Thượng viện bác đề nghị điều tra độc lập vụ Hội đồng Xúc tiến Đầu tư Nước ngoài Tổng thống
Vào ngày thứ Tư, Thượng viện Nigeria đã từ chối yêu cầu mở một cuộc điều tra độc lập về vụ bê bối xoay quanh Hội đồng Xúc tiến Đầu tư Nước ngoài Tổng thống (PFIPC) được cho là có trong dự toán ngân sách năm 2026. Lý do Thượng viện đưa ra là vụ việc đã được đưa ra tòa và đang được Ủy ban Chống Tham nhũng và các Tội phạm Liên quan độc lập (ICPC) theo dõi điều tra.
Vụ việc này đã thu hút sự quan tâm của dư luận trong hơn hai tuần qua, tập trung vào thông tin về một cơ quan liên bang được cho đã nhận được khoản phân bổ ngân sách 1,3 tỷ naira (₦1.3bn) trong Dự thảo Luật Ngân sách 2026. Tuy nhiên, chính phủ khẳng định không tồn tại cơ quan này.
Tranh luận và đề nghị điều tra từ phía Thượng nghị sĩ Kano Nam
Yêu cầu tái đề xuất việc điều tra được đưa trước Thượng viện bởi Thượng nghị sĩ đại diện khu vực Kano Nam, ông Suleiman Abdulrahman Kawu. Trước đó, ông Kawu cũng đã từng cố gắng xin Thượng viện xem xét vụ việc nhưng bất thành. Trong phiên họp mới nhất, ông tiếp tục đề nghị Thượng viện làm rõ nguyên nhân khoản chi ngân sách 1,3 tỷ naira này được đưa vào kế hoạch tài chính của năm 2026, nhưng đề nghị này tiếp tục bị từ chối.
Chủ tịch Thượng viện, ông Godswill Akpabio, đã khẳng định rằng Quốc hội không thể tiến hành điều tra một vụ việc đang trong quá trình xét xử tại tòa án có thẩm quyền. Đồng thời, ông cũng thông tin rằng, Tổng thống Bola Tinubu đã chỉ đạo ICPC thực hiện cuộc điều tra trong vòng 30 ngày. Vì vậy, một cuộc điều tra riêng của Thượng viện được cho là không cần thiết vào thời điểm này.
Ông Akpabio nhấn mạnh: “Theo tôi, vụ việc này đã được tiến triển rất rõ ràng, khi người bị cáo buộc đã bị khởi tố tại tòa án. Do đó, sẽ là không hợp lý nếu Thượng viện can thiệp thêm vào lúc này. Tổng thống đã ra lệnh điều tra và chúng ta không nên làm trước khi kết quả có được.”
Quan điểm khác biệt trong Quốc hội về trách nhiệm giám sát ngân sách
Trong tuần trước, ông Kawu đã tranh luận rằng Thượng viện có trách nhiệm hiến pháp trong việc giám sát và xem xét kỹ lưỡng cách khoản chi này lọt vào ngân sách quốc gia, bất kể có cuộc điều tra của hành pháp hay không. Ông nêu rõ: “Tôi hoan nghênh Tổng thống, nhưng ông ấy không thể làm thay công việc của chúng tôi. Chúng tôi, với tư cách là Quốc hội, phải tiến hành cuộc điều tra của riêng mình. Tôi quan tâm đến quá trình duyệt ngân sách. Ai đã bảo vệ cho cơ quan đó khi trình ở Quốc hội?”
Mặc dù vậy, đề nghị của ông Kawu vẫn bị bác bỏ. Sau quyết định của Thượng viện, vị Thượng nghị sĩ cho biết mối quan ngại của ông không phải về việc cơ quan nói trên có tồn tại hay không, mà tập trung vào việc bảo vệ sự chính trực trong quy trình phê duyệt ngân sách của Quốc hội, kiểm tra cách thức khoản 1,3 tỷ naira được chấp thuận.
Trong phiên họp thứ Tư, ông lại một lần nữa trình bày vấn đề này dưới dạng Vấn đề Khẩn cấp của Công chúng, song các Thượng nghị sĩ vẫn giữ nguyên quan điểm từ chối xem xét.
Nhân vật chính và diễn biến pháp lý liên quan
Trung tâm của vụ việc là ông Prince Adeniyi Adeyemi, người tự nhận là Giám đốc điều hành PFIPC. Ông Adeyemi đã bị cảnh sát bắt giữ và đang phải đối mặt với cáo buộc hình sự liên quan đến hành vi giả mạo danh tính cùng các tội danh khác.
Ông Adeyemi cũng đang vướng vào tranh chấp với Chánh văn phòng Tổng thống, ông Femi Gbajabiamila, khi cáo buộc người này đòi hối lộ 400 triệu naira và yêu cầu 48% khoản hỗ trợ khởi động trị giá 27,4 tỷ naira cho cơ quan này. Phía Tổng thống phủ nhận các cáo buộc đối với ông Gbajabiamila và khẳng định PFIPC không tồn tại.
Phân bổ ngân sách 1,3 tỷ naira gây tranh cãi
Dù phía chính phủ phủ nhận sự tồn tại của PFIPC, Dự luật Ngân sách năm 2026 vẫn ghi nhận khoản ngân sách 1,3 tỷ naira dành cho cơ quan này, gồm chi thường xuyên và chi đầu tư vốn. Đây là một điểm gây nhiều tranh cãi trong dư luận và trong Quốc hội.
Sau đó, Tổng thống Tinubu đã yêu cầu ICPC rà soát và điều tra kỹ lưỡng vụ việc xung quanh PFIPC cũng như khoản ngân sách gây tranh cãi trên, với thời hạn nộp báo cáo trong vòng 30 ngày.
Kết quả điều tra của ICPC được kỳ vọng sẽ làm sáng tỏ các dấu hiệu bất thường và bảo đảm tính minh bạch trong quản lý ngân sách quốc gia.
Những điều rút ra từ bài viết
- Thượng viện Nigeria từ chối điều tra độc lập vụ PFIPC do vụ việc đang trong quá trình tòa án và ICPC điều tra.
- Vụ việc xoay quanh khoản chi 1,3 tỷ naira cho một cơ quan được cho là không tồn tại trong dự toán ngân sách 2026.
- Thượng viện cho rằng ICPC do Tổng thống chỉ đạo điều tra nên chưa cần tiến hành điều tra song song.
- Thượng nghị sĩ Suleiman Abdulrahman Kawu nhấn mạnh Quốc hội có trách nhiệm giám sát quy trình duyệt ngân sách.
- Nhân vật chính Prince Adeniyi Adeyemi bị bắt và đối mặt với cáo buộc giả mạo, đồng thời có tranh chấp tố cáo hối lộ với Chánh văn phòng Tổng thống.
Đăng ký bản tin QMVN
Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.
