Tên lửa Iran thể hiện độ chính xác chết người trong bối cảnh leo thang chiến tranh với Mỹ

Vụ tấn công bằng tên lửa của Iran nhằm vào một căn cứ quân sự của Mỹ tại Jordan hôm thứ Sáu vừa qua đã khiến ba binh sĩ Mỹ thiệt mạng, trở thành sự kiện đầu tiên kể từ ngày 1/3 khiến quân nhân Mỹ tử vong do các cuộc tấn công của Iran kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến tranh. Đây là minh chứng rõ ràng về khả năng gây tổn thất lớn của Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), bất chấp sự gia tăng chiến dịch không kích của Mỹ nhằm vào Iran trong nhiều tháng qua.

Giám đốc phân tích quân sự tại Viện nghiên cứu Defense Priorities, bà Jennifer Kavanagh, nhận định với Al Jazeera rằng mặc dù Iran đã chịu tổn thất nặng, nhưng quân đội nước này đã phục hồi nhanh hơn dự kiến và đang ngày một tinh chỉnh khả năng tấn công trở nên chính xác hơn, có thể nhờ vào sự hỗ trợ tình báo từ Nga và Trung Quốc. "Quân đội Iran chắc chắn không phải bất lực chiến đấu như những gì Lầu Năm Góc nhận định", bà Kavanagh nói.

Theo Andreas Krieg, giảng viên cao cấp tại Trường Nghiên cứu An ninh, Đại học King’s College London, vị trí bố trí các căn cứ quân sự Mỹ trải dài trên Trung Đông và vùng Vịnh là một trong những lý do giúp Iran tiếp tục tấn công hiệu quả. Khoảng 50.000 quân nhân Mỹ hiện hoạt động trên các căn cứ cố định lộ thiên, nằm trong tầm bắn của kho vũ khí ngày càng tinh vi của Iran, bao gồm tên lửa và máy bay không người lái (drone).

Phần lớn các cơ sở này chỉ được thiết kế để chống lại các loại rocket, pháo cối và thiết bị nổ tự chế, trong khi các tên lửa đạn đạo chính xác mang đầu đạn lớn có thể gây ra thiệt hại nghiêm trọng. Các vụ tấn công có thể khiến binh sĩ chịu chấn thương não do áp lực sóng nổ hoặc bị thương từ mảnh vỡ rơi xuống, dù tên lửa bị đánh chặn.

Tính đến nay, số quân nhân Mỹ thiệt mạng trực tiếp do các cuộc tấn công của Iran là 18 người, trong đó có bảy người thiệt mạng trong các đòn tấn công ngày 1/3 tại Kuwait và Saudi Arabia. Ba người vừa qua thiệt mạng tại Jordan. Những cái chết còn lại do các sự cố khác như tai nạn tiếp nhiên liệu và các vụ nổ ngoài chiến trường.

Kể từ khi chiến tranh bùng phát, khoảng 500 binh sĩ Mỹ đã bị thương và hơn 220 công trình cùng thiết bị quân sự quan trọng bị hư hại hoặc phá hủy. Các cuộc không kích liên tục của Mỹ vẫn chưa triệt tiêu được năng lực quân sự của Iran nhưng khiến nhiều cơ sở và hạ tầng của Iran bị tàn phá.

Andreas Krieg phân tích rằng Iran đang lợi dụng lợi thế kho tên lửa và drone ngày càng tinh vi để đánh bại hệ thống phòng không Mỹ hiện có, gồm hệ thống Patriot và THAAD. Iran sở hữu các tên lửa đạn đạo và hành trình, cùng drone vũ trang có thể tiếp cận mục tiêu theo nhiều quỹ đạo và vận tốc khác nhau. Chiến thuật đa dạng kết hợp với dùng mồi nhử và phân tán vị trí tấn công khiến hệ thống phòng thủ Mỹ khó phát hiện và tiêu diệt hoàn toàn.

