Những điểm chính
- Biên bản ghi nhớ Mỹ - Iran ký ngày 17/6 kéo dài lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày nhưng chưa thiết lập được đàm phán chính thức.
- Iran tấn công các căn cứ quân sự Mỹ tại Bahrain và Kuwait, đồng thời phá hủy radar Oman và tấn công căn cứ không quân Hoàng tử Hassan ở Jordan.
- Jordan và Kuwait thông báo đánh chặn thành công các tên lửa và mục tiêu tấn công từ Iran.
- Eo biển Hormuz chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu khí toàn cầu và là điểm nóng trong căng thẳng hiện nay giữa Mỹ và Iran.
- Tổng thống Donald Trump tuyên bố thỏa thuận tạm thời đã chấm dứt, nhưng các bên trung gian vẫn tiếp tục cố gắng thúc đẩy đàm phán.
Diễn biến mới nhất trong chuỗi căng thẳng Mỹ - Iran
Tình hình tại vùng Vịnh tiếp tục gia tăng căng thẳng khi Iran phát động các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở quân sự của Mỹ ở Bahrain và Kuwait, cùng nhiều mục tiêu quan trọng khác trong khu vực. Vụ việc xảy ra ngay sau một loạt các cuộc không kích do Mỹ tiến hành nhằm vào các cơ sở của Iran tại nhiều địa điểm khác nhau. Đây là sự leo thang đáng chú ý trong chuỗi các đòn trả đũa qua lại căng thẳng giữa hai bên với trọng tâm là quyền kiểm soát eo biển Hormuz, tuyến giao thương trọng yếu toàn cầu.
Theo thông báo từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), bên cạnh việc tấn công các cơ sở quân sự Mỹ tại Bahrain và Kuwait, họ còn phá hủy hệ thống radar ở Oman và đánh trúng các kho nhiên liệu cùng kho đạn dược tại căn cứ không quân Hoàng tử Hassan ở Jordan. Tuy nhiên, phía Jordan công bố đã chặn và bắn hạ bốn quả tên lửa được phóng từ lãnh thổ Iran, trong khi quân đội Kuwait cũng thông tin về việc đang đánh chặn các mục tiêu trên không nghi là tấn công trong không phận nước này.
Bối cảnh thoả thuận trung gian và diễn biến phức tạp tại eo biển Hormuz
Trước đó, vào ngày 17/6, Mỹ và Iran đã ký một biên bản ghi nhớ kéo dài lệnh ngừng bắn trong cuộc xung đột hiện nay thêm 60 ngày nhằm tạo điều kiện phục hồi hoạt động thương mại qua eo biển Hormuz và mở đường cho các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Tehran cùng việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt. Tuy nhiên, ngoài một số cuộc gặp gián tiếp mang tính kỹ thuật, các cuộc đàm phán lớn vẫn chưa được tiến hành, trong lúc các cuộc giao tranh giữa Israel và Hezbollah tại Lebanon, vốn nằm trong phạm vi thỏa thuận, vẫn tiếp tục diễn ra.
Thỏa thuận này bắt đầu lung lay khi Iran tấn công ba tàu thương mại đi qua tuyến đường phía nam eo biển gần bờ biển Oman mà Tehran cho là không được phép. Mỹ liền có phản ứng bằng các cuộc không kích vào các mục tiêu của Iran, kéo theo một tuần liên tiếp các phản ứng trả đũa qua lại.
Tại một diễn biến mới đây, cố vấn cấp cao của lãnh tụ tối cao Iran, ông Mohsen Rezaee, nhấn mạnh vị trí chiến lược của eo biển Hormuz lớn hơn nhiều so với các vũ khí hạt nhân, đồng thời khẳng định Iran sẽ bảo vệ tuyến hàng hải quan trọng này. Điều này cho thấy Tehran kiên quyết trong việc duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz, vốn là điểm nghẽn trong cuộc đàm phán với Washington và có ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung cấp năng lượng toàn cầu.
Ảnh hưởng và ý nghĩa của căng thẳng quân sự vùng Vịnh
Việc các cuộc tấn công qua lại diễn ra không chỉ đe dọa an ninh khu vực mà còn tác động mạnh đến dòng chảy thương mại quốc tế, bởi eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển quan trọng chiếm khoảng 20% sản lượng dầu khí thế giới. Mỹ tuyên bố quyền kiểm soát đường thủy này và phủ nhận Iran có chủ quyền, trong khi phía Iran khẳng định đây là vùng lãnh thổ của họ và yêu cầu Washington ngừng can thiệp trái phép.
Đăng ký bản tin QMVN
Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.
Trong bối cảnh này, Tổng thống Mỹ Donald Trump từng tuyên bố thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran đã kết thúc, tuy nhiên các bên trung gian như Pakistan, Qatar và Ai Cập vẫn tiếp tục nỗ lực thúc đẩy đàm phán nhằm đạt được một thỏa thuận dài hạn.
Sự kiện gần đây còn đánh dấu bước ngoặt nguy hiểm khi Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz cho đến khi có thông báo mới, mặc dù phía Mỹ vẫn phủ nhận điều này và khẳng định các lực lượng của mình sẽ giữ cho tuyến giao thương quan trọng này luôn được mở cửa bằng mọi giá.
Chuỗi các sự kiện quân sự liên tiếp tại eo biển Hormuz và các quốc gia lân cận phản ánh rõ nét sự phức tạp trong mối quan hệ Mỹ - Iran cũng như vai trò chiến lược của vùng Vịnh trong cuộc đấu quyền lực toàn cầu. Việc duy trì ổn định tại khu vực này là yếu tố sống còn không chỉ với các nước vùng Vịnh mà còn đối với nền kinh tế thế giới.
Câu hỏi thường gặp
Tại sao eo biển Hormuz quan trọng trong xung đột Mỹ - Iran?
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển chính cho khoảng 20% dầu khí toàn cầu, do đó kiểm soát khu vực này là mục tiêu chiến lược của Iran trong đàm phán với Mỹ.
Các cuộc tấn công mới nhất của Iran nhằm vào những mục tiêu nào?
Iran đã tấn công các cơ sở quân sự Mỹ tại Bahrain và Kuwait, phá huỷ radar ở Oman và đánh trúng kho nhiên liệu cùng kho đạn ở căn cứ không quân Hoàng tử Hassan tại Jordan.
Đàm phán giữa Mỹ và Iran đang diễn ra như thế nào?
Dù có biên bản ghi nhớ kéo dài lệnh ngừng bắn, các cuộc đàm phán chính thức vẫn chưa diễn ra; một số cuộc thảo luận kỹ thuật gián tiếp đã được tổ chức.
Phản ứng của Mỹ trước các cuộc tấn công của Iran ra sao?
Mỹ đã tiến hành các đòn không kích đánh vào hơn 140 mục tiêu của Iran; đồng thời tuyên bố sẽ giữ mở cửa eo biển Hormuz bằng lực lượng chiếm giữ.
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.
