Thiếu niên Pháp sử dụng AI trong kế hoạch khủng bố
Vào tháng 9 năm 2025, cảnh sát Pháp đã bắt giữ một thiếu niên 17 tuổi bị cáo buộc lên kế hoạch thực hiện hai vụ tấn công khủng bố. Tại nhà của đối tượng, lực lượng chức năng phát hiện một lời thề trung thành với tổ chức "Nhà nước Hồi giáo" (IS) được soạn thảo thông qua một chatbot sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Sau khi bị bắt, thiếu niên này thừa nhận rằng AI có vai trò trong quá trình cực đoan hóa bản thân mình.
AI làm gia tăng tốc độ quá trình cực đoan hóa
Chuyên gia Jamuna Oehlmann, Giám đốc Liên minh Công tác Đấu tranh với Chủ nghĩa Cực đoan dựa trên tôn giáo tại Đức, nhận định rằng trường hợp này minh họa rõ nét sự tác động của AI như một yếu tố thúc đẩy tốc độ cực đoan hóa, đặc biệt trong lĩnh vực Hồi giáo.
Bà Oehlmann cho biết, vào những thời điểm như lúc nửa đêm, các thanh thiếu niên có những câu hỏi không thể chia sẻ với ai khác thì chatbot trở thành người bạn kiên nhẫn, không mỏi mệt và không phản đối, ngay cả khi những câu hỏi ấy dẫn đến các quan điểm cực đoan.
Ông Peter R. Neumann, giáo sư về nghiên cứu an ninh tại King’s College London, chỉ ra rằng công nghệ kỹ thuật số là mấu chốt trong gần như tất cả các xu hướng biến đổi của hiện tượng cực đoan hóa trong 25 năm qua. Ông nhấn mạnh sự xuất hiện của những kẻ tấn công đơn độc, gia tăng số đối tượng có vấn đề tâm lý, độ tuổi ngày càng trẻ và sự "rady hóa tăng tốc" - hiện tượng các quá trình cực đoan hóa diễn ra nhanh hơn rất nhiều so với trước đây.
Internet trở thành môi trường chính thúc đẩy cực đoan hóa
Ông Neumann cũng cho biết, mặc dù internet không phải là nơi sinh ra khái niệm cực đoan hóa nhưng mạng lưới này làm tăng tốc quá trình này đáng kể. Một điểm thay đổi lớn hiện nay là internet không chỉ được sử dụng bởi các phần tử cực đoan mà đã trở thành không gian chính thúc đẩy sự cực đoan cho nhiều người trẻ.
Theo dõi hiện tượng trên các nền tảng mạng xã hội
Elena Jung, chuyên gia từ Trung tâm nghiên cứu chống cực đoan hóa ứng dụng, cùng nhóm của mình theo dõi gần 350 kênh TikTok và 100 kênh YouTube thuộc phổ salafist Hồi giáo cực đoan. Bà cho biết các giáo sĩ nổi tiếng thường tận dụng chatbot như ChatGPT để trả lời có chọn lọc, ưu tiên các câu trả lời củng cố quan điểm của họ.
Đáng lưu ý, số lượng các kênh nước ngoài hoạt động trên thị trường Đức sử dụng công nghệ đồng bộ hóa bằng AI ngày càng nhiều, kèm theo đó là các kênh ẩn danh với nội dung hoàn toàn do AI tạo ra. Điều này khiến phạm vi tiếp cận và độ phủ sóng của các nội dung cực đoan được tăng lên đáng kể, từ đó ảnh hưởng lớn đến động lực phát triển của cộng đồng này.
Đăng ký bản tin QMVN
Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.
Nội dung thu hút người dùng và tác động xã hội
Sakina Abushi từ tổ chức ufuq.de cho biết sức hấp dẫn của các nội dung salafist hay islamist không chỉ đến từ công nghệ mà còn ở thông điệp mà chúng truyền tải. Các câu hỏi về cuộc sống thường nhật như việc có được phép nghe nhạc hay tổ chức sinh nhật, hay vấn đề đồng tính, đều được các phần tử cực đoan trả lời theo cách "chuẩn" về mặt đạo Hồi, từ đó đáp ứng nhu cầu tìm kiếm sự chỉ dẫn rõ ràng của người dùng.
Ngoài ra, các kênh chính trị khai thác cảm xúc tức giận và đau buồn từ các cuộc xung đột quốc tế, như những hình ảnh ở Gaza, và chuyển hóa những trải nghiệm này thành câu chuyện đối đầu giữa cộng đồng Hồi giáo và phi Hồi giáo. Nhờ đó, các nhóm cực đoan cung cấp câu trả lời đơn giản cho những vấn đề phức tạp, làm hài lòng nhu cầu cần có phương hướng của nhiều người xem.
Vai trò của AI trong phòng ngừa và nhận diện
Bên cạnh mặt tiêu cực, Jamuna Oehlmann cũng nhấn mạnh rằng AI có thể hỗ trợ tích cực trong công tác phòng ngừa. Việc sử dụng AI giúp dễ dàng hơn trong việc nhận diện những thanh niên có nguy cơ cao bị lôi kéo vào các tư tưởng cực đoan.
Tuy nhiên, theo bà, điều quan trọng hơn cả vẫn là mối quan hệ giữa con người với con người. Quá trình chống lại hiện tượng cực đoan hóa hiệu quả không phải dựa trên công nghệ mà là thông qua sự kết nối, lắng nghe và tương tác có phản biện giữa các cá nhân.
"Điều kéo một người ra khỏi vòng xoáy cực đoan không phải là những lập luận hợp lý nhất mà chính là cảm giác được ai đó lắng nghe và có thể nêu lên những quan điểm đối lập", bà Oehlmann chia sẻ.
Những điều rút ra từ bài viết
- AI gia tăng tốc độ cực đoan hóa với khả năng trả lời kiên nhẫn và không phán xét từ chatbot.
- Internet đã trở thành môi trường chính để các nhóm cực đoan thu hút và đào tạo nhân sự mới.
- Các nền tảng mạng xã hội như TikTok và YouTube có nhiều kênh sử dụng AI để truyền bá tư tưởng cực đoan.
- AI không chỉ hỗ trợ lan truyền tư tưởng mà còn có thể giúp nhận diện người có nguy cơ cực đoan hóa.
- Quan hệ con người và sự lắng nghe cá nhân vẫn là yếu tố quan trọng nhất trong phòng chống cực đoan hóa.
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.
