Jacques Cazotte tiên đoán chi tiết về cuộc Cách mạng Pháp trước 1789

Jacques Cazotte bắt đầu nổi danh khi mới 23 tuổi với các truyện cổ tích thần tiên pha trộn cùng các tác phẩm parody, trong đó có "Tausendundein Geschwätz" lấy cảm hứng từ "Nghìn lẻ một đêm". Sự nghiệp của ông ghi dấu ấn đậm nét khi năm 1772, cuốn tiểu thuyết "Le diable amoureux" (tạm dịch: "Con quỷ yêu") ra mắt và trở thành một hiện tượng trong văn học Pháp bởi sự kết hợp các yếu tố kỳ ảo và tâm lý.

Tác phẩm mô tả câu chuyện về một thanh niên Tây Ban Nha bị quỷ Satan trong hình dạng một người phụ nữ hấp dẫn cám dỗ tại Ý. Người thanh niên này chạy về Tây Ban Nha tìm sự bảo vệ từ mẹ mình nhằm thoát khỏi sức mạnh ma quái. Tác phẩm này cũng ảnh hưởng đến nhiều nhà văn khác, điển hình như E.T.A. Hoffmann với truyện "Elementargeister".

Vào một buổi tối năm 1788, tại phòng salon của Nữ công tước xứ Grammont, nhiều nhân vật danh tiếng của phong trào Khai sáng và giới quý tộc Pháp tụ họp, gồm có La Harpe - người theo tư tưởng Voltaire, nhà toán học Condorcet, và nhà văn Chamfort. Không khí lúc đó khá vui vẻ, mọi người tràn đầy hy vọng vào sự thay đổi trong tương lai với Cách mạng Pháp đang đến gần.

Tuy nhiên, Jacques Cazotte ngồi một góc phòng lại giữ thái độ trầm tư nghiêm túc. Khi mọi người trêu chọc và hỏi ông về ý kiến trước làn sóng cách mạng sắp tới, ông đã đưa ra những lời tiên đoán rõ ràng và cụ thể về số phận từng người trong phòng dưới thời Cách mạng. Theo đó, Condorcet sẽ tự tử trong ngục tối dưới lòng đất để tránh bị hành hình. Nhiều người khác sẽ bị đưa lên máy chém, trong đó có các quý bà cũng không thoát khỏi kết cục bi thảm trên xe chở tử tội đến máy chém.

Đáng chú ý, ông nói rằng chỉ có vua Pháp được phép có một linh mục giải tội bên cạnh. Còn La Harpe, người chuyên cười nhạo và chế giễu, cuối cùng sẽ trở thành một tín đồ đạo Thiên chúa chân thành. Người nghe trước tiên bật cười, nhưng sự vui vẻ nhanh chóng nhường chỗ cho cảm giác lạnh lẽo và nghiêm trọng khi mọi chuyện dự đoán ấy dần hiện thực.

Lời tiên tri của Cazotte đã trở thành chủ đề bàn luận kéo dài cho đến thế kỷ XX, được các nhân vật văn học và triết học như Jung-Stilling, Gérard de Nerval, Gustave Flaubert và Nietzsche nhắc đến và tìm hiểu. Alexander Lernet-Holenia còn chuyển hóa câu chuyện thành một tác phẩm kể lại về tính thần bí của sự kiện này.

Song, sự chính xác đến từng chi tiết của lời dự đoán làm nhiều người hoài nghi về tính chân thực của nó. Trong khi các nhà tiên tri điển hình thường có những điểm mơ hồ và đa nghĩa, lời tiên tri của Cazotte lại rõ ràng và không có chỗ cho sự nghi ngờ.

Nhiều nghiên cứu cho rằng câu chuyện này có thể là sự tưởng tượng hoặc thêu dệt do La Harpe - người sau này đã trở thành một nhà truyền giáo - viết lại nhằm chứng minh quyền năng của tôn giáo trong thời kỳ biến động. Chính vì phản đối Cách mạng và mang tư tưởng bảo hoàng, Cazotte bị bắt giữ với cáo buộc âm mưu phản cách mạng và bị xử tử hình bằng máy chém vào ngày 25 tháng 9 năm 1792.

Dù cuộc đời văn học của ông kết thúc một cách bi thảm, những câu chuyện gắn liền với tên tuổi Jacques Cazotte hôm nay vẫn được xem như một trong những “cảnh hành động” hấp dẫn của văn học thế giới, thể hiện qua sức lan tỏa của huyền thoại và sự kiện lịch sử đan xen kỳ lạ này.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.