Chính phủ mới của Andy Burnham giảm thuế và tăng trợ giúp xã hội tại Vương quốc Anh

Từ ngày 1/10 tới, Chính phủ Anh dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Andy Burnham sẽ chính thức xóa bỏ thuế giá trị gia tăng (VAT) 5% áp dụng với hóa đơn điện sinh hoạt của các hộ gia đình. Quyết định được công bố ngay khi ông Burnham mới nhậm chức được 20 giờ, là động thái nhằm giảm chi phí sinh hoạt trong bối cảnh giá điện tại Anh đang cao hơn 23% so với mức trung bình của Liên minh châu Âu (EU). Theo thống kê, chỉ có Đức là quốc gia có giá điện cao hơn Anh trong khu vực EU, nhưng GDP đầu người của Đức cũng cao hơn khoảng 5% so với Anh.

Biện pháp này tuy giúp giảm gánh nặng cho người tiêu dùng, nhưng thuế VAT trên điện vẫn được duy trì cho các tổ chức phi lợi nhuận và mức 21% áp dụng cho hầu hết doanh nghiệp, nhằm duy trì nguồn thu ngân sách.

Andy Burnham rõ ràng thể hiện thay đổi về quan điểm chính sách, đặt vấn đề phân phối và trợ giúp xã hội lên hàng đầu khi bắt đầu nhiệm kỳ, đồng thời thể hiện mong muốn tránh lặp lại sai lầm chính trị tương tự của người tiền nhiệm.

Mặc dù khởi động bằng các chính sách xã hội, Chính phủ Burnham phải đối mặt với áp lực lớn từ mức nợ quốc gia hiện ở gần 100% GDP, hệ quả của hơn một thập kỷ cầm quyền của các chính phủ bảo thủ. Sự bền vững của nợ gặp căng thẳng nghiêm trọng khi Anh không còn là thành viên EU và không sử dụng đồng euro, làm tăng các chi phí vay nợ.

Điều này được thể hiện qua việc lợi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 10 năm đã tăng 0,07 điểm phần trăm lên 5,02%, trong khi trái phiếu kỳ hạn 30 năm tăng 0,08 điểm lên 5,73%. Chỉ vài giờ sau khi nhậm chức, Thủ tướng Burnham cũng đã tuyên bố mong muốn có sự linh hoạt hơn trong quản lý chi tiêu công để hiện thực hóa các chương trình hỗ trợ xã hội cho các nhóm yếu thế.

Việc loại bỏ VAT đối với hóa đơn điện dự kiến sẽ khiến ngân sách nhà nước mất khoảng 850 triệu bảng (tương đương 1 tỷ euro) mỗi năm ngay trong năm tài khóa hiện tại. Để bù đắp khoản thu này, Chính phủ đã quyết định tạm dừng dự án xây dựng căn cước công dân điện tử – một chương trình dự tính tốn 2,1 tỷ euro trong ba năm.

Tuy nhiên, với thời gian thực hiện dự án căn cước điện tử dự kiến kéo dài ba đến bốn năm, trong khi giảm thu thuế điện sẽ gây mất thu lớn hơn, câu chuyện cân đối ngân sách vẫn là bài toán nan giải cho Burnham trong những năm tới.

Bên cạnh đó, Thủ tướng Burnham cũng công bố một kế hoạch quy mô nhằm cung cấp nhà ở lâu dài và nhà xã hội cho người vô gia cư tại Anh, đảm bảo không ai phải ngủ ngoài trời. Chương trình này tiếp nối mô hình đã từng được ông xây dựng tại Manchester khi còn giữ chức Thị trưởng trong suốt một thập kỷ. Tổng ngân sách dành cho chương trình này là khoảng 340 triệu bảng (400 triệu euro), được cân đối bằng việc điều chỉnh ngân sách nội bộ trong Bộ Nhà ở, không tăng thêm nợ công hay cắt giảm chi tiêu khác.

Burnham muốn xây dựng chính phủ của mình với trọng tâm là vấn đề chi phí sinh hoạt, đồng thời truyền tải sự cam kết giữ gìn kỷ luật tài khóa nhằm thuyết phục các nhà đầu tư và thị trường trái phiếu. Ông nhấn mạnh cần phải thể hiện sự minh bạch và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tài chính đã được thiết lập dưới thời chính phủ tiền nhiệm.

Phần lớn các chính sách xã hội sẽ được công bố chi tiết vào tháng Mười, sau khi Bộ trưởng Tài chính John Healey hoàn thiện kế hoạch tài chính nhằm đảm bảo khả năng bền vững của việc trả nợ trong khi thúc đẩy những chương trình hỗ trợ xã hội.

Đây là bước đi quan trọng đánh dấu cách tiếp cận mới của chính phủ Burnham, cân bằng giữa thúc đẩy trợ giúp xã hội và giữ ổn định tài chính nhà nước trong bối cảnh kinh tế đầy thách thức hiện nay.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.