Khalil al-Hayya: Con đường và thách thức của lãnh đạo mới Hamas

Khalil al-Hayya đã có bài phát biểu đầu tiên kể từ khi được bổ nhiệm làm lãnh đạo mới của Hamas vào ngày thứ Tư. Ông nhấn mạnh sẽ tiếp nối con đường của những người tiền nhiệm đã hy sinh và khẳng định sẽ giữ "lá cờ tung bay trên mái Nhà thờ Al-Aqsa và toàn bộ lãnh thổ của một Palestine tự do và kiêu hãnh". Đồng thời, ông đặt ưu tiên hàng đầu là đạt được một lệnh ngừng bắn toàn diện tại Dải Gaza cùng với việc rút quân của Israel khỏi khu vực này. Trong bài phát biểu, ông cũng dành nhiều thời gian nói về những nỗi đau và khó khăn mà người dân đang phải chịu đựng trong vùng chiến sự và cam kết sẽ nỗ lực bảo vệ quyền lợi của họ.

Không thể phủ nhận rằng Hamas đóng vai trò quan trọng trong tình trạng khốn khó tại Dải Gaza. Tổ chức Hồi giáo này đã kiểm soát khu vực từ năm 2007 với sự quản lý chặt chẽ và cứng rắn. Đặc biệt, hành động tấn công đẫm máu vào Israel vào ngày 7 tháng 10 năm 2023 đã dẫn đến một cuộc chiến đáp trả khốc liệt từ phía Israel. Khalil al-Hayya chỉ tham gia vào quá trình lên kế hoạch tấn công, tuy nhiên ông không chứng kiến trực tiếp hậu quả của cuộc tấn công do đã chuyển tới Qatar - nơi đặt trụ sở lãnh đạo bên ngoài của Hamas.

Khalil al-Hayya sinh năm 1960 tại Gaza và từng theo học ngành thần học Hồi giáo tại Gaza, Jordan và Sudan. Ông là một trong những người sáng lập tổ chức Hamas từ cuối thập niên 1980. Đường đấu tranh trong thập niên qua của ông phải trả giá bằng nhiều tổn thất, trong đó gia đình ông - vợ, nhiều con cái cũng như anh chị em họ đã thiệt mạng trong các đòn tấn công của Israel kể từ năm 2007. Trong khi đó, Khalil al-Hayya đã sống sót qua nhiều vụ ám sát, đáng chú ý là cuộc tấn công nhằm vào cuộc họp tại Doha vào tháng 9 năm 2025 – sự kiện khiến Qatar phẫn nộ và góp phần thúc đẩy các nhà trung gian như Donald Trump đạt được thỏa thuận ngừng bắn chỉ vài tuần sau đó.

Khalil al-Hayya từng giữ vai trò trưởng nhóm đàm phán chủ chốt của Hamas và là một trong năm thành viên của Hội đồng tạm quyền sau khi lãnh đạo cấp cao Yahya Sinwar bị ám sát vào tháng 10 năm 2024. Kể từ tháng 1 năm nay, Hội đồng Shura của Hamas đã tiến hành một cuộc bầu cử kín nhằm chọn ra người kế nhiệm ông Sinwar. Cuộc bầu cử khá sít sao khi ông vượt qua cựu lãnh đạo Hamas Khaled Meshal. Thời gian lãnh đạo của Khalil al-Hayya dự kiến kéo dài đến cuộc bầu cử tiếp theo vào năm 2027.

Việc Khalil al-Hayya trở thành lãnh đạo đã củng cố sức mạnh của cánh quân sự tại Gaza trong nội bộ Hamas. Tương tự Yahya Sinwar, ông cũng duy trì mối quan hệ chặt chẽ với Iran và liên minh gọi là “Trục Kháng chiến”. Tuy nhiên, ông có kinh nghiệm ngoại giao đa dạng hơn và được biết đến với các mối quan hệ tốt với nhiều quốc gia Arab và Thổ Nhĩ Kỳ. Ngoài ra, ông từng tham gia các cuộc đối thoại hòa giải với nhóm Fatah thế tục dưới sự dẫn dắt của Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas.

Mặc dù Khalil al-Hayya nhấn mạnh rằng hiện nay là “giai đoạn nhạy cảm và phức tạp” trong lịch sử của người Palestine, nội dung bài phát biểu của ông chủ yếu là những lời kêu gọi kiên trì và bền bỉ, để đối mặt với thử thách trong tương lai.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.