Phán quyết cuối cùng cho thỏa thuận 1,5 tỷ USD giải quyết tranh chấp bản quyền của Anthropic

Ngày 20/7/2026, thẩm phán Araceli Martinez-Olguin của Tòa án Quận Bắc California đã chính thức phê duyệt thỏa thuận 1,5 tỷ USD của phòng thí nghiệm AI Anthropic trong vụ kiện tập thể về vi phạm bản quyền, mở đường cho việc thanh toán cho các tác giả và nhà xuất bản liên quan. Trước đó, năm ngoái thẩm phán William Alsup đã đưa ra phê duyệt sơ bộ thỏa thuận, sau khi xác định Anthropic đã tải xuống và lưu trữ hàng triệu cuốn sách có bản quyền một cách trái phép.

Thỏa thuận này dự kiến chi trả 3.000 USD cho mỗi tác phẩm trong số khoảng 500.000 tác phẩm, tổng cộng lên tới 1,5 tỷ USD, và khoản tiền này sẽ được chia cho các tác giả và nhà xuất bản giữ bản quyền các tác phẩm đó. Đây được xem là thỏa thuận lớn nhất trong lịch sử pháp luật bản quyền của Mỹ cho đến nay.

Dù có sự phê duyệt của tòa, nhiều tác giả và nhà sáng tạo vẫn không hoàn toàn hài lòng với kết quả vụ kiện. Lý do chính là thẩm phán Alsup đã có phán quyết rằng việc sử dụng tác phẩm có bản quyền để đào tạo mô hình AI được xem là sử dụng hợp pháp (fair use), đánh dấu một bước ngoặt quan trọng cho ngành công nghiệp AI.

Tuy nhiên, phán quyết này không bao gồm việc Anthropic thu thập các tác phẩm sách như thế nào. Anthropic đã xây dựng thư viện đào tạo từ hai nguồn: sách mua bản quyền và quét — điều này được chấp nhận; và sách tải xuống từ các trang web vi phạm bản quyền như Library Genesis và Pirate Library Mirror — đây là hành vi bị tòa đánh giá là vi phạm pháp luật. Do đó, phần tranh cãi về việc tải sách bất hợp pháp được xác định là có thể đưa ra xét xử nếu không thỏa thuận dàn xếp.

Việc Anthropic dàn xếp và thỏa thuận số tiền lớn đã chấm dứt vụ kiện này, nhưng không giải quyết được câu hỏi pháp lý mang tính toàn ngành về việc AI có được phép đào tạo trên tác phẩm có bản quyền hay không. Phán quyết của Alsup chỉ có giá trị trong phạm vi tòa án quận và không trở thành tiền lệ pháp lý có hiệu lực phạm vi rộng do vụ kiện đã không được đưa lên tòa phúc thẩm.

Hiện nay, nhiều vụ kiện bản quyền liên quan đến các tập đoàn công nghệ lớn vẫn đang diễn ra tại Mỹ, trong đó có các đơn kiện chống lại Google, Meta, Midjourney và OpenAI. Gần đây nhất là vụ kiện tập thể do nhiều nhà xuất bản và tác giả như Hachette, Cengage, Elsevier, tác giả Scott Turow và S.C.R.I.B.E. khởi xướng, cáo buộc Google sử dụng trái phép tác phẩm có bản quyền để đào tạo nền tảng AI Gemini.

Sự kiện này cho thấy ngành công nghiệp AI đang đối mặt với nhiều thách thức pháp lý liên quan tới quyền sở hữu trí tuệ và sử dụng dữ liệu đào tạo, hứa hẹn tiếp tục là chủ đề nóng trong lĩnh vực công nghệ và luật pháp trong thời gian tới.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.