"Dù phần lớn vũ khí bị đánh chặn, chỉ cần một vài quả tên lửa lọt qua cũng đủ gây ra thiệt hại đáng kể," Krieg nhấn mạnh.

Mona Yacoubian, Giám đốc chương trình Trung Đông tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nhận thấy Iran dường như thể hiện sự quyết tâm lớn hơn trong các cuộc tấn công nhằm vào mục tiêu quân sự Mỹ trong đợt leo thang hiện nay so với giai đoạn đầu cuộc chiến. Bà cho rằng mức độ chính xác cao hơn, sự suy yếu trong hệ thống phòng thủ và radar Mỹ, hoặc cũng có thể là một số vụ trúng đích 'may mắn' cùng lúc làm gia tăng thương vong cho Mỹ.

Tính đến hôm thứ Tư tuần này, Mỹ và Iran đã liên tiếp giao tranh qua lại trong 11 ngày. Iran khẳng định đã tập trung tấn công các căn cứ quân sự của Mỹ tại Jordan bao gồm các phi cơ F-15, cơ sở chuẩn bị drone và kho lưu trữ trực thăng. Quân đội Bahrain cũng tuyên bố đã đánh chặn nhiều vụ tấn công từ Iran.

Trong khi đó, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo các cuộc không kích gần đây nhằm vào các cơ sở hoạt động quân sự Iran, bao gồm trung tâm điều hành, năng lực hải quân, nhà chứa máy bay và kho drone, cùng cơ sở hậu cần quân sự dọc tuyến eo biển Hormuz.

Tại phiên điều trần trước Thượng viện Mỹ ngày 22/8, các thượng nghị sĩ chất vấn Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth về phát ngôn cho rằng quân đội Iran đã "bị phá hủy" và "mất khả năng chiến đấu" từ tuần thứ hai của xung đột. Ông Hegseth vẫn bảo vệ quan điểm rằng Mỹ đã đạt được "thắng lợi quân sự lịch sử", khiến hải quân, không quân và ngành công nghiệp quốc phòng Iran bị suy yếu nghiêm trọng. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận Iran vẫn duy trì khả năng bắn tên lửa và drone với quy mô không ngừng.

Jason Campbell, nhà nghiên cứu kỳ cựu tại Viện Trung Đông và cựu quan chức Lầu Năm Góc, cho biết Iran đang sử dụng một số vũ khí tiên tiến chưa từng triển khai trước đây, bao gồm tên lửa đạn đạo tầm xa với độ chính xác cao và khả năng né tránh hệ thống phòng thủ của Mỹ. Ông cũng nhấn mạnh rằng các đánh giá trước đây của Mỹ về độ suy yếu năng lực Iran nhiều lúc bị phóng đại hoặc tập trung vào những khía cạnh không quyết định đối với khả năng chiến lược của Tehran.

Patrick Bury, giáo sư trợ lý tại Đại học Bath và cựu nhà phân tích NATO, nhận định mặc dù Mỹ có ưu thế quân sự áp đảo, Iran vẫn đủ sức tiếp tục gây tổn hại nghiêm trọng cho binh sĩ và cơ sở của Mỹ do đặc tính chi phí bất đối xứng trong chiến tranh. Trang bị quân sự của Iran như drone và tên lửa có chi phí sản xuất và sử dụng thấp hơn rất nhiều so với hệ thống phòng thủ hiện đại của Mỹ.

Kết luận từ các chuyên gia như Andreas Krieg là Iran không cần thắng quân sự toàn diện mà chỉ cần xuyên thủng hệ thống phòng thủ của Mỹ đủ thường xuyên để gây ra thiệt hại về người, cũng như ảnh hưởng đến hoạt động và chính trị của Mỹ trong khu vực.

Cuộc xung đột Mỹ - Iran còn lâu mới dừng lại, với những tổn thất nặng nề và diễn biến ngày càng phức tạp, đặt ra nhiều thách thức nghiêm trọng cho an ninh khu vực Trung Đông và chiến lược quốc phòng của Mỹ.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.