Tòa Mỹ xác nhận thả học giả ủng hộ Palestine, tranh chấp pháp lý còn kéo dài

Tòa phúc thẩm khu vực Đệ tứ Circuit tại Virginia, Mỹ, đã ra phán quyết với tỷ lệ 2-1 bác bỏ yêu cầu của cơ quan di trú nhằm giam giữ lại học giả Badar Khan Suri, người ủng hộ phong trào Palestine và đối mặt nguy cơ bị trục xuất. Tòa cho rằng luật di trú liên bang không cấm thẩm phán cấp dưới cho phép Khan Suri được thả tự do. Quyết định này đánh dấu thắng lợi quan trọng trong cuộc chiến pháp lý của ông trước chính quyền dưới thời cựu Tổng thống Donald Trump.

Badar Khan Suri, một công dân Ấn Độ và học giả tại Đại học Georgetown, bị bắt giữ từ tháng 3 năm 2025 trong chiến dịch trấn áp các nhà hoạt động chống Israel trên các trường đại học Mỹ. Việc giam giữ ông bị tòa án xem xét là có dấu hiệu vi phạm quyền tự do ngôn luận và do quá trình tố tụng không đảm bảo quyền lợi theo Hiến pháp Mỹ. Tòa phúc thẩm cũng đã bác bỏ đề nghị chuyển vụ án từ Virginia sang Texas như phía chính quyền mong muốn.

Khả năng tiếp tục thụ án chờ xét xử không thể đảm bảo quyền lợi cho người bị giam giữ, đặc biệt khi họ đã bị giam giữ trái phép, tòa án lưu ý trong phán quyết. Trước đó, một thẩm phán tòa quận Virginia đã ra lệnh thả ông Khan Suri vào tháng 5 năm ngoái.

Liên minh Tự do Dân sự Mỹ (ACLU), đại diện pháp lý hỗ trợ Khan Suri, hoan nghênh quyết định của tòa phúc thẩm. Bà Eden Heilman, giám đốc pháp lý của ACLU tại Virginia, nhấn mạnh quyền được tự do ngôn luận không phân biệt công dân hay người nước ngoài, đồng thời cam kết tiếp tục bảo vệ quyền lợi của ông Khan Suri.

Bà Heilman cho biết thêm, Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) đã nhiều lần chuyển ông Khan Suri qua các trại giam ở ba bang khác nhau trong một chiến lược nhằm tìm tòa án có khả năng ủng hộ việc giam giữ không hợp pháp này.

Phán quyết của tòa Virginia được đưa ra trong bối cảnh hai tòa phúc thẩm liên bang khác đã đảo ngược các quyết định trước đó của tòa cấp dưới về việc phóng thích người hoạt động ủng hộ Palestine tại các trường đại học.

Hồi đầu tuần, Tòa phúc thẩm Khu vực Đệ nhị tại New York đã phán quyết một tòa cấp dưới không nên ra lệnh thả sinh viên Đại học Columbia, Mohsen Mahdawi, vì vụ việc phải được giải quyết theo hệ thống tòa án di trú do Bộ Tư pháp điều hành, độc lập với tòa án liên bang.

Trong một vụ riêng biệt, một tòa phúc thẩm khác cũng cho rằng thẩm phán tòa quận ra lệnh phóng thích nhà hoạt động Mahmoud Khalil không có thẩm quyền ra quyết định này. Nhà hoạt động này vẫn được phép tự do trong khi chờ kháng cáo lên Tối cao Pháp viện.

Vụ việc này đang được giám sát chặt chẽ khi có một tòa phúc thẩm đứng về phía các nhà hoạt động ủng hộ Palestine, trong khi hai tòa khác ủng hộ chính quyền Trump. Dự kiến Tối cao Pháp viện Mỹ sẽ can thiệp để đưa ra phán quyết cuối cùng.

Chính quyền Trump đã dựa vào một điều khoản ít sử dụng trong luật di trú, trao quyền cho Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ trục xuất những người bị coi là gây "hậu quả tiêu cực đối với chính sách ngoại giao" của Mỹ để tiến hành trục xuất các nhà hoạt động ủng hộ Palestine.

Phán quyết của Tối cao Pháp viện về các vụ việc của Badar Khan Suri, Mahmoud Khalil và Mohsen Mahdawi có thể trở thành tiền lệ mang ý nghĩa quan trọng đối với quyền dân sự của người không phải công dân tại Mỹ. Tòa án này hiện có đa số bảo thủ 6-3, trong đó có ba thẩm phán do Tổng thống Trump bổ nhiệm.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.