Bộ mặt phòng thủ hình khảm của Iran và điều Mỹ cần hiểu

Iran nhận rõ rằng trong một cuộc chiến tranh thông thường đối đầu với Mỹ hoặc Israel, họ không thể chiến thắng do sự chênh lệch về sức mạnh quân sự. Không quân và hải quân Iran đã lạc hậu và gần như bị phá hủy hoàn toàn, không đủ khả năng duy trì sức mạnh trên biển hoặc trên không phủ rộng ngoài biên giới. Để giải quyết bất lợi này, Iran phát triển chiến lược "phòng thủ hình khảm" nhằm làm trung hòa điểm mạnh của đối thủ và tạo ra thế khó để bị phá vỡ bằng một cuộc tấn công tập trung hay chiếm đóng đất liền.

Chiến lược này được phát triển từ năm 2005, do Trung tâm Chiến lược thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đứng đầu bởi Thiếu tướng Mohammad Ali Jafari và nhà chiến lược trưởng Hassan Abbasi chủ trì. Họ rút ra bài học từ cuộc chiến Iraq lần hai, khi cấu trúc chỉ huy tập trung của Saddam Hussein bị Mỹ phá vỡ dễ dàng. Iran cần một hệ thống phân quyền hoạt động độc lập khi trung tâm chỉ huy ở Tehran bị tấn công hoặc tiêu diệt.

Trước hết, Iran phát triển lực lượng tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình được phân tán và phòng thủ chắn chắn, giúp duy trì khả năng tấn công dù không có ưu thế trên không hay trên biển. Các loại máy bay không người lái (drone) đã nâng cao đáng kể sức mạnh này.

Thứ hai, Iran xây dựng mạng lưới đồng minh trong khu vực, gồm các lực lượng tại Lebanon, Iraq, Yemen và Syria, trong đó có tổ chức Hamas và Hezbollah. Mạng lưới này mở rộng tầm ảnh hưởng chiến lược, làm phức tạp bài toán đối phó của kẻ thù và mở rộng phạm vi địa lý xung đột.