách duy trì sản xuất nhiên liệu hóa thạch và cản trở chuyển đổi sang năng lượng sạch.

Marshall Burke, chuyên gia chính sách môi trường tại Đại học Stanford, cho biết "Nguyên nhân chính cho các vụ cháy rừng gia tăng không phải do quản lý rừng kém - thực tế hầu như các khu rừng ở Canada rất hoang sơ và chưa được quản lý - mà là do khí hậu đang nóng lên, khiến các đám cháy lớn và nguy hiểm trở nên phổ biến hơn." Ông cho rằng việc trừng phạt Canada không giải quyết được vấn đề.

Lori Daniels, nhà sinh thái học và chuyên gia cháy rừng tại Đại học British Columbia, chỉ trích cáo buộc của Tổng thống Mỹ là "thiếu căn cứ, thiếu hiểu biết và thiếu nhạy cảm đối với người dân chịu ảnh hưởng và những chiến sĩ cứu hỏa phải đối mặt với hiểm nguy". Bà cho biết việc phớt lờ thực tế và đổ lỗi cho người khác thể hiện sự yếu kém trong lãnh đạo và không đóng góp vào các giải pháp thực tế.

Theo bà Daniels, trong khi một số vùng rừng thưa có thể hưởng lợi từ việc làm thưa để giảm nhiên liệu cho cháy rừng, cách làm này không hiệu quả với rừng taiga rộng lớn của Canada. Loại rừng này chủ yếu gồm các cây vân sam và cây thông trong lớp đất phủ đầy rêu ẩm ướt, song trong điều kiện khô nóng hiện nay, lớp phủ này trở nên dễ cháy và duy trì lửa lâu dài.

Việc dọn dẹp lớp thực vật hữu cơ này theo cách gọi của ông Trump là "cào dọn" sẽ làm đám cháy bùng phát nhanh hơn và khó kiểm soát hơn. Hơn nữa, nhiều khu rừng bị cháy nằm ở vùng sâu, xa, thiếu hạ tầng đường xá và thách thức trong việc tiếp cận lực lượng cứu hỏa. Canada sở hữu hơn một phần tư diện tích rừng taiga thế giới, khoảng 1,2 tỷ mẫu Anh, khiến cho việc xử lý bằng phương pháp thủ công là điều không thể.

Khói từ cháy rừng có thể gây ra các vấn đề nghiêm trọng về hô hấp và tim mạch với người dân sống cách xa nhiều dặm, làm suy giảm chất lượng không khí lâu dài. Vấn đề này không chỉ xảy ra tại Canada mà còn lan sang Mỹ khi các đám cháy lớn tại phía Tây nước Mỹ cũng tạo ra khói lan sang Canada, thậm chí gây thiệt hại cả về người, như trường hợp phi công Nicholas Dale của Canada thiệt mạng khi hỗ trợ dập lửa tại bang Colorado.

Lori Daniels nhận định rằng thế giới đã bước qua một ngưỡng quan trọng trong vòng 10 năm qua với sự gia tăng các vụ cháy rừng lớn trên khắp các châu lục như Amazon, Australia, châu Âu, Mỹ và Canada. Bà nhấn mạnh khói từ các đám cháy này thường xuyên qua lại biên giới quốc gia, và nếu không giải quyết nguyên nhân gốc rễ là biến đổi khí hậu, tình trạng này sẽ còn tiếp diễn và lan rộng.

Bà Daniels cũng đề xuất các biện pháp quản lý rừng phù hợp hơn, chẳng hạn trồng các loài cây khác nhau và giảm nhiên liệu cháy, đồng thời khuyến cáo những người trong vùng chịu ảnh hưởng nên sử dụng điều hòa không khí, bộ lọc không khí khi ở trong nhà để bảo vệ sức khỏe. Bà cảnh báo Canada đang nóng lên nhanh gấp đôi so với trung bình toàn cầu, đây là dấu hiệu cảnh báo cho toàn thế giới về những thảm họa do biến đổi khí hậu gây ra.

"Chúng ta đang ở trong một khí hậu mới và sẽ phải thích nghi với thực tế này," bà kết luận.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.