Ranh giới giữa tiêu chuẩn cao và bắt nạt nơi làm việc tại Đài Loan

Tuần trước, báo Liberty Times của Đài Bắc đã đăng tải một bài xã luận với tiêu đề "Đặt yêu cầu cao có đồng nghĩa với bắt nạt nơi làm việc? Những quan sát từ góc nhìn của một cấp dưới". Tác giả chia sẻ trải nghiệm làm việc với bà Jenni Yang (楊珍妮) - cựu bộ trưởng không thường trực và trưởng nhóm đàm phán của Văn phòng Đàm phán Thương mại thuộc nội các Đài Loan. Ông mô tả bà Yang là người giám sát đòi hỏi cao nhưng đồng thời cũng rất chuyên nghiệp, luôn đề cao trình độ chuyên môn của nhân viên dưới quyền.

Việc duy trì các tiêu chuẩn khắt khe trong quản lý được xem là yếu tố then chốt để đảm bảo chất lượng công việc của cơ quan nhà nước. Đồng thời, yêu cầu cấp dưới nâng cao năng lực không nên bị coi là hành vi bắt nạt nơi làm việc một cách tùy tiện. Ranh giới giữa những yêu cầu công việc nghiêm ngặt và hành vi bắt nạt có thể được xác định dựa trên các hành vi cụ thể cũng như qua các cuộc điều tra và quy trình hệ thống.

Ngày 26 tháng 6, Nội các Đài Loan xác định bà Jenni Yang đã thực hiện hành vi bắt nạt đối với người trợ lý cũ, cố viên chức Yen Huai-shing (顏慧欣) vừa qua đời. Đây không phải là một phán xét dựa trên dư luận xã hội, mà là kết luận chính thức của một ủy ban gồm một thành viên nội các cùng bốn chuyên gia bên ngoài.

Báo cáo điều tra của Nội các cho thấy ủy ban đã phỏng vấn các bên liên quan và tiến hành nhiều cuộc hỏi cung với chính bà Yang nhằm cho bà cơ hội bảo vệ bản thân. Kết luận không phải là sự phán xét một chiều mà có đầy đủ việc lắng nghe các bên. Điều này phản bác nghi ngờ của bà Yang cho rằng quá trình điều tra không công bằng.

Trong khi các cuộc tranh luận công khai thường bao gồm nhiều ý kiến cá nhân và sự xem xét xã hội, một số người được cho là nhân viên của Văn phòng Đàm phán Thương mại đã lên tiếng ủng hộ bà Yang qua các phương tiện truyền thông nhưng đều giấu tên. Ngược lại, cha của bà cố viên chức Yen, ông Yen Ching-chang (顏慶章), cựu bộ trưởng tài chính và đại sứ tại WTO, đã công bố tuyên bố phản bác các nhận xét của Yang, tập trung vào quy tắc đàm phán thương mại và trách nhiệm công khai của quan chức.

Những vấn đề được đưa ra trong thư từ chức của bà Yen không thể bị giảm xuống thành xung đột cá nhân đơn thuần. Bà tố cáo Văn phòng Đàm phán Thương mại thiếu cơ chế đào tạo nhân tài cho các nhà đàm phán cấp cao và không có kế hoạch cụ thể hoặc lộ trình rõ ràng cho việc tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Những mối quan ngại này liên quan đến quản trị tổ chức, kế hoạch chính sách và chiến lược kinh tế - thương mại quốc gia, thay vì chỉ là vấn đề quan hệ cá nhân.

Đáng tiếc là cho đến nay các cơ quan chức năng vẫn chưa khắc phục các điểm yếu này. Với vai trò nhà đàm phán thương mại hàng đầu của Đài Loan nhiều năm, bà Yang không chỉ phải giải quyết các tranh chấp quản lý nội bộ, mà còn có nghĩa vụ phản hồi kỳ vọng của công chúng về việc thúc đẩy chính sách. Việc Đài Loan tìm cách gia nhập CPTPP đã nhiều năm mà chưa có tiến triển tạo ra những băn khoăn chính đáng về chiến lược đàm phán, thách thức trong thực thi và phương hướng chính sách, vấn đề trọng đại trong lợi ích công.

Người giám sát đòi hỏi cấp dưới xác minh và giải thích mọi thứ không có lý do để im lặng khi đối mặt với nghi vấn của công chúng. Những ai yêu cầu người khác chứng minh và giải thích cũng phải áp dụng tiêu chuẩn đó với chính mình. Việc duy trì tiêu chuẩn cao là điều đáng khen ngợi, nhưng không thể trở thành cái cớ hợp thức hóa hành vi bắt nạt hay là cách trốn tránh trách nhiệm trước công chúng.

Một nền văn hóa quản trị phát triển không chỉ yêu cầu cấp dưới làm việc xuất sắc, mà còn đòi hỏi cấp trên phải chịu sự kiểm tra nghiêm ngặt không kém khi đối diện với các cuộc điều tra thể chế, đánh giá chính sách và nghi vấn từ xã hội.

Lien Ko là nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Viện Nghiên cứu Lịch sử Đài Loan, Đại học Quốc gia Chính trị, bài viết được dịch bởi Eddy Chang.