Thách thức cho Thung lũng Silicon khi Trung Quốc thu hẹp khoảng cách trong cuộc đua AI

Cuộc đua phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) giữa Mỹ và Trung Quốc đang trở nên ngày càng gay gắt khi các công ty Trung Quốc không ngừng mở rộng ảnh hưởng. Google, vốn được xem là một trong những đơn vị dẫn đầu lĩnh vực AI, đang gặp khó khăn với việc trì hoãn ra mắt phiên bản mới Gemini 3.5, dự kiến có khả năng cải thiện khả năng lập trình để cạnh tranh với bot Anthropic Claude được đánh giá là công cụ mã tốt nhất hiện nay.

Thông tin trì hoãn này được Bloomberg đăng tải đã làm cho cổ phiếu Google giảm giá, đồng thời làm dấy lên nghi ngờ về khả năng duy trì vị trí dẫn đầu của công ty trong cuộc đua AI. Trong khi đó, công ty khởi nghiệp Trung Quốc Moonshot đã bất ngờ giới thiệu mô hình Kimi K3 miễn phí với khả năng lập trình ấn tượng, nhất là trong lĩnh vực "front-end coding". Sự kiện này đã thu hút sự chú ý không chỉ của Thung lũng Silicon mà còn của giới chức tại Washington DC.

Điểm đặc biệt của Kimi K3 là tính mở rộng và việc được phát hành dưới dạng mã nguồn mở với trọng số mô hình công khai, cho phép người dùng tải về và chạy trên máy tính cá nhân. Đây là một chiến lược phổ biến của các công ty Trung Quốc nhằm cạnh tranh về mặt chi phí so với các đối thủ Mỹ, trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa hai nước.

Việc các công ty Trung Quốc áp dụng chiến lược mô hình AI mở và miễn phí được hỗ trợ bởi chính phủ Bắc Kinh với các khoản trợ cấp cho nguồn lực tính toán và điện năng, cho phép họ giảm giá thành sản phẩm để cạnh tranh với các công ty Mỹ vốn phải thu lợi nhuận. Điều này tạo nên áp lực lớn đối với thị trường AI Mỹ, khi khách hàng, đặc biệt là các doanh nghiệp cần nhiều mã lập trình, có thể chuyển sang những lựa chọn rẻ hơn hoặc miễn phí thay vì đầu tư vào các nền tảng nổi tiếng thuộc Thung lũng Silicon.

Báo South China Morning Post thuộc tập đoàn Alibaba cho biết nhiều doanh nghiệp toàn cầu đã chuyển hướng sang các mô hình AI chi phí thấp của Trung Quốc trong bối cảnh chi phí AI tại Mỹ tăng cao. Theo Axios, chính quyền Mỹ đang xem xét áp dụng các biện pháp cấm hoặc giới hạn quyền tiếp cận các mô hình AI Trung Quốc thông qua quy định thương mại hoặc sắc lệnh hành pháp nhằm bảo vệ vị thế quốc gia trong công nghệ này.

Sự không đồng thuận rõ ràng giữa các công ty AI lớn của Mỹ và các nhà chức trách khiến cho phản ứng của chính phủ Mỹ càng thêm hỗn loạn. Trong khi một số giới chức bảo thủ muốn siết chặt các quy định, thì Tổng thống Trump từng tuyên bố ủng hộ việc không hạn chế đầu tư và phát triển AI. Tình hình biến động còn thể hiện qua việc Chris Fall, giám đốc Trung tâm Chuẩn mực và Đổi mới AI dưới thời Trump, vừa từ chức chỉ sau ba tháng nhậm chức.

Trong bối cảnh ngành AI phát triển nhanh chóng và thay đổi cấu trúc lao động, nhiều nhân viên công nghệ tại Thung lũng Silicon bắt đầu có hành động tập thể nhằm bảo vệ công việc của họ trước sự thay thế của trí tuệ nhân tạo. Tuần qua, nhân viên Meta đã đệ đơn kiện cáo buộc công ty sử dụng thuật toán để tự động hóa quá trình sa thải, trong khi hàng nghìn nhân viên Google ký đơn đề nghị giám đốc điều hành công ty có biện pháp bảo vệ người lao động trong bối cảnh giảm chi phí sang đầu tư vào hạ tầng AI.

Parul Koul, kỹ sư phần mềm Google và chủ tịch Công đoàn nhân viên Alphabet, nhấn mạnh rằng các đợt sa thải không phải là quyết định khó khăn mà là đặt lợi nhuận lên trên người lao động, bất chấp sự thành công vượt bậc của công ty. Tình cảnh này đang đem lại sức mạnh cho phong trào công đoàn trong giới kỹ sư phần mềm và các đơn vị công nghệ.

Phía Meta đã phản hồi vụ kiện bằng tuyên bố mạnh mẽ phủ nhận các cáo buộc liên quan đến việc sử dụng AI trong quyết định quản lý nhân sự. Google hiện chưa đưa ra bình luận chính thức với đơn kiến nghị từ nhân viên.

Cuộc cạnh tranh AI giữa Mỹ và Trung Quốc không chỉ là cuộc chạy đua công nghệ mà còn ảnh hưởng lớn đến ngành kinh tế và thị trường tài chính toàn cầu. Mô hình AI giá rẻ đến từ Trung Quốc có thể làm suy yếu doanh thu của các công ty Mỹ cũng như làm biến động chỉ số chứng khoán quốc gia. Chính vì vậy, cuộc đua này đang thu hút sự quan tâm liên tục của các nhà hoạch định chính sách, nhà đầu tư, và giới công nghệ.

Bên cạnh sự lo ngại, một số nhà đầu tư như Bill Gurley lại coi đây là biểu hiện của cạnh tranh lành mạnh, khẳng định các mô hình AI Trung Quốc không phải mối đe dọa an ninh mà là dấu hiệu của sự cạnh tranh trong ngành.

Trong khi Bắc Kinh đang cho thấy sự nhất quán trong chiến lược phát triển AI, phản ứng từ Washington và Thung lũng Silicon vẫn còn nhiều mâu thuẫn, khiến cục diện cuộc đua AI trở nên phức tạp và khó lường trong tương lai gần.

Việc các trung tâm dữ liệu AI mới ở Mỹ đối mặt với những phản ứng chính trị cũng càng làm tăng thêm bất ổn trong ngành công nghệ cao. Ví dụ, bang New York trở thành nơi đầu tiên áp đặt lệnh tạm ngừng một năm đối với việc xây dựng trung tâm dữ liệu AI mới nhằm đánh giá các tác động và thiết lập điều chỉnh phù hợp.

Tình hình trên cho thấy, ngoài áp lực công nghệ, yếu tố chính trị và xã hội cũng ngày càng đóng vai trò quan trọng trong cuộc đua AI toàn cầu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.