Lợi suất trái phiếu tăng cao phản ánh yêu cầu lợi nhuận lớn hơn từ nhà đầu tư

Sự gia tăng nhu cầu vốn từ các chính phủ và doanh nghiệp toàn cầu đang tạo ra áp lực cạnh tranh gay gắt, buộc người đi vay phải trả lãi suất cao hơn để thu hút vốn. Đây là hệ quả từ quy mô nợ công gia tăng, kế hoạch đầu tư hạ tầng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), và các chi tiêu tài chính rộng lớn khác.

Một điểm tích cực là kỳ vọng lạm phát dài hạn vẫn được kiểm soát. Chỉ số lạm phát kỳ vọng 10 năm, thước đo dựa trên thị trường, chỉ tăng nhẹ lên 2,28% từ cuối tháng 6, trong khi vẫn thấp hơn mức đỉnh 2,5% hồi đầu tháng 5. Điều này tương ứng với mục tiêu lạm phát khoảng 2% mà Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đề ra.

Tuy nhiên, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ 10 năm đã vượt mức 4,7% vào sáng thứ Năm, cao nhất kể từ tháng 1 năm ngoái. Ở các kỳ hạn dài hơn, như trái phiếu chống lạm phát kỳ hạn 30 năm, lợi suất thực cũng tăng đáng kể, đạt 2,97%, mức cao nhất kể từ khi loại trái phiếu này được phát hành lại năm 2010.

Sự tăng nhanh của lợi suất thực cho thấy nhà đầu tư đang yêu cầu lợi nhuận cao hơn không chỉ dựa trên dự báo về lạm phát mà còn do yếu tố cung cầu trên thị trường vốn. Trong hơn hai thập niên qua, biến động thị trường trái phiếu chủ yếu phụ thuộc vào xu hướng lạm phát và chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương.

Tuy nhiên, hiện tại, chi phí vốn đang chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi lượng nguồn tiền có thể cho vay giới hạn trong khi nhu cầu vay vốn ngày càng tăng - một tình trạng ngược lại so với thập niên 2010 khi có quá nhiều vốn nhàn rỗi đổ vào ít cơ hội đầu tư sinh lời, giữ chi phí vốn ở mức rất thấp.

Một ví dụ minh họa rõ ràng cho xu hướng này là kế hoạch đầu tư của Alphabet, khi công ty này vừa điều chỉnh tăng thêm 15 tỷ USD cho chi phí vốn trong năm nay. Giám đốc tài chính Anat Ashkenazi cho biết nhu cầu về năng lực tính toán vẫn vượt quá đầu tư hiện tại, phản ánh sự gia tăng nguồn vốn cần thiết của các doanh nghiệp.

Mức lãi suất cao duy trì còn tác động trực tiếp đến chi phí vay của chính phủ Mỹ. Báo cáo của Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) công bố hồi tháng 2 dự báo lợi suất trái phiếu 10 năm sẽ dao động ở mức trung bình 4,1% năm nay và 4,3% vài năm tới. Theo tính toán của CBO, mỗi 0,1 điểm phần trăm tăng lãi suất kéo dài trong thập kỷ tới sẽ khiến chi phí trả nợ lãi của chính phủ tăng thêm 379 tỷ USD.

Nếu xu hướng lợi suất cao tiếp diễn, chính phủ Mỹ có thể phải chi thêm khoảng 1,8 nghìn tỷ USD tiền lãi trong 10 năm tới, tạo áp lực lớn lên ngân sách quốc gia và người nộp thuế. Đồng thời, đối với người dân, đặc biệt là nhà mua nhà, điều này cũng đồng nghĩa với khả năng giảm lãi suất vay thế chấp sẽ khó xảy ra trong thời gian ngắn.

Dù có thể đây chỉ là một sự biến động tạm thời trong thị trường trái phiếu toàn cầu trị giá hàng nghìn tỷ USD, nhưng việc lợi suất liên tục leo thang gần đây cho thấy một xung lực mới đang định hình lại cấu trúc thị trường vốn toàn cầu. Điều này phản ánh những thay đổi sâu rộng trong cách thức các nhà đầu tư đánh giá rủi ro và lợi nhuận trong môi trường kinh tế hiện nay.

Xu hướng này được xem là thách thức lớn không chỉ cho các chính phủ mà còn với các doanh nghiệp và người tiêu dùng, khi chi phí vốn tăng cao có thể làm chậm lại động lực đầu tư và tiêu dùng trên toàn cầu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.